Τάκης Μπουγιούρης

Δε συνηθίζω να κάνω αναδρομές στον εκάστοτε χρόνο που πέρασε, έπειτα από την κάθε πρωτοχρονιά. Αλλά η συγκεκριμένη χρονιά ήταν πολύ -δεν ξέρω πώς να την πω σωστότερα- πυκνή! Έγιναν πολλά. Πράγματα που χρειάστηκαν διαχείριση, τόσο σε πρακτικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο. Διάφορα άλλαξαν, είτε επειδή το θέλησα, είτε παρόλο που δεν το θέλησα αλλά δε μπορούσα και να το αποτρέψω. Κι αυτά τα ίδια τα Χριστούγεννα ήταν επίσης πυκνά. Μέσα σε 10 ημέρες διακοπών (ευφημισμός που σπρώχνει τα όρια της λέξης) έγιναν διάφορα χαρούμενα, διάφορα στενάχωρα και περίεργα, που επανέλαβαν σε συντομία όλη τη χρονιά.

Δε θα κάτσω να σας τα πω όλα ένα προς ένα αλλά θα προσπαθήσω να μείνω στο ζουμί, στο συμπέρασμα. Θα σας αποκαλύψω ένα μέρος από το νόημα της ζωής. (Το υπόλοιπο δεν το κρατάω κρυφό, απλά δεν το έχω ανακαλύψει. Ακόμα.) Για τους περισσότερους από εσάς, που σκέφτεστε κάπως πιο απλά από εμένα, ίσως αυτό το νόημα φανεί απλοϊκό. Αλλά μη βιαστείτε να κρίνετε. Είναι κι αυτό μέρος του ίδιου του νοήματος. Δηλαδή είτε ισχύει αυτό, είτε εσείς σκέφτεστε, όπως προείπα, πιο απλά από εμένα. Εν πάση περιπτώσει…

Το νόημα της ζωής, φίλοι μου, ή έστω το μέρος αυτού που ανακάλυψα, είναι [τα-τάααν] ότι δεν υπάρχει κανένα νόημα. Πέσατε από τα σύννεφα; Εμένα μου πήρε 35 χρόνια να το καταλάβω αν και την ψυλλιαζόμουν τη δουλειά. (Θα έπρεπε να με είχατε ενημερώσει νωρίτερα, εφόσον το γνωρίζατε.) Δεν υπάρχει νόημα, δεν υπάρχει κόλαση, δεν υπάρχει παράδεισος, δεν υπάρχει θεός, δεν υπάρχει μαγεία, δεν υπάρχουν φαντάσματα. Όλα είναι εδώ, όλα είναι πραγματικά, όλα είναι ό,τι βλέπεις, ό,τι ακούς και ό,τι καταλαβαίνεις. Ειδικά εξαιτίας αυτού του τελευταίου, το νόημα δεν είναι ολόιδιο για τον καθένα μας.

Αλλά το μοτίβο είναι ένα και το ίδιο: δεν υπάρχει κανένα συγκεκριμένο νόημα!

Σας μπέρδεψα και θα νομίσετε ότι λέω ασυναρτησίες. Παρακολουθήστε με για λίγο και θα ωφεληθείτε. Είναι οξύμωρο αλλά λέω ότι υπάρχει νόημα στη ζωή! Όμως το νόημα δεν είναι κάποιο μυστικό, κρυμμένο νόημα που περιμένει να το ανακαλύψουμε σαν το δισκοπότηρο, έτσι ώστε μετά να ζήσουμε ευδαίμονες και γνωρίζοντες για πάντα στους αιώνες (αμήν). Και αυτό για μένα ισούται με “κανένα νόημα”. Και αυτό είναι το νόημα. Ο νοών νοείτω. (Τώρα στο τέλος έκανα πλάκα, να με συμπαθάτε.)

