Έχω μια μικρή εμμονή με τη φοροδιαφυγή¹. Τα προβλήματα της χώρας μας είναι πολλά και πιθανώς είναι ουτοπικό να ελπίζει κανείς ότι η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής είναι εφικτή όταν όλα τα άλλα εξακολουθούν να ισχύουν (χαμηλή παραγωγικότητα, πελατειακό κράτος, τεράστιο και γραφειοκρατικό δημόσιο, αυθαιρεσία παντού, ωχαδερφισμός κλπ κλπ κλπ). Όμως, η φοροδιαφυγή είναι ένα πρόβλημα τόσο μεγάλο, τόσο γιγαντιαίο, τόσο τεράστιο στη χώρα μας, που από μόνο του το ξεχωρίζει, πώς να το πω, εξέχει.

Διαβάζω τώρα κι αυτό: Η παγκόσμια μη κυβερνητική οργάνωση “Global Financial Integrity“² εκτιμά σε έρευνά της ότι μεταξύ 2003 και 2011 εξέρρευσαν από την Ελλάδα 261δις ευρώ μαύρου χρήματος³ (το πρωτοδιάβασα στο ΣΚΑΙ). Πρόσεξες το νούμερο; Ξέρεις πόσο ήταν το ΑΕΠ της Ελλάδας πριν την κρίση; Της τάξεως των 350δις ευρώ! Ξέρεις πόσο είναι το χρέος της Ελλάδας αυτή τη στιγμή; Της τάξεως των 400δις ευρώ. Αυτά τα χρήματα δεν έμειναν σε ελληνικές τράπεζες και δε φορολογήθηκαν, παρά κατέληξαν σε offshore και “φορολογικούς παραδείσους”. Καταλαβαίνεις για τι μιλάμε;

Σου ακούγονται βαρετά νούμερα; Το δάνειο από ΕΕ και ΔΝΤ, που συνοδεύεται από το περιβόητο μνημόνιο είναι “μόνο” 110δις ευρώ!

—

1. Δες εδώ, εδώ κι εδώ αν δε βαριέσαι πολύ.
2. 2: “Global Financial Integrity (GFI) promotes national and multilateral policies, safeguards, and agreements aimed at curtailing the cross-border flow of illegal money” (από το website του GFI).
3. Δες και το report για το μαύρο χρήμα σε όλο τον κόσμο μέχρι το 2007 (PDF) και το εν λόγω, ειδικά για την Ελλάδα (XLS).

—

ΥΓ1: Σήμερα, 18/09/2012, διαβάζουμε παρόμοια έρευνα του Οικονομικού Επιμελητηρίου, η οποία υπολογίζει το ύψος των μη δηλωμένων εισοδημάτων των ελευθέρων επαγγελματιών σε 28δις, κάτι που μεταφράζεται σε 11.2δις διαφυγόντων φόρων.

ΥΓ2: Σήμερα, 19/09/2012, στην Ημερησία ο χάρτης της φοροδιαφυγής με λεπτομέρειες και αριθμούς ανά κλάδο.

Δεν ξέρω αν συνειδητοποιείς πόσο τεράστια, πελώρια, γιγαντιαία τραγικό είναι αυτό! Όλες οι θυσίες που κάνεις τα τελευταία χρόνια για να σωθεί η χώρα δε θα είχαν χρειαστεί αν αυτοί που φοροδιαφεύγουν πλήρωναν κανονικά τους φόρους που τους αναλογούσαν. Δε λέω ότι δε χρειάζονται ένα σωρό αλλαγές σε αυτή τη χώρα. Χρειάζονται! Πολλές! Πάρα πολλές! Αλλά να στο πω άλλη μία φορά: Αν πληρώναμε τους φόρους μας (και μόνο) δε θα είχαμε προσφύγει στο ΔΝΤ.

Το καταλαβαίνεις;

Κοίτα να δεις. Η φοροδιαφυγή στη χώρα μας είναι ένα μεγάλο αγκάθι. Δεν είναι εύκολο να υπολογιστεί καλά καλά. Αλλά υπάρχουν εκτιμήσεις που όλες συγκλίνουν σε ένα κοινό τόπο: Η φοροδιαφυγή είναι τεράστια. Όχι μεγάλη! Τεράστια! Πόσο τεράστια; Τόσο που συγκρίνεται με το χρέος που έχουμε επωμιστεί, το οποίο μας έχει απομακρύνει από τις διεθνείς αγορές και μας έχει υποχρεώσει να προσφύγουμε στη βοήθεια του ΔΝΤ, της ΕΕ με τα γνωστά μνημόνια (σε αυτή σκέψη τα ίδια τα μνημόνια δεν έχουν καμία σημασία).

