Τάκης Μπουγιούρης

Έπεσε στα μάτια μου πρόσφατα το παρακάτω απόσπασμα από μια συζήτηση του Στέλιου Ράμφου και της Μαρίας Ευθυμίου στο Impactalk σχετικά με το μέλλον της ανθρωπότητας -ΟΚ λίγο μεγαλεπήβολο αυτό- σε σχέση με την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ/AI). Διαπιστώνω ότι ακόμη και πολύ έξυπνοι άνθρωποι δε μπορούν να αντιληφθούν τι είναι τεχνητή νοημοσύνη και πως καταρχάς δεν είναι νοημοσύνη. Δε θεωρούν ότι τα κομπιουτεράκια που κάνουν τεράστιες πράξεις πολύ γρήγορα είναι νοημοσύνη; Γιατί θεωρούν ότι τα κομπιούτερ που συνδυάζουν απίστευτα γρήγορα ανθρώπινο κείμενο είναι;

Λέει σε ένα σημείο ο Ράμφος:

“Η ΤΝ έχει ένα μειονέκτημα. Δεν έχει βλακεία.”

Καταρχάς τι θα προτιμούσε; Να έχει βλακεία; Να κάνει σοβαρά και επικίνδυνα λάθη; Φυσικά και δε θα το ήθελε αυτό. Δε θα μας ήταν χρήσιμη αν το έκανε αυτό. Αλλά μήπως όλα τα άλλα μας εργαλεία δεν τυγχάνουν συχνά κακής χρήσης από τους ανθρώπους; Εκεί έκανε το λάθος, απέδωσε προθέσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, κάτι που ακόμα παραμένει μοναδικό χαρακτηριστικό των ανθρώπων. Γιατί, κατά τα άλλα η τεχνητή νοημοσύνη, κάνει και λάθη, θυμόμαστε όλοι τις εικόνες ανθρώπων με περισσότερα από πέντε δάχτυλα ή τις λεγόμενες παραισθήσεις που καμιά φορά παθαίνει. Ε, έχει και βλακεία όπως ένα αυτοκίνητο μπορεί κάποιος να το γκαζώσει ίσα πάνω σε έναν τοίχο.

Λέει, επίσης, λίγο πιο μετά:

“Η ανθρωπότητα θα σκέφτεται ευθύγραμμα, δε θα συνθέτει, άρα, κατά κάποιο τρόπο, θα ακυρωθεί ένα θεμελιώδες χαρακτηριστικό της.”

Δε φοβόμαστε το ίδιο όμως όταν ανεβαίνουμε σε ένα αεροπλάνο χωρίς να ξέρουμε καθόλου πως αυτό λειτουργεί και πώς ο άνεμος με τη βοήθεια της διαφοράς πίεσής του στα φτερά το βοηθά να απογειωθεί και να πετάξει. Σκεφτόμαστε και λειτουργούμε σε ένα ανώτερο επίπεδο, έχοντας λύσει τα προβλήματα του κατώτερου επιπέδου και χωρίς να ανησυχούμε για αυτά. Ακόμα χειρότερα: χωρίς να τα ξέρουμε, χωρίς να μπορούμε να τα λύσουμε οι ίδιοι.

Μπορώ όμως να ακούσω το παραπάνω επιχείρημα ως επιχείρημα κατά της πνευματική ως νωθρότητας. Όπως ξεχάσαμε να κάνουμε διαίρεση στο χέρι -ή στο μυαλό- ποιος ξέρει τι άλλο μπορεί να ξεχάσουμε χρησιμοποιώντας την τεχνητή νοημοσύνη; Κι αυτό το κάτι θα είναι τελικά κάτι εξαιρετικά σημαντικό ή ίσως και όχι; Δεν έχω απάντηση για αυτό, όμως πιστεύω ότι η νωθρότητα που προκύπτει από την αδυναμία ακόμη και για την πράξη της διαίρεσης δε μας είναι ωφέλιμη. Ας ξέρουμε πώς να κάνουμε διαίρεση και ας μας την κάνουν με ακρίβεια τα κομπιουτεράκια.

Ποιος ξέρει, ίσως στο μέλλον καταλήξουμε να κάνουμε ασκήσεις πνευματικής εγρήγορσης για να καταπολεμήσουμε τη νωθρότητα του πνεύματος, όπως εδώ και δεκαετίας έχουμε συνειδητοποιήσει ότι χρειαζόμαστε ασκήσεις σωματικές για να καταπολεμήσουμε τη σωματική νωθρότητα, στην οποία καταπέσαμε επειδή λύσαμε μυριάδες πρακτικά προβλήματα της καθημερινότητάς μας και πλέον το σώμα μας δεν ασκείται οργανικά, στον καθημερινό μόχθο, στην καθημερινή εργασία.