Το νόημα της ζωής δε μπορεί να είναι άλλο παρά ένα ταξίδι. Μια αναζήτηση για το νόημα. Δεν το λέω καθόλου με ρομαντική ή ποιητική διάθεση αυτό. Είναι ένα ταξίδι υποχρεωτικό και καμιά φορά ολίγο βάρβαρο. Είναι μια αναζήτηση καταδικασμένη σε αποτυχία, με γνωστό, αμετάκλητο τέλος: το θάνατο. Μόνη ελπίδα μας η αναγνώριση αυτής της πραγματικότητας. Και, ναι, αυτή είναι εφικτή. Μισό λεπτό, δεν ισχυρίζομαι ντε και καλά ότι θα τα καταφέρω και θα ζω χαρούμενα κι ευτυχισμένα χωρίς να φοβάμαι το θάνατο από εδώ και μπρος. Είπαμε, είναι μια διαδρομή το νόημα. Ίσως αυτό είναι το δικό μου νόημα. Το δικό σας ίσως είναι κάτι άλλο. Όμως μην ξεχνάτε, το μοτίβο είναι το ίδιο: το ταξίδι, η αναζήτηση, χωρίς σκοπό, με τέλος.

Ξέρω ότι η πληροφορική μου έχει τζαζέψει λιγάκι το μυαλό αλλά αυτή η αναδρομικότητα (το ινσέψιο, κατά την ποπ κουλτούρα) είναι πανέμορφη. Νόημα είναι να μην υπάρχει νόημα και να αναζητείς το νόημα. Νόημα είναι το ταξίδι ως το τέλος, γνωρίζοντας το τέλος και παρά το τέλος. Κι αν ανακάλυψα το νόημα δεν είναι ότι το κατέχω αλλά ότι το αναζητώ. Και φτου κι απ’ την αρχή.

Πρόσφατα, είχα μια συζήτηση με ένα φίλο που είναι αποφασισμένος να κατακτήσει την ψυχική ηρεμία. Τη νιρβάνα. Ή κάτι τέτοιο. Δεν έχει σημασία, δεν ειρωνεύομαι και δεν το κοροϊδεύω. Η αντίρρησή μου είναι ότι η νιρβάνα του δεν είναι εφικτή και το κυνήγι της είναι ένα επιπλέον άγχος, μια νεύρωση. Κι αν δεν την κατακτήσει, τι πειράζει; Θα πεθάνει λιγότερο ή περισσότερο από τους υπόλοιπους; Δεν είναι κακό αυτό. Αντιθέτως, αν αναζητώντας την γίνει λίγο καλύτερος άνθρωπος αυτό ακριβώς είναι (καλά μαντέψατε) το νόημα.

Όλη αυτή η σκέψη δεν απλοποιεί τα πράγματα. Μακάρι να το έκανε. Τα τακτοποιεί όμως λίγο, τα κατατάσσει. Ο κόσμος μας είναι αυτό που βλέπουμε και αυτό που αντιλαμβανόμαστε και αυτό μονίμως επεκτείνεται χωρίς να είναι πάντα εντελώς αντικειμενικό. Η ζωή κάνει κύκλους και τελειώνει. Το νόημα της ζωής είναι να τη ζήσεις ελεύθερος από καταπιέσεις. Είναι αυτό απλό; Καθόλου. Αλλά είναι μια θεμελιώδης διαπίστωση και την έχουμε ανάγκη.

Ελευθερία είναι να γνωρίζεις τα όρια και να πράττεις μέσα σε αυτά. Ελεύθερος πολιορκημένος μέσα σε ένα κλοιό από θάνατο, που μονίμως πλησιάζει. Άγνωστο το πότε αλλά βέβαιο ως επικείμενο γεγονός. Ελευθερία είναι να απαλλαγείς από αυτό το άγχος και να το δεχτείς. Τα όρια δεν είναι γνωστά εξαρχής και ούτε οριστικά. Είναι μαθηματικές ασύμπτωτες. Πάντα τις πλησιάζεις αλλά ποτέ δεν τις αγγίζεις.

Εντάξει, μιλάμε για ζόρικα νοήματα, φίλε.

Ορίστε, λοιπόν, να ‘το, πάρ’ το, χωρίς καμία χρέωση, χωρίς καν μια διαφήμιση ή κάποιο άλλο προσωπικό όφελος, σας αποκάλυψα το (μισό) νόημα της ζωής. Θα πρέπει να μου είστε αιώνια ευγνώμονες. Τώρα έρχονται εκλογές. (Πάλι.) Θα κληθείτε να ψηφίσετε κάτι. Να ψηφίσετε κάτι. Να μην απέχετε. Και να μην ξεχνάτε: μία είναι η ουσία, δεν υπάρχει αθανασία, άιντε να αρρωστήσει ο άγιος Πέτρος, να τη βγάλουμε και φέτος.