Πρόσφατα, βγήκε στη δημοσιότητα μια μελέτη επιστημόνων του πανεπιστημίου του Σικάγο, η οποία εκτιμά βάσει στοιχείων ότι η ετήσια φοροδιαφυγή του 2009, μόνο ελευθέρων επαγγελματιών και αυτοαπασχολούμενων (γιατροί, μηχανικοί, λογιστές, δικηγόροι κλπ), είναι της τάξεως των 11δις. Ξανά: 11δις! Για μία χρονιά! Μόνο για μία χρονιά και για ένα υποσύνολο των φορολογούμενων!

Παλιότερα, είχα εντοπίσει έγκυρα στοιχεία πάλι από το 2009 έδειχναν ότι η συνολική φοροδιαφυγή έφτανε το 40% του ΑΕΠ (δηλαδή, ένα 40% του ΑΕΠ δεν υφίστατο καμία φορολόγηση). Αυτό αναλογούσε σε ένα ποσό φοροδιαφυγής της τάξεως των 30δις. Ξανά: 30δις φοροδιαφυγή το 2009. Μια χρονιά! Μόνο μία χρονιά 30δις.

(Σε αυτά τα νούμερα δεν υπολογίζονται καν τα πρόστιμα που οφείλονται στο κράτος και η εισφοροδιαφυγή (μη απόδοση ΦΠΑ, μη πληρωμή των ασφαλιστικών εισφορών στα εκάστοτε ταμεία). Και μιλάμε για νούμερα ίδιας και μεγαλύτερης τάξης μεγέθους.)

Κάτσε να στα βάλω δίπλα-δίπλα. Η κρίση έστω ότι άρχισε το 2009 στην Ελλάδα. Θα θεωρήσω – όχι και τόσο – αυθαίρετα ότι η φοροδιαφυγή δε μειώθηκε ιδιαίτερα μετά το 2009 – όχι ότι ήταν και πολύ μικρότερη πιο πριν). Δες το έτσι:

Καταλαβαίνεις τώρα;

ΥΓ1: Εντάξει, τα νούμερά μου είναι εντελώς προσεγγιστικά, παρολαυτά ιλιγγιώδη!

ΥΓ2: Φυσικά και δεν είναι το μόνο μας πρόβλημα η φοροδιαφυγή. Δεν πιστεύω καν ότι είναι το μεγαλύτερό μας πρόβλημα. Είναι όμως αρκετό!

ΥΓ3: Το μέσο μέγεθος της φοροδιαφυγής στην υπόλοιπη ΕΕ ως ποσοστό επί του ΑΕΠ είναι υποτριπλάσιο. Γιατί, ναι, μηδενική φοροδιαφυγή θα ήταν μια ουτοπία.

Ημιτελές, γιατί, ναι, μαζί τα φάγαμε, αλλά δε φάγαμε όλοι τα ίδια. Μάλιστα, δεν τα φάγαμε καν όλοι μαζί. Υπάρχουν και κάποιοι που δεν έφαγαν, ενώ υπάρχουν και κάποιοι άλλοι που έφαγαν μέχρι σκασμού.

Υποκριτικό, γιατί η πολιτική έχει και διαπαιδαγωγητικό ρόλο, οι πολιτικοί είναι ταγοί της κοινωνίας, δείχνουν το δρόμο, κατευθύνουν και άρα έχουν τεράστια ευθύνη που εκπαίδευσαν ένα λαό για τόσα χρόνια σε μια (ποιοτικά) μέτρια αφθονία.

Πρόστυχο και αναιδές, γιατί Ο Πάγκαλος έμεινε μέσα στην πολιτική όλα αυτά τα χρόνια σε σημαντικές κυβερνητικές θέσεις. Χωρίς να εναντιωθεί σε αυτό που τώρα καταγγέλλει, ουδέποτε διακινδύνευσε τη θέση από την οποία “έτρωγε” το μερτικό του μαζί με εμάς τους υπόλοιπους.

Έκανες το Σαμαρά πρωθυπουργό

Έκανες το Σαμαρά πρωθυπουργό

Έκανες το Σαμαρά πρωθυπουργόόό

Κάτσε και συλλογίσου το για μια στιγμή.

Άφησες έξω από τη βουλή το Μάνο, το Τζήμερο, τους Οικολόγους και έκανες το Σαμαρά πρωθυπουργό της χώρας.