Είναι όμως η τεχνητή νοημοσύνη ένα εργαλείο χωρίς κινδύνους; Οπωσδήποτε όχι. Οι πραγματικοί κίνδυνοι που βλέπω είναι:

• Τα πνευματικά δικαιώματα των περιεχομένων που καταναλώνει και για τα οποία κυρίως αδιαφορεί.
• Η βίαιη διατάραξη του τρόπου εργασίας πολλών πεδίων που έχουν τη γλώσσα ως βασικό τους εργαλείο.
• Τα προσωπικά δεδομένα χρηστών που διαχέονται σε σχεδόν άγνωστες εκτάσεις του νέφους.
• Η εκτεταμένη χρήση της σε μεγάλη κλίμακα σε συστήματα αποφάσεων όπου μικρά λάθη μπορούν να έχουν μεγάλες επιπτώσεις.
• Η χρήση της από καταπιεστικά καθεστώτα, όπως το κομμουνιστικό κινεζικό, για τη χειραγώγηση και τον έλεγχο των πολιτών και των εργαζομένων.

Αυτά πρέπει να τα προσέξουμε!

Ο τίτλος του άρθρου αναφέρεται χιουμοριστικά -αν δεν το καταλάβατε ήδη- στο γνωστό σκετς των Monty Python από την ταινία Life of Brian, όπου μια ομάδα Εβραίων συζητούν για τη ρωμαϊκή κατοχή που υφίστανται και αν τελικά οι Ρωμαίοι έχουν κάνει κάτι στ’ αλήθεια για αυτούς. Αναδύεται χιουμοριστικά η πολυπλοκότητα σχέσεων ακόμη όπως και αυτή καταπιεζόμενου-καταπιεστή.

Οι Ρωμαίοι ήταν κατακτητές μεν, αλλά έχτισαν υδραγωγεία, καθάρισαν την πόλη και διάφορα άλλα που οι σπαρταριστοί χαρακτήρες των Monty Python συνειδητοποιούν ένα προς ένα. Όμως ο αρχηγός της ομάδας, καθώς τα παραδέχεται όλα αυτά ένα προς ένα, αναφωνεί με έμφαση”Καλά όλα αυτά, ναι, αλλά τι έχουνε κάνει οι Ρωμαίοι στ’ αλήθεια για εμάς;”.

Κάπως έτσι μπορεί να αναρωτηθεί κανείς για τις θρησκείες και για τους θεούς. Πώς προέκυψαν και τι τελοσπάντων χρησιμότητα είχαν; Ειδικά για έναν άθεο σαν κι εμένα μπορεί το ερώτημα να φαντάζει αναπάντητο. Τι αξία έχει μια πίστη σε κάτι που δεν υπάρχει; Τι αξία έχει η ενασχόλησή μας με αυτή την πίστη και μάλιστα με τρόπο που να απαιτεί κόπο, χρόνο, χρήμα και μάλιστα ιστορικά να έχει προκαλέσει τόσα δεινά, πχ μισαλλοδοξία, καταπίεση, πόνο, θάνατο; Λοιπόν, τι έχει κάνει στ’ αλήθεια ο θεός για εμάς;

Υπάρχουν δύο θεωρίες. Η πρώτη εκφράζεται από τον εξελικτικό βιολόγο Richard Dawkins στο The God Delusion. Εξελικτικά φυσικά! Οι άνθρωποι έχουμε την τάση να αποδίδουμε αιτίες και σκοπούς στα πάντα προσπαθώντας να εξηγήσουμε και να καταλάβουμε τον κόσμο γύρω μας. Αναζητώντας αιτίες σε φυσικά φαινόμενα δεκάδες και εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια πριν είδαμε σε αυτά φανταστικές οντότητες που τα προκαλούν και τις ονομάσαμε θεούς. Γύρω από αυτούς δημιουργήθηκαν θρησκείες.

Ταυτόχρονα οι άνθρωποι έχουμε την τάση να συνδεόμαστε με άλλους ανθρώπους και ειδικά με αυτούς που μας έχουν αναθρέψει. Στρεφόμαστε σε αυτούς για επιβίωση και βοήθεια σε μεγάλο μέρος της ζωής μας. Σε αυτούς δείχνουμε  σεβασμό και υποχωρητικότητα. Δεχόμαστε αυτά που μας διδάσκουν και μας διδάσκουν τις δεισιδαιμονίες που προαναφέρθηκαν.

