Τάκης Μπουγιούρης

Πριν από λίγο καιρό ξέσπασε (https://www.facebook.com/groups/WordPressGreekCommunity/), πάνω από μία φορές, το ερώτημα “ποια είναι τα πιο καλά τα permalinks; τα ελληνικά ή τα greeklish;“. Δηλαδή, τι είναι καλύτερο να χρησιμοποιούμε σε μια ιστοσελίδα, διευθύνσεις αυτού του στυλ https://takis.nevma.gr/επαναφορτιζόμενη-τυρόπιτα-τσέπης” ή μήπως αυτού του στυλ “https://takis.nevma.gr/epanafortizomeni-tyropita-tsepis”; Θα προσπαθήσω να επεξεργαστώ το ερώτημα, θα δώσω τη δική μου απάντηση αλλά, να λέμε τα σύκα-σύκα και τη σκάφη-σκάφη, η τελική απάντηση δεν είναι εντελώς αντικειμενική.

Τα κριτήρια

Για να κρίνουμε τι από τα δύο είναι καλύτερο θα πρέπει να θέσουμε ορισμένα κριτήρια “καλοσύνης”. Τι πάει να πει “καλύτερο”; Πιο γρήγορο; Πιο όμορφο; Πιο εύκολο να το πληκτρολογήσεις; Όσο κι αν ο καθένας επιμένει να εστιάζει στις παραμέτρους που τον αφορούν ή προτιμά περισσότερο, αυτές είναι παραπάνω από μία. Τις καταγράφω εδώ.

• η αισθητική
• η ευαναγνωσιμότητα (έτσι είπα το “legibility” στα ελληνικά)
• η απόδοση στις μηχανές αναζήτησης

Αν έχετε κάτι άλλο μου λέτε. Εγώ αυτά υπολογίζω, χωρίς να τα έχω βάλει σε σειρά προτίμησης (ακόμη).

Κριτήριο 1: Αισθητική

Καθαρά υποκειμενικό ζήτημα, που σχετίζεται με τη γενικότερη καλλιέργεια και κουλτούρα ενός ανθρώπου, πράγματα επίσης υποκειμενικά, αλλά που μπορούν να εκτιμηθούν από όσους τα διαθέτουν (so meta). Να μη συγχέεται με την ευαναγνωσιμότητα. Πχ σκεφθείτε τον ίδιο κακό γραφικό χαρακτήρα να γράφει μια διεύθυνση με ελληνικά και με greeklish. Ποιο από τα δύο προτιμάτε;

(Επίσης, να μη συγχέεται με πατριωτικά συναισθήματα, πολύ passés.)

Κριτήριο 2: Ευαναγνωσιμότητα

Το πόσο ευανάγνωστο είναι κάτι. Πόσο εύκολα, άμεσα, καθαρά και χωρίς παρερμηνείες μπορεί να διαβαστεί μια σειρά από γράμματα που συγκροτούν κάποιο νόημα, είτε είναι κείμενο, είτε είναι μαθηματικά, φυσική ή διευθύνσεις στο internet. Αλλά και πόσο απολαυστικά. Ναι καλά ακούσατε. Μπορεί κάτι να είναι καθαρογραμμένο αλλά να ‘φχαριστιέσαι και να το βλέπεις καθώς το διαβάζεις, ρε παιδί μου.

Κριτήριο 3: Απόδοση στις μηχανές αναζήτησης

Δηλαδή, πότε μια σελίδα εμφανίζεται ψηλότερα στα αποτελέσματα των μηχανών αναζήτησης; Όταν έχει ελληνικό permalink η όταν έχει greeklish permalink; Κοινώς, τι είναι πιο καλό για το SEO (οέεεο); Εδώ η μάχη θα δοθεί τιτάνια, αλλά σας προειδοποιώ, η απάντηση θα μείνει καλά κρυμμένη στα κατάβαθα της έμπειρης ψυχής των σεοϊστών συναδέλφων.

Η ιεράρχηση των κριτηρίων

Η απόφαση για το ποιο είναι το σημαντικότερο κριτήριο δεν είναι εύκολο να είναι απόλυτη και αντικειμενική. Υπάρχει η προφανής απάντηση. Το 3, η απόδοση για τις μηχανές αναζήτησης. Αλλά, καλά μαντέψατε, σπάνια η προφανής απάντηση είναι και και η καλύτερη. Όχι έτσι απλά. Γιατί, θα πρέπει να καθορίσουμε πολύ προσεκτικά τις συνθήκες κάτω από τις οποίες η “απόδοση” αυτή θα κριθεί” και το αν αυτές οι συνθήκες μπορούν να απομονωθούν, ώστε να υπάρξει ένα επιστημονικό(φανές) συμπέρασμα.