Το Σαμαρά!

Θα μου πεις, είχες κάνει κάνει και το Γιώργο Παπανδρέου πρωθυπουργό. Τι να σου πω, δίκιο έχεις.

Ευτυχώς, ζήτησε και τη βοήθεια του θεού για την πρωθυπουργική του θητεία. Υπάρχει ελπίδα.

Δε μπορείς να πιστέψεις σε τίποτα. Απλά σε τίποτα. Από τη μια μεριά, η προοδευτική ορμή του κόσμου ολόκληρου εκφράζεται αυτή τη στιγμή από ένα ΣΥΡΙΖΑ σε μια Ελλάδα. Όχι επειδή το επέλεξε μαζικά ο κόσμος αυτό αλλά γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ πήρε ένα απρόσμενο 17% στις ελληνικές εκλογές που σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα τρέχοντα έκανε όλη την υφήλιο να μιλά και να φοβάται για το ελληνικό πρόβλημα! Είτε μας αρέσει είτε όχι αυτό το 17% έκανε επίσης την παγκόσμια συζήτηση να παρεκκλίνει έστω και λίγο από την τυφλή οικονομική προσαρμογή των μνημονίων. Ο ΣΥΡΙΖΑ, φυσικά, δείχνει αδυνατεί να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων. Μύρισε εξουσία κι αυτό δε μπορεί να το διαχειριστεί. Μιλάει ακόμα για καταγγελία, ακύρωση (ή ό,τι άλλο το βαφτίσουν) του μνημονίου.

Από την άλλη μεριά, όλες οι ψύχραιμες φωνές προδιαγράφουν την οικονομική καταστροφή της χώρας, αν η οδός που θα ακολουθήσουμε είναι η οδός του ΣΥΡΙΖΑ. Βέβαια, φαντάζομαι, όλες οι ψύχραιμες φωνές το 1942 θα στοιχημάτιζαν ότι ο Χίτλερ θα κυριαρχήσει στην Ευρώπη οριστικά. Αυτό έδειχναν τότε οι συσχετισμοί. Μα δεν έγινε έτσι. Δεν είναι ίδιο το παράδειγμα, βέβαια, αλλά διακρίνω ένα σημαντικό ζήτημα. Υπάρχει κάτι σε αυτόν τον κόσμο που να μπορεί να αλλάξει και να μπορούμε να το επιδιώξουμε; Αυτό το διεστραμμένο παγκόσμιο χρηματοπιστωστικό σύστημα που βάζει τράπεζες πάνω από χώρες δε γίνεται καλύτερο; Αυτό είναι; Αυτό θέλουμε; Είναι δυνατόν να γίνουν όλες οι χώρες Γερμανίες (αν θεωρήσουμε ότι αυτή η χώρα συμπεριφέρεται ιδανικά μέσα ε αυτό το σύστημα);

Λυπάμαι που ως νέος πολίτης έχω από τη μια μεριά τις υπερβολές και την ανευθυνότητα του ΣΥΡΙΖΑ και από την άλλη την παντελή έλλειψη ελπίδας και προοπτικής από τους εκφραστές των ψύχραιμων και ρεαλιστικών ιδεών (ψύχραιμων αλλά μήπως και συμβιβασμένων;). Το καταλαβαίνεις πόσο δραματικό είναι αυτό; Είσαι (πιθανότατα όπως κι εγώ) 30 χρονών και δεν έχεις κάτι να ονειρευτείς. Δεν είναι πολυτέλεια! Στερείσαι το πολυτιμότερο αγαθό κι αν δεν το κατάλαβες στερείσαι ακόμη περισσότερα. Το καλύτερο που έχεις να ονειρευτείς είναι είτε η έξοδος της χώρας από την Ευρώπη για να κάνει μια καθαρή αρχή ή η διαιώνιση των ίδιων προβλημάτων. Σίγουρα, φαίνεται πως τίποτε δε μπορεί να γίνει χωρίς κόστος σε αυτό το σημείο.