Έτσι αυτές οι δεισιδαιμονίες επιβιώνουν στις χιλιετίες και μέχρι σήμερα, παρόλο που -τεράστια έμφαση εδώ- αυτό το χαρακτηριστικό δε μας δίνει κάποιο πλεονέκτημα. Και δε μας δίνει κάποιο πλεονέκτημα γιατί ο Dawkins και οι New Atheists γενικά πιστεύουν ότι η θρησκεία α) έχει κόστος στη διαχείριση και εξέλιξή της, θέλει προσευχές, ναούς, αφιέρωση προσωπικού και ομαδικού χρόνου κλπ και β) έχει προκαλέσει χίλια μύρια δεινά στην ανθρωπότητα, πολέμους, διχασμούς, καταπιέσεις κλπ.

Η άλλη θεωρία έρχεται από τον εξελικτικό ψυχολόγο Johnathan Haidt στο The Righteous Mind. Παρεπιπτόντως και τα δύο αυτά βιβλία είναι υποδείγματα καθαρής και ορθολογικής γραφής. Ειδικά το τελευταίο είναι και αποκαλυπτικό στο πώς ο νους μας εξελίχθηκε να σκέφτεται ηθικά. Ηθικά! Η λεπτομέρεια που ο Haidt λέει πως διέφυγε από το Dawkins.

Λέει, λοιπόν, ο Haidt, συμφωνώντας αρχικά, πως, πράγματι, οι πολύ μακρινοί μας πρόγονοι ανέπτυξαν την τάση να αναζητούν σκοπό και αιτία στα πράγματα και έτσι εύκολα αναπτύχθηκαν οι δεισιδαιμονικές θεότητες, εξηγώντας έτσι την αφιλόξενη για τον πρωτόγονο άνθρωπο φύση. Αυτές οι θεότητες ήταν αρχικά μάλλον βάρβαρες και χωρίς σκοπό. Υπήρχαν επειδή αυτό έδινε μια εξήγηση. Δεν ήταν κατανάγκην καλές ή κακές ή μπορεί να ήταν καλές και κακές ανάλογα με το ποιο φαινόμενο εξηγούσαν. Ο ήλιος είναι κάτι καλό αλλά ο κεραυνός κάτι επικίνδυνο κοκ.

Όμως ταυτόχρονα ο πρωτόγονος άνθρωπος άρχισε να αναπτύσσει και στοιχεία ηθικής που του επέτρεψαν να συνεργάζεται με άλλους ανθρώπους σε ομάδες. Αμοιβαιότητα, επιβράβευση, τιμωρία. Μπορεί αυτά να μας μοιάζουν στοιχειώδη όμως είναι ρηξικέλευθα στοιχεία προόδου από την προηγούμενη κατάσταση του ζώου. Η ηθική τον βοήθησε να περάσει από τη αγέλη, που απλά επιβιώνει σε μεγάλα μπουλούκια, σε ομάδες με κοινούς σκοπούς.

Η θρησκεία και οι θεοί της άρχισαν να γίνονται πλέον όχι απλά εξηγήσεις των φυσικών φαινομένων αλλά και οι πνευματικοί τοποτηρητές της ηθικής. Η ηθική τρόπον τινά θεσμοθετήθηκε πάνω στα πρόσωπα των θεών, οι οποίοι μετεξελίχθηκαν και δεν ήταν πλέον πρωτόγονες δεισιδαιμονικές φιγούρες αλλά ηθικοί ταγοί. Επιπλέον όλα τα κοινωνικά στοιχεία που αναπτύχθηκαν από τη θρησκεία, όπως τελετές, τέχνες κλπ λειτούργησαν συγκολλητικά στις σχέσεις των ατόμων ανάμεσα στις ομάδες τους. Και οι θρησκείες που το κατάφεραν αυτό ισχυρότερα επικράτησαν των άλλων, όχι μόνο με βίαιες συγκρούσεις αλλά και με τρόπους πολιτισμικής επικράτησης.

Παράλληλα, δηλαδή, με τη φυσική επιλογή της θεωρίας της εξέλιξης του Δαρβίνου, που λειτουργεί σε επίπεδο ατόμου, λειτουργεί και μια φυσική επιλογή σε επίπεδο ομάδας. Αυτό είναι κάτι που -εξηγεί ο Haidt- θεωρούσαμε μάλλον λάθος ή το αποδίδαμε αυτόματα και συνεκδοχικά και πάλι στη φυσική επιλογή σε επίπεδο ατόμου όπως αυτή λειτουργεί όταν το άτομο βρίσκεται μέσα σε μια ομάδα. Όμως ήταν κάτι που είχε προβλέψει και ο ίδιος ο Δαρβίνος και τελικά το πιθανότερο είναι ότι πράγματι ισχύει.