Καλή χρονιά, φέτος είμαι αποφασισμένος. (Μάλλον.)

ΥΓ: Μείνετε μακριά από το πατέ σολωμού.

Popcorn Time is home movies the way it was meant to be. Just putting in a word to help. Maybe you can too!

That’s all folks…

Ο δημοσιογράφος:

Προφυλακιστέος ο 25χρονος που κατηγορείται για τη δολοφονία της 23χρονης φίλης του στη Νέα Μάκρη.
Μετά την απολογία του ενώπιον του 15ου τακτικού ανακριτή, οδηγήθηκε στη φυλακή ο 25χρονος που πριν από λίγες ημέρες στη Νέα Μάκρη φέρεται να χτύπησε άγρια την 23χρονη φίλη του, η οποία τελικά εξέπνευσε τη Μ. Δευτέρα.
(ΣΚΑΪ)

Ο κίτρινος τυφλοπόντικας:

Στη φυλακή ο 25χρονος χρυσαυγίτης που δολοφόνησε τη Φαίη Μπλάχα.
Η 23χρονη κοπέλα ξυλοκοπήθηκε άγρια από τον 25χρονο φίλο της στις 5 Απριλίου, έξω από το σπίτι της. Άφησε την τελευταία της πνοή στις 30 Απριλίου
(ΗΜΕΡΗΣΙΑ, κρίμα)

Δεν έχω ιδέα ποιος είναι ο τύπος, αν είναι χρυσαυγίτης, αν έκανε το έγκλημα ή όχι. Δεν ξέρω καν αν υπάρχει έγκλημα. Δε μπορώ να μάθω. Αυτό είναι το πρόβλημά μου. Δε μπορώ να μάθω!

(Κι υπάρχει και μια οικογένεια που σίγουρα θα θρηνεί και δε φταίει σε τίποτα. Συγνώμη.)

…μέσα από την καρδιά μου.

Το διαδίκτυο είναι ένα καταπληκτικό μέσο! Είναι το σημαντικότερο τεχνολογικό επίτευγμα του 20ου αιώνα. Αυτό που έχει επιδράσει στις ζωές των ανθρώπων, από μόνο του, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Είναι καλό, δόξα τω θεώ που έχουμε το διαδίκτυο. Αλλά μπορεί να γίνει καλύτερο. Να μερικοί τρόποι για ένα καλύτερο διαδίκτυο από το – δημοφιλές στους κύκλους των επαγγελματιών του διαδικτύου – blog “Smashing Magazine”, που μπορείς να τους εφαρμόσεις κι εσύ (σε δική μου απόδοση):

1. Μη μοιράζεσαι κάτι αν δεν αξίζει να μοιραστεί.

2. Να διαδίδεις αυτά που αξίζουν να διαδοθούν.

3. Το ποιοτικό περιεχόμενο κάνει καλό στο πνεύμα, όπως το κακό φαγητό κάνει κακό στην υγεία.

Ορίστε, μόλις εφάρμοσα και τους τρεις!

ΥΓ: Κι αν δε βαριέσαι, διάβασε για το “αργό διαδίκτυο” (slow web, σε αντιδιαστολή με το γρήγορο φαγητό, το fast-food).

Έχω μια μικρή εμμονή με τη φοροδιαφυγή¹. Τα προβλήματα της χώρας μας είναι πολλά και πιθανώς είναι ουτοπικό να ελπίζει κανείς ότι η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής είναι εφικτή όταν όλα τα άλλα εξακολουθούν να ισχύουν (χαμηλή παραγωγικότητα, πελατειακό κράτος, τεράστιο και γραφειοκρατικό δημόσιο, αυθαιρεσία παντού, ωχαδερφισμός κλπ κλπ κλπ). Όμως, η φοροδιαφυγή είναι ένα πρόβλημα τόσο μεγάλο, τόσο γιγαντιαίο, τόσο τεράστιο στη χώρα μας, που από μόνο του το ξεχωρίζει, πώς να το πω, εξέχει.