Ο Κάρολος Παπούλιας είπε αυτό που κανείς τους δεν έλεγε και πίσω από το οποίο όλοι κρύβονταν. Το είπε μπροστά στα μούτρα τους και κανείς δεν κοκκίνισε. Διάβασε τη συζήτηση των πολιτικών αρχηγών παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας της 14ης Μαΐου 2012. Στη σελίδα 11-12 σε στιχομυθία του με τον Κουβέλη λέγονται τα εξής:

ΦΩΤΗΣ ΚΟΥΒΕΛΗΣ:
… Λυπάμαι, αλλά μια τέτοια κυβέρνηση από προσωπικότητες, αν δεν εξασφαλίζει αυτά τα χαρακτηριστικά, δεν μπορεί να σταθεί, δεν θα σταθεί…

ΚΑΡΟΛΟΣ ΠΑΠΟΥΛΙΑΣ:
Με συγχωρείτε. Αυτά τα χαρακτηριστικά είναι η υποστήριξη του ΣΥΡΙΖΑ.

ΦΩΤΗΣ ΚΟΥΒΕΛΗΣ:
Αυτό είπα.

ΚΑΡΟΛΟΣ ΠΑΠΟΥΛΙΑΣ:
Δηλαδή, το χαρακτηριστικό είναι η υποστήριξη του ΣΥΡΙΖΑ.

ΦΩΤΗΣ ΚΟΥΒΕΛΗΣ:
Αυτό είπα, η συμμετοχή του δευτέρου κόμματος. Διότι κύριε Πρόεδρε, …

ΚΑΡΟΛΟΣ ΠΑΠΟΥΛΙΑΣ:
Αναγάγουμε δηλαδή τον ΣΥΡΙΖΑ σε ρυθμιστή της σωτηρίας της πατρίδας.
(Εγώ τα μεγάλωσα τα γράμματα, δε φώναζε ο Παπούλιας)

ΦΩΤΗΣ ΚΟΥΒΕΛΗΣ:
Κύριε Πρόεδρε, εγώ δεν θα παρακολουθήσω αυτή τη διατύπωση…

ΚΑΡΟΛΟΣ ΠΑΠΟΥΛΙΑΣ:
Μάλιστα.

Αυτό είναι! “Αναγάγουμε τον ΣΥΡΙΖΑ σε ρυθμιστή της σωτηρίας της πατρίδας”. Το είπε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας καθαρά. Κατάφεραν όλοι τους να κρυφτούν πίσω από το 17% του ΣΥΡΙΖΑ. Ο ΣΥΡΙΖΑ βλέποντας τα ποσοστά του να ανεβαίνουν έμεινε αδιάλλακτος και αμετακίνητος και όλοι οι άλλοι αρνήθηκαν να συνεργαστούν, βάζοντας τον όρο να συνεργαστεί μαζί τους ντε και καλά και ο ΣΥΡΙΖΑ, παρόλο που θα μπορούσαν να σχηματίσουν έτσι κι αλλιώς κυβέρνηση! Βρέθηκαν όλοι ταυτόχρονα παγιδευμένοι ο ένας στην παγίδα του άλλου για το ποιος θα φανεί ότι ευθύνεται για τη μη δημιουργία κυβέρνησης.

Η σωτηρία της πατρίδας εξαρτήθηκε από τη συμμετοχή ή μη στην κυβέρνηση ενός κόμματος που πήρε 17%!

Όλα αυτά δεν έχουν καμία σχέση με το τι έγινε στις εκλογές αυτές, τι απόψεις ανταλλάχθηκαν ή αν κάποια πρόταση ήταν ικανή να μας πάει ένα βήμα μπροστά. Είναι άλλη μια απόδειξη του επιπέδου του ελληνικού πολιτικού σκηνικού. Αυτού του σκηνικού που έχει καταλάβει ότι αποδοκιμάζεται, ότι ο χρόνος του τελειώνει αλλά επιμένει μέχρι τελικής πτώσεως στις παλιές καλές τακτικές. Είναι κι αυτό μια μορφή συνέπειας.

Έχω σιχαθεί τις ιδεολογίες εδώ και πολλά χρόνια. Λες και ο τρόπος με τον οποίο θα διοικηθεί μια χώρα εξαρτάται από το αν είναι κανείς αριστερός ή φιλελεύθερος! Λες και η ποιότητα των δρόμων ή των νοσοκομείων μπορεί να καθοριστεί από το αν είμαστε κεντρώοι ή κομμουνιστές! Από τη στιγμή που όλοι συμφωνούμε ότι το επίκεντρο του ενδιαφέροντος είναι ο άνθρωπος και τα δικαιώματά του, κάθε ιδεολογία παύει να έχει νόημα. Δεν απλουστεύω τα πράγματα. Κάποτε οι ιδεολογίες βόλευαν για να ξεχωρίζει η πολιτική υπόσταση του ενός από τον άλλο. Αυτό ήταν η απλούστευση και όσο συνεχίζει να υπάρχει μας είναι βραχνάς.