Έτσι λοιπόν η θρησκεία αποκτά περισσότερο λειτουργική εξελικτική αξία. Εξηγείται και δε μένει ένα οξύμωρο που επιβίωσε ενώ δε θα έπρεπε. Δεν είναι απλά ένα βάρος, ένα κατάλοιπο αντί ένα πλεονέκτημα. Τάσσομαι λοιπόν με τον Haidt στο θέμα αυτό. Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι στηρίζω τη δεισιδαιμονική εκδοχή των θρησκειών ή ότι τις αποδέχομαι ως κάτι μοιραίο. Κάθε άλλο.

Όμως έτσι καταλαβαίνω καλύτερα την ανθρώπινη φύση και δεν τάσσομαι ενάντιος στη θρησκεία ως ένα παράδοξο και αρνητικό φαινόμενο. Δεν τάσσομαι ενάντια στους ανθρώπους, δεν είμαι διχαστικός. Αναγνωρίζω την αξία της θρησκείας ως συγκολλητικής ουσίας σε μια ανθρώπινη κοινωνία και, όταν επιζητώ την κοινωνική εξέλιξη, δεν παραγνωρίζω την ανθρώπινη αυτή ανάγκη. Μόνο αναζητώ τρόπους να την αντικαταστήσω με κάτι άλλο, που όμως να είναι κοινό και σταθερό. Δε φέρομαι, επομένως, ριζοσπαστικά και ανατρεπτικά. Φέρομαι… εξελικτικά.

Πού μπορώ να στραφώ για κάτι τέτοιο; Σε έννοιες όπως το έθνος, σε υπερεθνικούς σχηματισμούς, όπως η ενωμένη Ευρώπη, σε έννοιες όπως ο ανθρωπισμός και η επιστήμη. Είναι έννοιες που μπορούν να λειτουργήσουν ενωτικά, το έχουν αποδείξει, όμως αυτή είναι μια διαδικασία αργή και επίπονη και μέχρι να πετύχουμε την παγκόσμια αδελφοσύνη καλό θα είναι να φερόμαστε στην πρόοδο κάπως συντηρητικά και όχι βολονταριστικά και ριζοσπαστικά. Γιατί είμαστε άνθρωποι.

Αλλά τι έχουνε κάνει οι Ρωμαίοι στ’ αλήθεια για εμάς;

Βλέπω ο δόλιος αυτό το βιντεάκι για τη νεωτερικότητα στη Lifo. Τι είναι η νεωτερικότητα; Διαφωτισμός, απελευθέρωση του ατόμου, ορθολογισμός, δημοκρατία, τεχνολογία, εξέλιξη, βελτίωση στα πάντα όλα κλπ. Ξεκινάει το video καλά, τα αναγνωρίζει όλα. Για να καταλήθει σαν εκθεσάς 3ης λυκείου σε πανελλήνιες του 1990 ότι:

• it has left us emotionally bereft
• has rendered all our relationships difficult
• has stripped us of our right to feel melancholy

Ε, όχι. Πείτε όχι στη μιζέρια αυτών που σας λένε πως τα καλύτερα πράγματα που συνέβησαν στην ανθρωπότητα τα τελευταία 300 χρόνια είναι αυτά που μας φταίνε. Αυτά είναι τα κεκτημένα μας, τα εργαλεία μας, όχι τα δεσμά μας.

“Hirshhorn Museum, Washington D.C.” by ehpien is licensed under CC BY-NC-ND 2.0. To view a copy of this license, visit https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/2.0/

Επέτειος μαύρη των Δεκεμβριανών του 1944 σήμερις και “δύο μήνες πριν, στις 12 Οκτωβρίου έχουμε την Απελευθέρωση της Αθήνας” όμως “ενώ στις πολεμικές επιχειρήσεις κατά το εξάμηνο του πολέμου 1940-1941 είχαμε 15.000 οπλίτες και αξιωματικούς νεκρούς, στα Δεκεμβριανά είχαμε 17.000 και στον Εμφύλιο 47.000 και από τις δύο πλευρές“.