Για παράδειγμα, θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι το να βγαίνει μια ιστοσελίδα ψηλά σε κάποια αναζήτηση είναι το σημαντικότερο όλων. Πολλές φορές όμως αυτό καταλήγει σε άθλιες ιστοσελίδες, παραγεμισμένες με keywords που δεν έχουν το χρήστη στο επίκεντρο, κάνουν κακά conversions και κινδυνεύουν κάποια στιγμή να δεχθούν τιμωρία από τις μηχανές αναζήτησης.

Ακόμη, κάποιες ενέργειες SEO, που ενδεχομένως να βοηθούν πρόσκαιρα στο ranking, μπορεί να έχουν αρνητικό αποτέλεσμα σε άλλες προσπάθειες όπως το link building. Πχ ποιο url εντυπώνεται καλύτερα στη μνήμη ενός χρήστη και ποιο πληκτρολογείται πιο εύκολα από τα παρακάτω:

• https://takis.nevma.gr/επαναφορτιζόμενη-τυρόπιτα-τσέπης
• https://takis.nevma.gr/epanafortizomeni-tyropita-tsepis
• https://takis.nevma.gr/%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%86%CE%BF%CF%81%CF%84%CE%B9%CE%B6%CF%8C%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B7-%CF%84%CF%85%CF%81%CF%8C%CF%80%CE%B9%CF%84%CE%B1-%CF%84%CF%83%CE%AD%CF%80%CE%B7%CF%82

Οι απόψεις που ακούστηκαν

Στις συζητήσεις που συμμετείχα, εν μέσω φορτισμένων σεοϊοστών (εγώ δεν είμαι, εγώ ένας ταπεινός μηχανικός είμαι) και αφόρτιστων προγραμματιστών όλα τα παραπάνω έπεσαν στο τραπέζι. Έμοιαζε όμως να ξεχωρίζει στα μάτια των περισσοτέρων το κριτήριο 3: η απόδοση στις μηχανές αναζήτησης. Αλλά με ένα τρόπο και μια συλλογιστική, που δεν πιστεύω ότι εξυπηρετούσε ούτε το ίδιο τους το επιχείρημα, ότι δηλαδή τα greeklish permalinks αποδίδουν καλύτερα από τα ελληνικά.

Υπάρχει διάχυτη η εντύπωση ότι η Google συνιστούσε τα greeklish permalinks. Δεν ξέρω αν το έκανε κάποτε αυτό αλλά δε μοιάζει καθόλου ταιριαστό με τη συνεχή προσπάθειά της να προσεγγίσει την εκάστοτε γλώσσα όσο πιο φυσικά γίνεται. Κι αυτό όχι από καλοσύνη αλλά από την ανάγκη να παραδίδει ποιοτικά αποτελέσματα αναζήτησης (και διαφήμισης). Απλά δε μου κολλάει, κι αν γινόταν πρέπει να είναι πολύ παλιά ιστορία.

Ακόμη πολλοί πιστεύουν ότι για λόγους link building ή για λόγους απομνημόνευσης των διευθύνσεων από τους χρήστες τα greeklish είναι πιο φυσικά γιατί διαβάζονται πιο γρήγορα, γίνονται copy-paste πιο εύκολα και χωρίς την url encoded κωδικοποίηση (%CE%B5%CF%80%CE%B1 κοκ) και για να τα πληκτρολογήσει ο χρήστης δε χρειάζεται να εναλλάσσει γλώσσες στο πληκτρολόγιό του. Στο ίδιο επιχείρημα, αυτό του copy-paste αναφέρουν το γεγονός ότι όταν κάποιος ποστάρει κάτι στο Facebook δε θα ήθελε να βλέπει αυτή την κωδικοποίηση. (Αλλά ήδη το Facebook αυτά τα urls τα κρύβει έντεχνα και έχει δεσμευθεί ότι σύντομα θα τα μεταφράζει και σωστά.)

Θεωρώ ότι για τη Google τα φυσικά σε κάθε γλώσσα permalinks είναι πιο αποδοτικά και αυτό γιατί οι όροι της εκάστοτε αναζήτησης θα κάνουν πιο άμεσα match με τους όρους που μια ιστοσελίδα θα περιέχει. Δηλαδή είναι καλύτερο μια σελίδα να μιλάει για “επαναφορτιζόμενη τυρόπιτα” και όχι για “epanafortizomeni tyropita” όταν ο χρήστης ψάχνει πραγματικά για “επαναφορτιζόμενη τυρόπιτα”.