Αφορμή για αυτές τις σκέψεις, τώρα, στάθηκε ένα πρόσφατο άρθρο του Απόστολου Δοξιάδη. Το ίδιο το θέμα του (ενδιαφέροντος) άρθρου δεν έχει μεγάλη σημασία. Στέκομαι σε μία φράση του συγγραφέα όμως. Λέει “…Το βιβλίο του, Ευτυχώς ηττηθήκαμε σύντροφοι (αναφέρεται στον Τάκη Λαζαρίδη), αποτελεί την πιο έντονη καταγγελία του σταλινικού ΚΚΕ της δεκαετίας του 1940, την πιο ξεκάθαρη τοποθέτηση, από έναν άνθρωπο που πλήρωσε με το αίμα της καρδιάς του τα πιστεύω του, της τραγικής πλάνης που υπήρξε ο κομμουνισμός.”

Αυτομάτως, σχεδόν, ενοχλούμαι από τον απλό τρόπο με τον οποίο ο Δοξιάδης σπεύδει να κρίνει τον κομμουνισμό, χωρίς αυτό να είναι απαραίτητο καν για το σκοπό του άρθρου του. Θέλω να τον ρωτήσω: Τι σχέση έχει ο ίδιος κομμουνισμός ως ιδεολογία και οι θεωρίες του Μαρξ με την φρίκη την οποία ενδύθηκαν από τους εφαρμοστές τους στη Σοβιετική Ένωση; Η φρίκη ήταν μεν αληθινή αλλά σύνδεσή της με την ιδεολογία και η πλάνη όχι αυτονόητες, όχι μονοσήμαντες.

Και ενοχλούμαι γιατί εκτιμώ το Δοξιάδη από τα όσα γνωρίζω για αυτόν (και αυτά που γράφει). Είναι ένα εύκολο ολίσθημα που λυπάμαι που διαπιστώνω ότι κάνει ένας κατά τα άλλα φιλελεύθερος άνθρωπος. Και το κάνει εύκολα, χωρίς πολλή περίσκεψη, σαν να είναι εμπεδωμένη γνώση. Αν επρόκειτο για κάποιον άλλο, πιθανότατα δε θα έκανα καν αυτές τις σκέψεις. Αλλά αν οι φιλελεύθερα σκεπτόμενοι άνθρωποι κάνουν παρόμοιες σκέψεις, τότε τι να περιμένω από τους άλλους; Άλλο η ιδεολογία και άλλο η πραγματικότητα. Όσο τα μπερδεύουμε μεταξύ τους συντηρούμε ένα οπισθοδρομικό λάθος που ακόμη και σήμερα βολεύει τα (αυτο-αποκαλούμενα) “κόμματα εξουσίας”.

Κάθε τι έχει την απλή και την περίπλοκη όψη του. Καμία από τις δύο όψεις δεν είναι αρκετή από μόνη της για να περιγράψει μια κατάσταση. Αλλά κάποια στιγμή καλούμαστε να πάρουμε αποφάσεις με τα δεδομένα που έχουμε στα χέρια μας. Έρχεται η ώρα να τις πάρουμε και τότε και μόνο τότε μπορούμε να τις πάρουμε. Καλή ώρα, τώρα,  την επόμενη Κυριακή 6 Μαΐου 2012 έχουμε εκλογές και καλούμαστε να ψηφίσουμε. Θα σου παρουσιάσω την απλή όψη της απόφασης που έχεις να πάρεις, γιατί ούτε εσύ έχεις χρόνο για να διαβάσεις την περίπλοκη ούτε εγώ έχω την ικανότητα να σου την αναπτύξω (αλλά είμαστε και οι δυο υποχρεωμένοι να πάρουμε μια απόφαση την Κυριακή).

Απόφαση 1: Να πας να ψηφίσεις!

Να πας να ψηφίσεις! Να μην το ξεχάσεις, να μην το υποτιμήσεις (και να μην βαρεθείς, κάπου εκεί κοντά θα υπάρχει κάποια καφετέρια να λιαστείς μετά). Όποιοι κι αν είναι οι όροι του παιχνιδιού το παιχνίδι λέγεται δημοκρατία και ευτυχώς κάθε τόσο ρωτά την άποψή σου. Όσο μούσκεμα κι αν τα έχουν κάνει αυτοί που σε παραπλάνησαν στις προηγούμενες εκλογές, ε, τώρα ήρθε η ώρα να πεις πάλι την άποψή σου. Η άποψη σου είναι ανίσχυρη από μόνη της, ναι, αλλά αν έχουν την ίδια άποψη και πολλοί άλλοι τότε η άποψή σου είναι ισχυρή! Μην αφήνεις τους άλλους να αποφασίζουν για σένα. Δε βλέπεις πώς τα έχουν κάνει; Πήγαινε και πες την ή σιώπησε για πάντα!