Διαβάζω τώρα κι αυτό: Η παγκόσμια μη κυβερνητική οργάνωση “Global Financial Integrity“² εκτιμά σε έρευνά της ότι μεταξύ 2003 και 2011 εξέρρευσαν από την Ελλάδα 261δις ευρώ μαύρου χρήματος³ (το πρωτοδιάβασα στο ΣΚΑΙ). Πρόσεξες το νούμερο; Ξέρεις πόσο ήταν το ΑΕΠ της Ελλάδας πριν την κρίση; Της τάξεως των 350δις ευρώ! Ξέρεις πόσο είναι το χρέος της Ελλάδας αυτή τη στιγμή; Της τάξεως των 400δις ευρώ. Αυτά τα χρήματα δεν έμειναν σε ελληνικές τράπεζες και δε φορολογήθηκαν, παρά κατέληξαν σε offshore και “φορολογικούς παραδείσους”. Καταλαβαίνεις για τι μιλάμε;

Σου ακούγονται βαρετά νούμερα; Το δάνειο από ΕΕ και ΔΝΤ, που συνοδεύεται από το περιβόητο μνημόνιο είναι “μόνο” 110δις ευρώ!

—

1. Δες εδώ, εδώ κι εδώ αν δε βαριέσαι πολύ.
2. 2: “Global Financial Integrity (GFI) promotes national and multilateral policies, safeguards, and agreements aimed at curtailing the cross-border flow of illegal money” (από το website του GFI).
3. Δες και το report για το μαύρο χρήμα σε όλο τον κόσμο μέχρι το 2007 (PDF) και το εν λόγω, ειδικά για την Ελλάδα (XLS).

—

ΥΓ1: Σήμερα, 18/09/2012, διαβάζουμε παρόμοια έρευνα του Οικονομικού Επιμελητηρίου, η οποία υπολογίζει το ύψος των μη δηλωμένων εισοδημάτων των ελευθέρων επαγγελματιών σε 28δις, κάτι που μεταφράζεται σε 11.2δις διαφυγόντων φόρων.

ΥΓ2: Σήμερα, 19/09/2012, στην Ημερησία ο χάρτης της φοροδιαφυγής με λεπτομέρειες και αριθμούς ανά κλάδο.

1. Ας ορίσουμε καλό άνθρωπο αυτόν που δε θα επιθυμήσει κακό για άλλον συνάνθρωπό του.

2. Αφήνουμε το καλό αξιωματικά και γενικόλογα στη γενική θεώρηση περί “καλού και κακού”.

3. Με μαγικό τρόπο ένας δαίμων μπορεί να αποφασίσει δίκαια ανά πάσα στιγμή αν ένας άνθρωπος είναι καλός ή κακός και να τον κατατάξει ανάλογα.

Ας υποθέσουμε ότι πάμε μια εκδρομή. Μαζεύονται φίλοι. Μερικοί φίλοι φωνάζουν και κάποιους φίλους τους. Πόσοι φίλοι συνολικά μπορούν να συγκεντρωθούν;

Σύμφωνα με τη θεωρία “όλοι οι καλοί χωράνε”. Επομένως, αν ο εκάστοτε πρόσθετος φίλος που καλείται είναι καλός τότε χωράει. Αν είναι κακός; Τότε θα υπάρχει πεπερασμένος αριθμός κακών που θα μπορεί να χωρέσει. Ο αριθμός αυτός οφείλει να είναι μεγαλύτερος του μηδενός γιατί, διαφορετικά, αν οι καλοί επέτρεπαν μόνο σε καλούς να συμμετάσχουν στην εκδρομή, τότε δε θα ήταν πραγματικά καλοί. Επομένως, υποχρεούνται να επιτρέψουν και σε κακούς να έρθουν μαζί. Αλλά η θεωρία λέει ότι όλοι οι καλοί χωράνε και όχι όλοι οι κακοί. Επομένως, μπορούν να έρθουν μερικοί μόνο κακοί.