Κι έχω μια κάποιου είδους απόδειξη για αυτό. Να εδώ μια αναζήτηση για την πολυπόθητη “επαναφορτιζόμενη τυρόπιτα τσέπης” (που δε βρίσκω πουθενά στο internet – λέω να ξεκινήσω ένα kickstarter μου φαίνεται) και τα αντίστοιχα αποτελέσματα του Google. Είναι φανερό ότι από τα τρία μέρη του λήμματος “επαναφορτιζόμενη τυρόπιτα τσέπης” το πρώτο δεν κατάφερε να κάνει match μέσα στο permalink που είναι γραμμένο με greeklish, παρόλο που είναι γραμμένο με όσο γίνεται πιο… σωστά greeklish. (Δεν πιστεύω ότι το ξεστόμισα αυτό.)

Η απαραίτητη αποψάρα μου

Η απάντηση για μένα είναι απλή. Ελληνικά permalinks. Τελεία. Για κάθε ένα από τα κριτήρια που έθεσα παραπάνω. Είναι πιο όμορφα, είναι πιο ευανάγνωστα και η εμπειρία μου δείχνει ότι αποδίδουν καλύτερα στις μηχανές αναζήτησης. Αλλά προσοχή στο τι σημαίνει αποδίδουν, όπως εξήγησα παραπάνω. Δέχομαι μόνο το μειονέκτημα του copy-paste σε Facebook κλπ, το οποίο όμως κατατάσσω πολύ χαμηλά κι ακόμη και έτσι δε θα ισχύει για πολύ καιρό. Πιστεύω ότι το να ποντάρεις στη φυσικότητα τη γλώσσας και στο πραγματικά exact match των όρων αναζήτησης είναι πιο στοχευμένο και πιο αποτελεσματικό.

Το τεστ της τυρόπιτας

Έτσι έκανα το τεστ της τυρόπιτας. Της επαναφορτιζόμενης τυρόπιτας τσέπης. Χρειαζόμουν ένα λήμμα που να μην το έχει κανείς άλλος στο internet ώστε να κάνω ένα πείραμα κάπως παρθένο που να μου βγάλει αποτελέσματα γρήγορα. Αν έπαιζα με παπούτσια ή αυτοκίνητα δε θα έβγαζα άκρη για πολύ καιρό. Αυτό το είδος τυρόπιτας δεν υπάρχει. Το εφηύρα πριν από δεκαετίες όταν απέδιδα τα εύσημα σε φίλους για ανόητα ανδραγαθήματα λέγοντας “συγχαρητήρια, κέρδισες μια επαναφορτιζόμενη τυρόπιτα τσέπης”.

Για να είναι το τεστ αντικειμενικό έφτιαξα στο παρόν blog δύο άρθρα με όλα τους τα στοιχεία ίδια. Να μιλούν και τα δύο με τον ίδιο τίτλο και το ίδιο κείμενο για την τυρόπιτα αυτή. Φανατίστηκα με το να είναι οι συνθήκες πανομοιότυπες αλλάζοντας μόνο το permalink. Στο ένα άρθρο το permalink είναι στα ελληνικά και στο άλλο είναι γραμμένο με greeklish. Έτσι προέκυψαν τα εξής δύο άρθρα:

1. https://takis.nevma.gr/2014/01/%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%86%CE%BF%CF%81%CF%84%CE%B9%CE%B6%CF%8C%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%B7-%CF%84%CF%85%CF%81%CF%8C%CF%80%CE%B9%CF%84%CE%B1-%CF%84%CF%83%CE%AD%CF%80%CE%B7%CF%82/
2. https://takis.nevma.gr/2014/01/epanafortizomeni-tyropita-tsepis/

(Εδώ βλέπετε παραστατικά τον – μοναδικό κατ’ εμέ – λόγο για να προτιμήσει ποτέ κανείς τα greeklish permalinks. Οι ελληνικοί, non-latin χαρακτήρες αποδίδονται κωδικοποιημένα. Δεν αξίζει όμως τον κόπο, αυτό είναι κάτι που σπάνια χρειάζεται να δουν ή να χρησιμοποιήσουν τα μάτια ενός κοινού χρήστη αλλά που το καταλαβαίνουν ωραιότατα οι μηχανές αναζήτησης.)