Απόφαση 2: Να κάνεις τον απολογισμό για την παλιά διοίκηση!

Δεν ποδοσφαιροποιώ τη συζήτηση (από μόνη της ποδοσφαιροποιείται). Η χώρα διοικείται από την εκάστοτε κυβέρνηση. Είναι σα μια εταιρεία που έχει μετόχους τον καθένα από εμάς. Και – ευτυχώς – κάθε τόσο η άποψη των μετόχων κρίνει τη διοίκηση (βλ. απόφαση 1), όπως και αν το κάνει αυτό, μέτοχοι είναι ας κάνουν ό,τι θέλουν με τις μετοχές τους. Την Κυριακή αυτή, λοιπόν, οι μέτοχοι συνεδριάζουν για να κάνουν απολογισμό, ένα σημαντικό απολογισμό, για να διαπιστώσουν αν η απερχόμενη διοίκηση έκανε καλά τη δουλειά της και για να αποφασίσουν ποια θα είναι η σύνθεση της νέας διοίκησης. Πολύ απλό!

Απόφαση 3: Να επιλέξεις τους ανθρώπους που θεωρείς ότι θα κατευθύνουν τα πράγματα προς το θετικότερο δυνατό αποτέλεσμα, κατά την άποψή σου.

Είναι σχεδόν βέβαιο ότι ανήκεις στη συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων που κανένας κομματικός σχηματισμός αυτών των εκλογών δεν τον εκφράζει ιδιαίτερα (δεν τολμώ καν να πω τη λέξη “απόλυτα”). Επίσης, κατά πάσα πιθανότητα ανήκεις στην, επίσης συντριπτική, πλειοψηφία των Ελλήνων που κάποτε πίστεψαν (και ενδεχομένως επωφελήθηκαν από) κάποιο κόμμα που τελικά διέψευσε τις προσδοκίες τους. Δεν πειράζει. Και πάλι έχεις δικαίωμα ψήφου την Κυριακή.

Αυτό είναι δημοκρατία: να μπορείς να διορθώσεις τις παλιές σου μαλακίες. Επομένως, μην ανησυχείς που κανείς δε σε εκφράζει. Κάποιος πρέπει και ΘΑ κυβερνήσει. Ξεκόλλα από τα προσωπικά σου διλήμματα και από τα διλήμματα τύπου “κυβέρνηση ισχυρή ή χάος” και τράβα και ψήφισε κάποιον που πιστεύεις ότι μπορεί να συνιστά μια κάπως θετική συνιστώσα στην αυριανή πορεία της χώρας. Αυτό είναι δημοκρατία. Όχι να βρεις κάποιον να σε εμπνεύσει. Όχι να βρεις μια ιδεολογία που να σε μαγέψει. Αλλά να ψηφίσεις ποιος πιστεύεις ότι θα έχει να δώσει κάτι δημιουργικό. Και στις επόμενες εκλογές, αν χρειαστεί, αν έκανες λάθος, να το διορθώσεις.

Είναι 3 πολύ απλά βήματα, είναι δημοκρατία και ακόμη “υπάρχει”!

Η δική μου ιεράρχηση των πραγμάτων καταλήγει σε αυτά τα συμπεράσματα:

• ΠΑΣΟΚ + ΝΔ: Απορρίπτονται εκ προοιμίου. Δεν εξετάζω καν τι ισχυρίζονται για την αυριανή μέρα. Δοκιμάστηκαν, ξαναδοκιμάστηκαν και κρίθηκαν αναποτελεσματικά. Όχι ανίκανα. Τουλάχιστο αναποτελεσματικά. Και είμαι επιεικής.
• Δημοκρατική Συμμαχία + Κοινωνική Συμφωνία + Ανεξάρτητοι Έλληνες: Ήταν και τα δυο μέλη των κυβερνήσεων των ΠΑΣΟΚ και ΝΔ που ήδη απέρριψα. Τώρα που θυμήθηκαν να λοξοδρομήσουν είναι αργά, τα απορρίπτω, πάμε παρακάτω.
• ΛΑΟΣ + Χρυσή Αυγή: Χρειάζεται να το αιτιολογήσω;
• ΣΥΡΙΖΑ: Δεν εκφράζει ουσιαστικό και προοδευτικό αριστερό λόγο και διακωμωδεί ακόμη και την ίδια την πρόταση για ένωση της αριστεράς που το ίδιο διατυπώνει.
• ΚΚΕ: Σταθερό στις απόψεις του μεν, αλλά ζει στον κόσμο του. Παρολαυτά, το απορρίπτω τελευταίο (ανάμεσα σε όσα απορρίπτω).