Δε θα χώριζα τους εμπλεκόμενους σε καμία περίπτωση απλοϊκά σε καλούς και κακούς. Όμως η χρονική απόσταση επιτρέπει κάποιες βασικές αναγνώσεις:

1. Οι Αμερικανοβρετανοί δεν είχαν προσχεδιάσει τα Δεκεμβριανά τάχα για να μας διχάσουν, επενέβησαν καθώς αυτά συνέβαιναν. Φυσικά με ατζέντα και συμφέροντα κι απ’ όλα. Όπως είχε και η αντίπαλη πλευρά.
2. Καλώς ή κακώς η μια πλευρά δικαιώθηκε ιστορικά πέραν πάσης αμφιβολίας και έστω και λίγοι από εκεί είχαν αργότερα το ηθικό ανάστημα να αναφωνήσουν “ευτυχώς ηττηθήκαμεν σύντροφοι”. Προσωπικά πιστεύω καλώς, καθώς πρέσβευε θεμελιωδώς ανθρωπιστικότερα ιδεώδη στην πράξη.

Σχετικά:

1. https://www.tovima.gr/2024/12/03/istoriko-arxeio/dekemvriana-80-xronia-apo-ti-maxi-prooimio-tou-ellinikou-emfyliou/
2. https://diorthotika-mathimata-istorias-me-ton-giorgo-th-mavrogordato.simplecast.com/episodes/ta-dekemvriana-tou-1944-M1O0TRDf
   https://www.politeianet.gr/books/9786180309065-kalubas-n-stathis-metaichmio-emfulia-pathi-265171
3. https://www.politeianet.gr/books/9789604584727-moumtzis-sakis-epikentro-i-kokkini-bia-1943-1946-228972
4. https://www.youtube.com/watch?v=qadacWVXJlM

Η πολύ ωραία σειρά του CosmoteTV, διαθέσιμη αυτή την περίοδο από το ERTflix, Αρχαίοι Έλληνες Φιλόσοφοι μου έφερε στο μυαλό τη διαφορά στην κοσμοθεωρία σχετικά με τη γνώση ανάμεσα στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη (το δάσκαλο και το μαθητή). Για τον Πλάτωνα η γνώση προέρχεται από μέσα μας, είναι εσωτερική. Για τον Αριστοτέλη η γνώση προέρχεται από τον εξωτερικό κόσμο.

Σκέφτομαι λοιπόν ότι η επιστημονική γνώση είναι η πιο ισχυρή, η πιο αποτελεσματική γνώση. Έχει το στοιχείο της παρατήρησης, του σχηματισμού θεωρίας μέσα σε κάποιο αυστηρό πλαίσιο, του πειράματος, της επαλήθευσης (η διάψευσης) και, τελικά, της επαναληψιμότητας εντός του πλαισίου που έθεσε η θεωρία. Έτσι γίνεται χρήσιμη. Λειτουργεί ξανά και ξανά και ξανά!

Και αυτό αφήνει πάντα χώρο για να συνεχή βελτίωση.

Ξεκινά εσωτερικά από το άτομο, αλλά μόνο μέσα από την αλληλεπίδρασή του με τον κόσμο μπορεί να γίνει αξιοποιήσιμη. Λίγο πιο αριστοτελικά από ό,τι πλατωνικά, κατ’ εμέ, αλλά δεν έχει σημασία. Ίσως να μην είχε υπάρξει ο δεύτερος χωρίς τον πρώτο.

Η σημερινή κοινωνία δέχεται ολοένα και περισσότερο τη διαφορετικότητα όπως κι αν προκύπτει αυτή. Από τη βιολογία (αναπηρία, φύλο, προσανατολισμός φύλου, σεξουαλικός προσανατολισμός, κλπ). Από το ίδιο το άτομο και την κοινωνία (καταγωγή, φυλή, θρησκεία, κλπ). Μάλιστα υπερτονίζει την αξία της διαφορετικότητας. Ίσως λίγο έντονα και άκριτα αλλά το αφήνω αυτό στην άκρη. Δεν αγγίζω εδώ το αν η διαφορετικότητα είναι ντε και καλά οριζόντια αποτελεσματική παντού και πάντα (τι παναπεί κιόλας αποτελεσματική καταρχάς;).

Διαβάζοντας το The blank slate του Steven Pinker αντιλαμβάνεται κανείς ότι ο άνθρωπος δε γεννιέται ως λευκός καμβάς, ως tabula rasa. Κουβαλάει από τη βιολογία του ένα κάρο ιδιότητες. Άλλες προφανείς (ύψος, μαλλιά, φωνή, δέρμα, κλπ). Άλλες λιγότερο προφανείς ή και τελείως αφανείς (εξυπνάδα -και τι είναι καταρχάς εξυπνάδα;-, δημιουργικότητα, πείσμα, κλπ). Και αυτές οι ιδιότητες είναι ισχυρές!

