Πόσο συχνά άραγε έχετε ακούσει αυτό το κλισέ; Ότι οι γονείς μας μας κατέστρεψαν με κάθε τρόπο που μπορούσαν κατά την παιδική μας ηλικία; Ότι όλα μας τα προβλήματα κάπου κάπως ανάγονται στην παιδική μας ηλικία και σε τραύματα που βιώσαμε κατά τη διάρκειά της; Ότι είμαστε γεμάτοι ψυχολογικά προβλήματα που όλα ανάγονται εκεί! Εύκολα φροϋδικά κλισέ που ακούγονται άλλοτε ειρωνικά και άλλοτε στα σοβαρά αλλά με μια αίσθηση κανονικότητας και γενικής υπόρρητης συμφωνίας. Σα να είναι κάτι δεδομένο. Ε, λοιπόν τόσο η εμπειρία της ζωής όσο και η επιστήμη διαφωνούν (η θεωρία της tabula rasa/blank slate, όσο και γοητευτική κι αν είναι, έχει καταρριφθεί).
Πόσο συχνά ακούτε ότι οι γονείς σας δεν ήταν παρά νέοι άνθρωποι, χωρίς μάνιουαλ για τη γονικότητα ή τη ζωή, που, ταυτόχρονα με την ανατροφή σας, εργαζόντουσαν, αντιμετώπιζαν προβλήματα και προσπαθούσαν να τα φέρουν βόλτα; Ότι σας αγαπούσαν βαθιά και έκαναν για εσάς το καλύτερο δυνατό στο βαθμό που μπορούσαν και ήξεραν; Ότι ήθελαν το καλύτερο για εσάς και επένδυσαν σε εσάς (χρησιμοποιώ τον όρο επένδυσαν εκεί που άλλοι θα πουν θυσίασαν, δεν είναι θυσία, είναι συναισθηματική επένδυση τεραστίου βαθμού) επένδυσαν σε εσάς μερικά από τα καλύτερά τους χρόνια.
Δεν τα λέω αυτά γιατί δεν υπάρχουν εξαιρέσεις. Υπάρχουν εξαιρέσεις και αριθμητικά πολλές. Στατιστικά όμως λίγες. Ούτε τα λέω γιατί θεωρώ ότι χρωστάμε στους γονείς μας με την έννοια του χρέους. Αν χρωστάμε κάτι είναι στις επόμενες γενιές το να φερθούμε καλά στους δικούς μας γονείς. Ακούγεται κάπως αναδρομικό αυτό αλλά έτσι διαιωνίζεται η διαγενεακή συμφιλίωση και συνεργασία. Φυσικά -ελπίζω- αγαπάμε τους γονείς μας και με την απλή αλλά παντοδύναμη ανθρώπινη βιολογική αγάπη που η φύση μας έχει εφοδιάσει.
Δεν είναι λοιπόν πολύ κρίμα η καταπληκτική αυτή σχέση να αποδομείται και να ανάγεται σε κάτι τόσο τοξικό, κάτι που να ισχυρίζεται με ελαφρότητα αλλά και βεβαιότητα ότι οι γονείς σου σε κατέστρεψαν; Όχι, δε σε κατέστρεψαν, σε ένα βαθμό σε δημιούργησαν και τα περισσότερα από τα λάθη που έκαναν δε μπορούσαν να τα αποφύγουν ή δεν ήξεραν πώς να τα αποφύγουν. Είναι κρίμα κι άδικο αυτή η πανέμορφη σχέση στη φύση να συμπιέζεται σε κάτι τόσο φτωχό και ρηχό.
Προσωπικά πέρασα εποχές στη ζωή μου που αισθάνθηκα ότι απέδιδα προβλήματά μου στους γονείς μου, στο πώς με μεγάλωσαν, στο πού με μεγάλωσαν, τι επιλογές έκαναν. Είναι και μια εύκολη λύση αυτή, να αποδίδεις δηλαδή τα προβλήματά σου κάπου αλλού. Σου αφαιρεί αυτό την ευθύνη, σε ξαλαφρώνει. Κι αυτό θα είχε κάποιο νόημα αν είχες πέσει καν μέσα. Αλλά σε θυματοποιεί και σου αφαιρεί την πρωτοβουλία να προχωρήσεις και να βελτιώσεις την κατάσταση. Η αυτενέργεια και η αίσθηση ότι έχεις τα ηνία στη ζωή σου είναι τόσο πολύτιμη που δεν αξίζει να τη χάσεις ή να τη μεταφέρεις σε κάποιον άλλο.
Κατάλαβα όμως το λάθος αυτό και ήδη βλέπω στην πράξη και τη δική μου πορεία ως μπαμπάς πια. Κάνω όλα τα λάθη του κόσμου, όχι τόσο γιατί δεν είμαι σε εγρήγορση, μάλλον το αντίθετο ισχύει, αλλά γιατί η ανατροφή ενός ανθρώπου σκοντάφτει στην ψευδαίσθηση ότι έχεις καλή γνώση των συνθηκών γύρω σου αλλά και του ανθρώπου αυτού. Ενός ανθρώπου που νομίζεις ότι ξεκινά από το μηδέν, ενώ είναι εφοδιασμένος από τη φύση με κάθε λογής προδιαθέσεις που ονομάζουμε στοιχεία χαρακτήρα. Κι αν ακόμα δεν πιστεύεις ότι αυτός ο χαρακτήρας υπάρχει ήδη σε ένα βρέφος, και πάλι δε μπορείς να προβλέψεις πώς θα εξελιχθεί. Λάθη θα γίνουν και τα αναπόφευκτα λάθη δε μπορεί να είναι επιλήψιμα.
Είναι ένα συγκλονιστικό ανθρώπινο ταξίδι στο οποίο μεγαλώνεις και εξελίσσεσαι και εσύ ο ίδιος παράλληλα. Δε γεννιέσαι έτοιμος ως γονιός, το μαθαίνεις στην πορεία και όταν το έχεις μάθει καλά έχει τελειώσει κιόλας. Η φύση σου έχει δώσει τα εφόδια να το ζήσεις. Μέλη, σώμα, αισθήσεις, ορμόνες, τα πάντα. Δεν είναι υποχρεωτικό να το κάνεις αυτό το ταξίδι αλλά, από όλα τα ταξίδια, είναι από τα πιο αποκαλυπτικά με αλλεπάλληλες εναλλαγές αντιξοότητας και ψυχικής ανάτασης. Αντιξοότητα που ξεπερνιέται και σε γεμίζει προσφέρει μια απίστευτη ισορροπία και πληρότητα.
Έχεις όλα τα εργαλεία να το ζήσεις το ταξίδι και την επιλογή να τα χρησιμοποιήσεις τα εργαλεία αυτά. Θα τολμήσω να πω ότι, αν δεν τα χρησιμοποιήσεις πιθανότατα, κάτι χάνεις. Είναι σα να έχεις πόδια και να μην περπατήσεις ποτέ. Σα να έχεις γλώσσα και να μη γευτείς τίποτα. Δεν κρίνω, απλώς παρατηρώ από την προσωπική μου εμπειρία και αυτή των γύρω μου. Ζήστε αυτό το ταξίδι και απελευθερωθείτε αθωώνοντας αυτούς που το έζησαν στο παρελθόν με τον καλύτερο τρόπο που ήξεραν και μπορούσαν.
Εδώ, είσαι έξω από το παλάτι του Νέστορα στη Μεσσηνία, το καλοκαίρι του 2025 που ξαναπήγαμε για κάμπινγκ στη Φοινικούντα.