Έτσι μένω με:

• Δημοκρατική Αριστερά (πρώτο υποψήφιο προς απόρριψη ανάμεσα στα μη απορριφθέντα).
• Οικολόγοι Πράσινοι (τους έχω ξαναψηφίσει).
• Δράση (Μόνος ή Μάνος;).

(Το ξέρω ότι αγνοώ με αυτό τον τρόπο μερικά μικρότερα κόμματα αλλά είναι πολύ δύσκολο να σχηματίσω άποψη για αυτά.)

Θα ψηφίσω δηλαδή με την “εις άτοπο απαγωγή”; Αν χρειαστεί, ναι, θα κάνω το καλύτερο που μπορώ να κάνω.

Ποια είναι η δική σου ιεράρχηση; Κάνε μια ιεράρχηση και τράβα να ψηφίσεις!

Οι εκλογές έρχονται και η συζήτηση ανάβει. Κάποιοι επιχειρούν να χαμηλώσουν τους τόνους. Θέλουν να ηρεμήσουν τα πνεύματα. Ακούω πολύ συχνά τελαυταία απόψεις που λένε ότι σε αυτές τις εκλογές πρέπει να ψηφίσουμε με ψυχραιμία και να πάρουμε αποφάσεις όχι "εν θερμώ". Γιατί, λέει, τώρα δεν είναι η σωστή ώρα να κρίνουμε τους φταίχτες για την κατάσταση της χώρας. Τώρα είναι η ώρα να σωθεί η Ελλάδα, λέει, και με συναίνεση και μπλα-μπλα-μπλα…

Αυτά τα λένε αυτοί που πρώτοι (και όχι μόνοι, βέβαια) φταίνε. Αυτοί οι ίδιοι που πρώτοι και καλύτεροι έφεραν τη χώρα σε αυτή την κατάσταση θέλουν ήρεμους τόνους και συναίνεση και να σώσουν, λέει, τη χώρα (άλλη μια φορά). Είναι που βλέπουν τις δημοσκοπήσεις και τρέμουν. Τρέμουν αλλά δεν κοκκινίζουν. Ας προσπεράσουμε, δε, την αντίφαση ότι, ενώ μας έφτασαν ως εδώ, ισχυρίζονται ότι μπορούν και να μας βγάλουν από εδώ.

Πρέπει να μη διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας. Πρέπει να ψηφίσουμε εν θερμώ. Τώρα που οι πληγές είναι νωπές και το μπαρούτι μυρίζει ακόμη. Δεν πρέπει να ξεχάσουμε. Οφείλουμε να θυμόμαστε. Περισσότερο από οποτεδήποτε άλλοτε τώρα πρέπει να διατηρήσουμε τη μνήμη μας καθαρή και έντονη. Ναι, σε αυτές τις εκλογές πρέπει να τιμωρήσουμε όσους ο καθένας μας θεωρεί ότι φταίνε. Όχι στις επόμενες! Τώρα που πονάει ακόμα πρέπει πάρουμε τις αποφάσεις μας και όχι μετά που θα το ξεχάσουμε και θα ξαναβολευτούμε. Γιατί με τον ένα ή τον άλλο τρόπο θα ξαναβολευτούμε σε μια ίσως λιγότερο "βολεμένη" κατάσταση.

Κι όσο για τη σωτηρία της χώρας να μην ανησυχεί κανείς. Οι αποφάσεις έχουν παρθεί και οι υπογραφές έχουν πέσει. Η χώρα έχει δεσμευτεί για τα πάντα και δύσκολα κάποιος πολιτικός θα τολμήσει να παρεκκλίνει από αυτά. Η μόνη μας ελπίδα είναι ο τρόπος με τον οποίο θα υλοποιήσουμε τις δεσμεύσεις να γίνει πραγματικά με όρους ανάπτυξης. Οι δεσμεύσεις είναι δεδομένες. Όχι όμως ο τρόπος. Για το θεό, όμως, ας μη βάλουμε "το λύκο να φυλάει τα πρόβατα".