Στην πορεία της εκδρομής μπορεί μερικά πράγματα να αλλάξουν. Μπορεί κάποιος καλός να εξελιχθεί σε καλό και το αντίστροφο. Υπάρχει ο δαίμων που τα ελέγχει αυτά τα πράγματα. Αν κάποιος κακός γίνει καλός τότε δεν υπάρχει πρόβλημα, διότι όλοι οι καλοί εξακολουθούν να χωράνε. Αν κάποιοι καλοί γίνουν κακοί τότε πιθανόν να υπάρξει πρόβλημα, εάν ξεπεραστεί ο μέγιστος επιτρεπτός αριθμός κακών. Αν αυτό συμβεί, τότε υποχρεωτικά κάποιοι κακοί θα πρέπει να αποχωρήσουν από την εκδρομή, γιατί είναι υπεράριθμοι. Οι καλοί όμως, όντας καλοί δε μπορούν να διώξουν συνειδητά κανέναν, ούτε κάποιον κακό.

Η μόνη λύση είναι όλοι ανεξαιρέτως, καλοί και κακοί (μιας και κάποιοι καλοί έχουν εξελιχθεί σε κακούς, για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο) να παίρνουν έναν αριθμό προτεραιότητας, κατά την αρχική ενσωμάτωσή τους στην παρέα της εκδρομής. Σε περίπτωση όπου κριθεί αναγκαίο να διωχθούν κάποιοι κακοί, τότε αυτοί θα επιλεχθούν πρώτα από εκείνους τους κακούς που έχουν το λιγότερο σημαντικό αριθμό προτεραιότητας και, αν αυτοί έχουν διωχθεί όλοι, τότε θα επιλεχθούν από τους καλούς που έγιναν κακοί και πάλι με σειρά προτεραιότητας.

Έτσι δεν είναι;

Υποστηρίζω ότι πολλά από τα ολυμπιακά αθλήματα δεν αξίζουν να είναι ούτε ολυμπιακά ούτε καν αθλήματα. Τι αξία έχει ένας υπέρβαρος γίγαντας της άρσης βαρών που σηκώνει δυο φορές το βάρος του; Τι ομορφιά έχει μια αθλήτρια δρόμου με μπούτια πιο φαρδιά από τον υπέρβαρο γίγαντα (ενίοτε και δασύτερη τριχοφυία); Πόση πλάκα έχει ένας αγώνας που διαρκεί 9.63sec (της “μιας ανάσας” που λένε); Τόσοι πολλοί απίθανοι αθλητές που επιτυγχάνουν τόσα πολλά απίστευτα για εμάς τους υπόλοιπους κατορθώματα! Εντυπωσιακά, μεν, αλλά τίποτε περισσότερο από αυτό. Απλά πολύ-πολύ εντυπωσιακά.

Ισχυρίζονται πολλοί, ότι αυτοί οι αθλητές σπρώχνουν την ίδια την ανθρώπινη φύση στα όριά της. Δοκιμάζουν τα ίδια τα όρια του ανθρώπινου είδους. Αλήθεια είναι αυτό. Αλλά τι αξία έχει; Για παράδειγμα, το ανθρώπινο είδος δοκιμάστηκε στα 100m (άνδρες) και κατάφερε από το 1891 μέχρι σήμερα να βελτιώσει το χρόνο του από 10.8sec σε 9.58sec. Το 9.58 είναι συγκλονιστική επίδοση. Δεν έχει, όμως καμία ομορφιά. Είναι απλά και μόνο εντυπωσιακή. Κι ένας θεός γνωρίζει τι ουσίες (όχι μόνο παράνομες, υπάρχουν και οι νόμιμες) έχει καταναλώσει ο άνθρωπος για να την πετύχει!

Λέω, λοιπόν, ότι όλα αυτά τα αθλήματα, που επικεντρώνονται στην επίμονη επίτευξη ενός και μόνο υπεράνθρωπου στόχου, δεν αξίζουν να είναι αθλήματα. Είναι εντυπωσιακά και ανταγωνιστικά, καλά για το τσίρκο ίσως, αλλά δεν είναι αθλήματα. Μπορεί να σου κάνει κέφι να τα παρακολουθείς και να διασκεδάζεις. Δεν πειράζει. Το τσίρκο πάντα άρεσε στους ανθρώπους. Τα τσίρκα δεν έχουν εξαφανιστεί. Απλά δεν κυκλοφορούν στις μέρες μας περιπλανώμενα σε τεράστια τσαντήρια. Τα βρίσκεις πιο εύκολα και άμεσα στην τηλεόραση και το internet.