Όπως είπα την πάτησα αγνοώντας μια τόσο σημαντική παράμετρο. Το duplicate content. Τα δύο αυτά άρθρα είχαν πανομοιότυπο κείμενο. Για να είναι το τεστ αντικειμενικό. Όμως οι μηχανές αυτό το θεωρούν duplicate content και συγκρατούν μόνο αυτό που θα κρίνουν ως αυθεντικό. Το άλλο το καταχωνιάζουν. Στη συγκεκριμένη περίπτωση το άρθρο με το greeklish permalink δημοσιεύτηκε με ελάχιστα δευτερόλεπτα διαφορά πριν το άλλο. Κι έτσι τώρα είναι το μόνο που εμφανίζεται στα αποτελέσματα των μηχανών αναζήτησης.

Το συμπέρασμα

Το πείραμα και πέτυχε και απέτυχε. Καταρχήν η υπόθεση για το duplicate content αποδείχθηκε άθελά μου άλλη μια φορά. Παρολίγον να αποδειχθώ λάθος μιας και το άρθρο με το ελληνικό permalink εξαφανίστηκε από τα αποτελέσματα, αλλά η αιτία ήταν το duplicate content και όχι κάτι άλλο. Τέλος, όπως έδειξα και στην εικόνα παραπάνω, το exact match που κάνει η φυσική γλώσσα έναντι των greeklish είναι αδιαμφισβήτητο.

Δεν έχω σκεφθεί ακόμη κάποιον αποτελεσματικό τρόπο για να επαναλάβω το ίδιο πείραμα με πραγματικά πλήρως αντικειμενικά κριτήρια από κάθε άποψη. Σκοντάφτω μονίμως είτε στο ότι κάποια παράμετρος θα αλλοιωθεί είτε στο ότι θα εμφανιστεί και πάλι το πρόβλημα του duplicate content. Αν άντεξες να διαβάσεις ως εδώ σε ευχαριστώ. Αλλά, δουλειές δεν έχεις εσύ;

Είδα stats πελάτη που κάνει πάρα πολλά pageviews.
Είδα IE8 με κάτω από 2%.
Μια μικρή σταγόνα κύλησε στο μάγουλό μου.
Ένα σκουπιδάκι μου μπήκε στο μάτι.

(kudos στο Popitsi για το γραφικό)

Δε μπορώ να το κρύψω, αγαπάω Firefox και θα αγαπάω Firefox.

Γιατί έδειξε το δρόμο και:

Firefox is the only non-profit, non-corporate, non-compromised browser out there, and we want Web users everywhere know they have an independent choice.

Η επιστροφή είναι κάπως ανιαρή και με μπόλικη δόση ανυπομονησίας. Τη διαδρομή την ξέρουμε πια. Την πάμε αντίστροφα. Το 11-ωρο στο λεωφορείο είναι ζόρικο. Το λεωφορείο ξεκινάει από τη Σόφια σχεδόν γεμάτο. Ο χώρος δεν είναι αρκετός. Χρειάζομαι χώρο. Και πρίζες. Και σταθερό wifi. Σας είπα ότι το λεωφορείο διαθέτει και wifi; Ασταθές, αλλά δωρεάν, σαν και αυτό που υποσχέθηκε ο πρωθυπουργός μας Αντώνης Σαμαράς πέρυσι και όπου να ‘ναι έρχεται. Λίγη υπομονή να σωθεί η χώρα πρώτα λίγο.

Οι δύο οδηγοί του λεωφορείου μοιάζουν να λειτουργούν σα ρομπότ. Ήρθαν στη Σόφια, ξεφόρτωσαν κόσμο (από Ελλάδα μάλλον;), φόρτωσαν αμέσως και φύγαμε. Πότε κοιμούνται; Κάνα 2-ωρο/3-ωρο που ξεκλέβουν ο καθένας τους όταν ο άλλος οδηγεί; Κι έχοντας φάει μακαρόνια με κιμά και κέτσαπ; Τι στομάχι, τι κράση; Λίγο τους ζηλεύω, λίγο τους λυπάμαι. Πιο πολύ τους λυπάμαι. Πότε ζουν;