Ναι, να ψηφίσουμε εν θερμώ. Με μνήμη. Και να αναζητήσουμε τις προοδευτικές δυνάμεις. Και να τις ψηφίσουμε. Και ας αποτύχουν μετά. Να το λες κάθε βράδυ στον εαυτό σου πριν κοιμηθείς. Έχεις επιλογή. Μην ξεχνάς. Μην ξεχάσεις. Μην ξεχαστείς. Είναι το ελάχιστο που μπορείς να κάνεις.

Τι λείπει από το (Νεο)Έλληνα και έχει ξεπέσει στην ανυποληψία των ημερών μας; Βομβαρδιζόμαστε από παντού με στοιχεία και διαπιστώσεις που αποδεικνύουν ότι είμαστε ένα έθνος σαθρό με διεφθαρμένους πολίτες και πολιτικούς. Εντάξει, καθυστερήσαμε κάπως σε σχέση με την υπόλοιπη – δυτική – Ευρώπη να "εκσυγχρονιστούμε". Ταλαιπωρηθήκαμε με εμφυλίους, με χούντες κλπ. Όμως όταν ήρθε η ώρα να μπούμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση πολύ γρήγορα επωφεληθήκαμε από αυτήν. Δεν έχει αξία να κρίνουμε αν αυτός ο δρόμος ήταν ο μοναδικός ή ο σωστός, αλλά έχει αξία να δούμε πώς τον περπατήσαμε.

Ο Έλληνας, λοιπόν, για να κάνουμε μια απλή σκέψη, στον αιώνα που πέρασε, έχει δύο μεγάλες περιόδους, άντε τρεις. Την περίοδο μέχρι το Β Παγκόσμιο Πόλεμο, την περίοδο μετά από αυτόν, μέχρι τη Μεταπολίτευση και τη σταθεροποίηση της δημοκρατίας, και την τελευταία περίοδο που χαρακτηρίζεται από τη σταθερή πλέον κοινοβουλευτική δημοκρατία και την Ευρωπαϊκή πορεία. Με θλίψη παρατηρούμε, στην τελευταία αυτή περίοδο, που ελπίζουμε ότι σιγά-σιγά ολοκληρώνεται, μια πλήρη ηθική, πολιτική και κοινωνική κατάρρευση. Δεν είμαι καθόλου ειδικός για να τις αναλύσω. Μπορώ όμως και τις βλέπω, είναι εκεί μπροστά μου. Τι φταίει σε αυτό;

Ο Έλληνας έχασε το πάθος του. Έχασε την επιθυμία του για κάτι καλύτερο. Βολεύτηκε. Αρκέστηκε σε μια μέτρια θέση εργασίας χωρίς προοπτικές και με μερικά επιδόματα. Εκπαιδεύτηκε να επιθυμεί λίγα πράγματα και ποταπά. Ήταν ένας άνθρωπος διψασμένος για ελευθερία, δημοκρατία και μια καλύτερη ζωή αλλά καταδέχτηκε να βολευτεί με ένα μέτριο σύστημα υγείας, μια ελλιπή υγειονομική περίθαλψη, με κακούς δρόμους, με κακή εκπαίδευση, με ένα τεράστιο και αναποτελεσματικό κράτος και τόσα άλλα, τα οποία ξέρει αλλά αδυνατεί να τους εναντιωθεί. Του έκαναν ένα πολύ κακό deal κι αυτός το δέχτηκε.

Αυτό είναι το πρόβλημα του Νεοέλληνα. Σταμάτησε να ποθεί. Απώλεσε το πάθος και τη φιλοδοξία του. Κι αυτό είναι κάτι που καθορίζει έναν οποιοδήποτε άνθρωπο. Βολεύτηκε. Αρκέστηκε. Δικαιολόγησε. Και δεν απαίτησε. Δε διεκδίκησε. Έμεινε άπραγος. Δεν αντέδρασε. Δεν τιμώρησε. Μόνο ξεχνούσε, όλο και πιο πολύ ξεχνούσε τις εποχές στις οποίες ήλπιζε σε κάτι καλύτερο και ήταν διατεθειμένος να πολεμήσει για αυτό. Ξεχνούσε τους πολιτικούς και τις πολιτικές που τον εξαπάτησαν. Και η ιστορία δεν τελειώνει εδώ.

Σε λίγο θα έχουμε πάλι εκλογές.