Βέβαια μια από τις διαχρονικές νίκες του ανθρωπισμού είναι ότι η βιολογία μας δε θα μας καθορίζει απόλυτα ως άτομα, ότι θα κάνουμε οτιδήποτε είναι στις δυνάμεις μας για να ελαττώσουμε τις αρνητικές της επιδράσεις και τους περιορισμούς που μας θέτει. Αυτό το παίρνουμε ως αυτονόητο. Αλλά δεν έχουμε προσδιορίσει τα όριά αυτού. Συμπεριφερόμαστε σα να μην υπάρχουν όρια! Όμως ο Steven Pinker λέει ότι αυτά υπάρχουν και τα υποτιμούμε. Διάβασέ τον, δες τις παρουσιάσεις του.

Επίσης υπενθυμίζει έναν κίνδυνο που ελλοχεύει στη θεωρία περί tabula rasa ανθρώπινης υπόστασης: αν είμαστε λευκός καμβάς τότε όλα είναι δυνατά και επιτρεπτά και αυτό αφήνει όλο το χώρο στις βολονταριστικές ελίτ να θέλουν να μας πλάσουν όπως αυτές το φαντάζονται ιδανικό. Γίνεται έτσι στοιχείο ανελευθερίας.

Και πάμε στην πλάνη του τίτλου.

Από τη μια υπερτονίζουμε τη διαφορετικότητα και το αίτημα για σεβασμό αυτής. Και καλώς κάνουμε! Ενώ από την άλλη ξεχνούμε την ισχύ της βιολογίας, της κληρονομικότητας, της ίδιας της φύσης μας. Στηρίζουμε τα δικαιώματα ανθρώπων που παρεκκλίνουν από τις -μέχρι πρότινος νοούμενες ως- αποδεκτές συμπεριφορές ανθρώπων με διαφορετικότητα, όπως οι γκέι και οι τρανς, επισημαίνοντας -επίσης καλώς- ότι απλά ακολουθούν τη φύση τους.

Ποιο είναι το κριτήριο που επανέρχεται για να ξεκαθαρίσει την πλάνη και τα όρια; Το φιλελεύθερο κριτήριο της βλάβης, της ζημίας. Live and let live. Αν δε σε βλάπτει, δε σε ζημιώνει κάποιος, άσε τον. Κατά τα άλλα έχετε τα ίδια δικαιώματα.

Καθαρό μυαλό, χιούμορ και μπούκλα, όλα σε ένα.

Οι ποσοστώσεις έχουν τρία βασικά προβλήματα:

1. Αν βρεθείς στη θέση να ωφελείσαι από αυτές δεν έχεις τρόπο να ξέρεις αν κέρδισες αυτό που κέρδισες με την αξία σου. Και ο καθένας έχει αυτομάτως το δικαίωμα να αμφισβητεί αν το κέρδισες με την αξία σου.
2. Θα υπάρχει πάντα η αμφιβολία ότι κάπου κάποιοι άλλοι άνθρωποι πιθανά αδικούνται. Το φάντασμα αυτό θα πλανάται πάντα πάνω από μια τέτοια απόφαση χωρίς τρόπο να απομακρυνθεί.
3. Δε θα μάθεις ποτέ αν η κατάσταση που θες να διορθώσεις έχει πραγματικά διορθωθεί, επειδή τα τελικά σου αποτελέσματα, θα είναι επηρεασμένα από την ποσόστωση, αν δηλαδή κριτήριο και στόχος είναι ταυτόσημα.

Υπάρχει και σειρά άλλων, δευτερευόντων προβληματισμών: προάγουν κουλτούρα μη αξιοκρατίας, μετρούν τους ανθρώπους με προκρούστειο τρόπο, τους ζυγίζουν με βάση εξωτερικά χαρακτηριστικά τους, τους ομαδοποιούν με τρόπο που, κατά τα άλλα, θα θεωρούσαμε αυτομάτως απάνθρωπο.