Στην Αθήνα μας περιμένουν δουλειές με “φούντες”. Τα requests έχουν συσσωρευτεί. Το RedBooth έχει χτυπήσει κόκκινο. Ή μάλλον πορτοκαλί, όπως επισημαίνει τα urgent tasks μου. Τι νόημα έχει να τα θέτω ως “επείγοντα”, όταν τα μισά από αυτά έχουν γίνει επείγοντα και στην καλύτερη περίπτωση θα μεταπέσουν απλώς σε “καθυστερημένα”! Τουλάχιστον δε θα τα ξεχάσω. Θα είναι εκεί καταγεγραμμένα και θα με περιμένουν το επόμενο πρωί που θα πάω στο γραφείο. Προσπαθώ να “κλείσω” μερικά στο λεωφορείο. Το wifi με τρελαίνει. Μια πάνω μια κάτω. Η μπαταρία μου εξαφανίζεται. Τα tasks δε μειώνονται. Το laptop δε χωράει στα πόδια μου όταν έχω και κάποιον διπλανό. Ελπίζω στη Θεσσαλονίκη να κατέβει κόσμος.

Αμήν, έτσι και έγινε. Οι μισοί κατεβαίνουν στη Θεσσαλονίκη. Είμαστε στα μισά της διαδρομής. Άλλο τόσο ακόμη μα με περισσότερο χώρο. Και με λιγότερη μπαταρία όμως. Υπάρχει κι ένα στομάχι ταλαιπωρημένο από το ακατάστατο φαγοπότι των προηγούμενων ημερών. Τη μια μέρα ξηρά τροφή και τυρόπιτες, την άλλη επικές ποικιλίες κρεάτων με όσπρια (!). Θέλει αντοχή. Σκέφτομαι πάλι τους οδηγούς του λεωφορείου.

Τα χιλιόμετρα περνούν. Κατεβαίνουμε Λάρισα, Λαμία. Τα τοπία είναι πια γνώριμα και μαζί βαρετά. Ήρθαμε από την άλλη άκρη (λέμε τώρα) των Βαλκανίων, τι να μας πει εμάς η Λαμία. Βαλκάνια, σκέφτηκα. Τι καταλαβαίνουμε λέγοντας Βαλκάνια; Νομίζουμε ότι είμαστε μέρος μιας γενικότερης περιοχής που έχει και κοινά ανθρώπινα στοιχεία. Αλλά δεν έχει. Γεωγραφικά είμαστε Βαλκάνια εντάξει. Βαλκάνια και Μεσόγειος. Και Ευρώπη (ας πούμε). Νομίζω όμως υπερισχύει η Μεσόγειος τελικά. Δεν είμαστε σαν τους Βούλγαρους, σαν τους Αλβανούς και φαντάζομαι ότι όσο προχωρήσω προς τα πάνω τόσο λιγότερα κοινά στοιχεία θα βρω.

Είμαστε μεσογειακοί. Κι αυτό δεν το λέω για να μας χαϊδέψω αλλά σαν παρατήρηση. Είμαστε μεν μέρος του αχταρμά των Βαλκανίων, αλλά ως λαός δε βλέπω τις ομοιότητες με τους υπόλοιπους λαούς των Βαλκανίων. Περισσότερες ομοιότητες έχουμε με τους Ιταλούς, τους Ισπανούς και τους Τούρκους. Πρέπει να είναι η θάλασσα, ο ήλιος ή κάποιος τέτοιος συνδυασμός. Τα υπόλοιπα Βαλκάνια είναι ένα περίεργο μίγμα εθνοτήτων, πρώην κομμουνιστικών δομών και ευρωπαϊκών επιρροών και απωθημένων. Δεν είναι όμως Ελλάδα και η Ελλάδα είναι βαλκανική χώρα μόνο γεωγραφικά.

Μετά τη Λαμία ο δρόμος είναι μικρός. Τα φώτα της Αθήνας αχνοφαίνονται σιγά-σιγά. Πλησιάζουμε σπίτι. Ήταν ένα όμορφο ταξίδι που, όσο κοινότοπο και αν ακούγεται, ήταν γεμάτο εμπειρίες. Δεν ήταν το κλασσικό τουριστικό ταξίδι που έχω συνηθίσει, με τον οδηγό στο χέρι και τη λίστα με τα αξιοθέατα/μουσεία/παραλίες να συμπληρώνεται βήμα-βήμα. Ήταν ένα ταξίδι με συγκεκριμένο σκοπό, το WordCamp 2014, που μας έβαλε στους ρυθμούς μιας γειτονικής χώρας για λίγες μέρες. Δε μετανιώνω και τις 20+ ώρες που πέρασα στο λεωφορείο. Αυτό κι αν ήταν εμπειρία. Σα να έκανα μια μίνι 5ήμερη ακόμη. Γνώρισα ανθρώπους, γέλασα, πέρασα καλά!