Αδικώ ίσως τα τσίρκα, των οποίων το θέαμα συχνά είναι ιδιαίτερα όμορφο και καλλιτεχνικό.

Δεν τα θέλω, λοιπόν, τα 100άρια και τις άρσεις βαρών και τις δισκοβολίες. Διασκεδάζω κι εγώ μαζί τους, βέβαια. Εντυπωσιάζομαι. Καταλαβαίνω, όμως, ότι απευθύνονται σε πιο κατώτερά μου ένστικτα, πιο βάρβαρα, πιο ζωώδη. Ας πούμε είναι σαν τα τηγανητά φαγητά. Κι αυτά μου αρέσουν αλλά παχαίνουν, ικανοποιούν τον ουρανίσκο αλλά φράζουν τις αρτηρίες. Προτιμώ τα αθλήματα, για παράδειγμα, τα ομαδικά, αυτά που είναι διασκεδαστικά, που έχουν πλάκα, ρε παιδί μου. Μπάσκετ και ποδόσφαιρο και βόλεϋ (κι αν είσαι παλαβός, γιατί όχι, και το ανεκδιήγητο μπάντμιντον, περί ορέξεως κολοκυθόπιτα). Ή τα αθλήματα που δημιουργούν ολοκληρωμένους αθλητές τόσο σωματικά όσο και πνευματικά. Έπταθλα και δέκαθλα, τένις και ιστιοσανίδες.

Θέλω Γκάληδες και Κακλαμανάκηδες και όχι Κεντέρηδες (προβοκατόρικα επιλεγμένα παραδείγματα, φυσικά).

Πρόσεξε, δε λέω ότι μπορώ να πάω τώρα στα καλά καθούμενα και να παρακολουθήσω δέκαθλο. Με τα ρεκόρ που έχουν γίνει στα επί μέρους αθλήματα του δεκάθλου και την πλύση εγκεφάλου που έχουμε υποστεί, κάτι τέτοιο θα ήταν πολύ βαρετό. Αν όμως ο αθλητισμός είχε εστιάσει περισσότερο σε αθλήματα συνδυαστικά και σε αθλητές ολοκληρωμένους, το δέκαθλο θα έπρεπε να είναι ο βασιλιάς του στίβου. Δεν ξέρω αν αυτό θα ικανοποιούσε τους χορηγούς και τις διαφημιστικές, για να είμαι ειλικρινής.

(Ευρωβαρόμετρο Ιούλιος 2012)

How often do you access the internet?
(for example, for sending emails, reading online news, chatting with friends or buying products online)

The Greece:

38% at least once a day
13% at least once a week
44% once a month
1% less often
4% never

Σύνολο το 50% των Ελλήνων πρακτικά ΔΕΝ χρησιμοποιούν το διαδίκτυο! Μη βιαστείς να κρίνεις. Αυτό είναι θετικό. Σημαίνει ότι το διαδίκτυο στην Ελλάδα δεν έχει κορεστεί ακόμη. Για όλους εμάς που ασχολούμαστε με το διαδίκτυο επαγγελματικά είναι καλό. Θα έχουμε δουλίτσα για πολύ καιρό ακόμη… Precious δουλίτσα… Ναι, ναι είναι καλό πράμα…

ΥΓ1: Εντυπωσιακή απόσταση ανάμεσα σε αυτούς που το χρησιμοποιούν καθημερινά και σε αυτούς που δεν το χρησιμοποιούν καθόλου. Σχεδόν δεν υπάρχει ενδιάμεση ομάδα! Χάσμα γενεών;

ΥΓ2: Το 65% αισθάνεται ανασφάλεια (33%) ή όχι ιδιαίτερη ασφάλεια (29%) να κάνει ηλεκτρονικές συναλλαγές. Ή, όπως έλεγε ένας παλιός μου δάσκαλος “Από τότε που φωταγωγήθηκαν οι δρόμοι εξαφανίστηκαν οι ξωτικές”. Ή αλλιώς όσο πιο πίσω τεχνολογικά είναι ένας λαός τόσο πιο τεχνοφοβικός γίνεται και αντιστρόφως – φαύλος ο κύκλος.