Ιδεολογικά, δε, τις βρίσκω κάπως μαρξιστικές -ως τρόπο σκέψης, όχι ως πολιτική ιδεολογία- γιατί είναι:

1. Βολονταριστικές: με απλοϊκό τρόπο η θέληση επικρατεί πάνω στην πραγματικότητα και το σκοπούμενο αποτέλεσμα γίνεται ιερό και ανώτερο από την υποκείμενη κατάσταση και τις παρενέργειες που τυχόν προκαλεί.
2. Ταξικές: διαχωρίζουν τους ανθρώπους με βάση κάποιου είδους χονδροειδή ταξινόμηση, η οποία ακολουθεί την αντίστιξη ανώτερου με κατώτερο, καταπιέζόμενου και καταπιεστή, καλού και κακού, χωρίς να ενδιαφέρονται για τις ιδιαιτερότητες του ατόμου.

Image credit: “Board of Directors and Officers of the Industrial Exhibition Association of Toronto 1930” by Toronto Public Library Special Collections.

Είμαι άθεος αυτού του είδους:

1. Δεν ξέρω τι πάει να πει θεός, δεν έχω ακούσει κάποιο συνεπή ορισμό.
2. Για τους ορισμούς που έχω ακούσει, δεν έχω δει πειστικές αποδείξεις ύπαρξης θεού.
3. Αγνωστικιστές είμαστε όλοι κατά βάθος, αν είμαστε τίμιοι με τις έννοιες αυτές.
4. Ακολουθώ τις ελληνοχριστιανικές ορθόδοξες παραδόσεις της χώρας μου με χαρά, γιατί μεγάλωσα με αυτές και έχω συναισθηματικό δεσμό μαζί τους, άλλωστε είναι καλές αφορμές για διακοπές, ενώ πιστεύω ότι χρειαζόμαστε κοινωνικές συνήθειες που να μας ενώνουν.
5. Είναι φορείς της μητρικής μου γλώσσας, της Ελληνικής, είναι φορείς ιστορίας, είναι φορείς τέχνης.
6. Πιστεύω ότι η επιστημονική μέθοδος είναι η καλύτερη προσέγγιση της πραγματικότητας και δεν πιστεύω ότι υπάρχει κάτι άλλο πέρα από αυτό, την προσέγγισή της.
7. Διαχωρίζω πίστη και εμπιστοσύνη, η πίστη αφορά το δόγμα, η εμπιστοσύνη τα δεδομένα.
8. Πιστεύω ότι η κοινή πραγματικότητα υπάρχει και μπορώ να σου το αποδείξω με χιλιάδες τρόπους, ξεκινώντας καλά καλά από το ότι κατάφερες να διαβάζεις αυτές τις γραμμές, σε ένα σύγχρονο τεχνολογικό μέσο, που εγώ αποφάσισα κάποτε να γράψω κάνοντας συγκεκριμένες σκέψεις και εσύ να τις καταλαβαίνεις.
9. Σέβομαι την ανάγκη του ανθρώπου να προσεγγίσει το θέμα της θρησκείας συναισθηματικά ή επιλέγοντας να κρατήσει από αυτήν τα καλά και να απορρίψει τα κακά. Είναι ζήτημα συμφιλίωσης που είναι απαραίτητη για τη συνύπαρξη.
10. Δεν πιστεύω ότι οι ιστορικές αλλαγές γίνονται με άλματα ή επειδή μπορεί να πιστεύουμε ακράδαντα ότι μπορούμε να τις επιφέρουμε βολονταριστικά.

Πώς τα έβγαλα 10 τα παραπάνω, μη με ρωτήσεις.

Η διένεξη ανάμεσα στο Matt Mullenweg, ιδρυτή και ηγέτη της κοινότητας του WordPress, και της εταιρείας hosting WPEngine έχει κλιμακωθεί σημαντικά, παίρνοντας πλέον σαφή μορφή νομικής διαμάχης, με πολλές και ενδιαφέρουσες εξελίξεις, τις οποίες προσπάθησα να καταγράψω στο παρακάτω άρθρο για λογαριασμό του Οργανισμού για το Ελεύθερο Λογισμικό και το Λογισμικό Ανοικτού κώδικα:

“WordPress, η αντιπαράθεση Matt Mullenweg και WPEngine κλιμακώνεται επικίνδυνα”

Συνοπτικά:

Η διαμάχη μεταξύ του Matt Mullenweg, ιδρυτή του WordPress, και της WP Engine ξεκίνησε το Σεπτέμβριο του 2024, με τον Mullenweg να κατηγορεί την εταιρεία ότι κερδίζει σημαντικά από την πλατφόρμα χωρίς να συνεισφέρει αρκετά. Ζήτησε το 8% των εσόδων της WP Engine, κάτι που η εταιρεία θεώρησε εκβιασμό. Η WP Engine κατέθεσε αγωγή τον Σεπτέμβριο του 2024, κατηγορώντας τον για παραβίαση των κανόνων του ανοιχτού λογισμικού. Η ένταση κλιμακώθηκε με νέες ανακοινώσεις τον Οκτώβριο του 2024, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στην κοινότητα του WordPress.

Ο Matt έχει επιδοθεί σε μια σειρά αμφισβητήσιμων κινήσεων, όπως: απαίτηση αποκήρυξης της WPEngine από κάθε μέλος της κοινότητας για να συμμετέχει στα κανάλια της, στα συνέδριά της και στο ίδιο το WordPress γενικότερα, διαγραφή και αποκλεισμών ατόμων που συνεισφέρουν αλλά διαφωνούν, κατάληψη του δημοφιλούς με πάνω από 2 εκατομμύρια εγκαταστάσεις προσθέτου Advanced Custom Fields της WPEngine για δήθεν λόγους ασφάλειας και δηλώσεις όπως “το WordPress.org μου ανήκει”.

Αίσθηση προκαλεί εντωμεταξύ στον κόσμο του ανοιχτού λογισμικού η ανάρτηση του David Heinemeier Hansson, δημιουργού της δημοφιλούς Ruby on Rails και ιδιαίτερα αναγνωρίσιμου προσώπου στον κόσμο του ανοιχτού λογισμικού, με τίτλο “Automattic is doing open source dirty” (“Η Automattic χρησιμοποιεί το ανοιχτό λογισμικό βρώμικα”), στην οποία κατηγορεί το Matt για το πώς έχει ενορχηστρώσει το γαϊτανάκι της εταιρείας του, του WordPress Foundation, της κοινότητας του WordPress και του εμπορικού σήματος WordPress, ώστε τελικά να ωφελείται η Automattic.

Η συνέχεια στο ίδιο το άρθρο!

Τις ημέρες που πέρασαν Έγραψα ένα άρθρο για λογαριασμό του Οργανισμού για το Ελεύθερο Λογισμικό και το Λογισμικό Ανοικτού κώδικα σχετικά με το θέμα:

WordPress και ζητήματα διακυβέρνησης μιας open source κοινότητας …υπό το πρίσμα της διένεξης ανάμεσα στο Matt Mullenweg με την WPEngine

Μπορείτε να το διαβάσετε στον πληρότητά του στον παραπάνω σύνδεσμο. Ακολουθεί μια πολύ σύντομη σύνοψή του:

Μια σοβαρή διαμάχη έχει προκύψει στην κοινότητα του WordPress ανάμεσα στον Matt Mullenweg, ιδρυτή του WordPress και επικεφαλής της Automattic, και τη WPEngine, εταιρεία φιλοξενίας ιστοσελίδων, με τον ισχυρισμό ότι η WPEngine παραβιάζει το εμπορικό σήμα του WordPress. Κατά τη διάρκεια του WordCamp US 2024, ο Matt εξαπέλυσε δημόσια επίθεση στη WPEngine και την ιδιοκτήτρια εταιρεία της, Silver Lake, κατηγορώντας τους ότι αποκομίζουν κέρδη από το ανοιχτό λογισμικό χωρίς να προσφέρουν αντίστοιχη συνεισφορά στην κοινότητα. Ο Matt αναφέρθηκε συγκεκριμένα στην ελάχιστη συνεισφορά της WPEngine στο WordPress και την κατηγόρησε ότι προκαλεί σύγχυση στους χρήστες σχετικά με το τι είναι πραγματικά το WordPress, καθώς και ότι δημιουργεί μια αλλοιωμένη έκδοση του λογισμικού.

Αυτή η σύγκρουση έχει προκαλέσει αναταραχή στην κοινότητα του WordPress, με την WPEngine να απαντά νομικά στις κατηγορίες και τον Matt να συνεχίζει την επίθεση μέσω του WordPress.org, αποκλείοντας τη WPEngine από την πλατφόρμα. Η διαμάχη έχει διχάσει την κοινότητα, με κάποιους να υποστηρίζουν την προσπάθεια του Matt να υπερασπιστεί τις αξίες του ανοιχτού λογισμικού, ενώ άλλοι τον κατηγορούν για αυταρχική συμπεριφορά και μεγαλομανία. Το θέμα έχει λάβει μεγάλη δημοσιότητα στα κοινωνικά δίκτυα, προκαλώντας συζητήσεις για το μέλλον της ηγεσίας και της διακυβέρνησης του WordPress.

Πηγή εικόνας