Αυτό είναι. Πέρασα καλά.

Popcorn Time is home movies the way it was meant to be. Just putting in a word to help. Maybe you can too!

That’s all folks…

Δεύτερη ημέρα του WordCamp, 3η ημέρα στη Σόφια. Αρχίζουμε και συνηθίζουμε την πόλη. Ξέρουμε πού θα βορύμε ταξί και πού όχι. Ξέρουμε που οι ταξιτζήδες σταματούν και πού διστάζουν να σταματήσουν. Ξέρουμε πού είναι διατεθειμένοι να κάνουν αναστροφή ή όπισθεν (hint: παντού!). Ξέρουμε ότι δεν μας έχουν αυτοί ανάγκη, εμείς τους έχουμε ανάγκη. Το ταξί στη Σόφια είναι οικονομικό. Η μέγιστη απόσταση μας κόστισε 8 λέβα. Δηλαδή 4 περίπου ευρώ. Διά τρία άτομα ίσον όσο ένα εισιτήριο του μετρό στην Αθήνα και λιγότερο. Τίποτα. Παίρνουμε ταξί για ψύλλου πήδημα.

Τα πάντα στη Σόφια είναι οικονομικά για τον Έλληνα του ευρώ (φιλοευρωπαϊκό υποννοούμενο, αν το πιάσατε). Οι τιμές είναι κοντά στη μισή αξία. Ίδιο νούμερο αλλά σε λέβα, που έχει τη μισή αξία του ευρώ (1 ευρώ ~= 2 lev). Αυτό σε κάνει να υποτιμάς τα πράγματα. Να νομίζεις ότι μπορείς να αγοράσεις τα πάντα. Δε μπορείς να αγοράσεις τα πάντα. Δε μπορείς να αγοράσεις την αξιοπρέπεια.

Το WordCamp σήμερα ολοκληρώνεται. Δύο μέρες παρουσιάσεων με διπλά sessions. Πολύ περιεχόμενο. Πολύς κόσμος να γνωρίσεις. Ανάμεσά τους και πολλοί Έλληνες. Ανάμεσα στους Έλληνες και 2 ελληνικές startups να φιγουράρουν στους σπόνσορες. Δε μπορώ να το κρύψω, μου αρέσει αυτό. Δεν ξέρω τι θα γινόταν αν το φετινό WordCamp δε γινόταν τόσο κοντά στην Ελλάδα, όμως αυτό μας έδωσε μια παραπάνω αφορμή για να μαζευτούμε. Πρόκειται για τη CSSIgniter και την Pressidium. Οι δεύτεροι κάνουν την πρώτοι τους εμφάνιση ever σε αυτό το event. Και τα πάνε πολύ καλά! (Μήπως ξέχασα να σας πω ότι εμείς φτιάξαμε την ιστοσελίδα τους;)

Το tweet του Matt λίγο πριν το πολυαναμενόμενο Q&A. Κάπου εκεί στη θάλασσα των ανθρώπων είμαστε κι εμείς: Ο Matt είναι κάτι σα ροκ σταρ ανάμεσά μας. Όλοι θέλουν να του μιλήσουν, να φωτογραφηθούν μαζί του. Να ακούσουν τι έχει να πει. Και γιατί όχι, μιας και μοιάζει για τόσο προσγειωμένο και ευγενή τύπο. “We love women”, φωνάζει κάποιος από το πλήθος, με αφορμή την ερώτηση μιας κοπέλας σχετικά με την παρουσία των γυναικών στην τεχνολογία. Χαμογελαστός ο Matt του υπενθυμίζει ότι ακόμη και με αυτό τον τρόπο συντηρεί το στερεότυπο της γυναίκας ως αντικείμενο και ότι αυτό δεν είναι και πολύ σωστό.

Μιλάει για το 5% κι αυτό συζητιέται στο internet εκτενώς τις επόμενες ημέρες. Κάθε εταιρεία, ισχυρίζεται, θα μπορούσε εύκολα να αφιερώσει το 5% των ανθρώπινων πόρων της στη συνεισφορά προς την κοινότητα. Τότε τα πράγματα θα ήταν ακόμη καλύτερα (για την κοινότητα). Λίγο ρηξικέλευθο, λίγο ρομαντικό, λίγο τόσο απλό όμως, που είναι δύσκολο να το απορρίψεις. Τι είναι 5%; Τίποτα.

Στέκεται λίγο παραπάνω στη μετεξέλιξη του WordPress ως πλατφόρμα για εφαρμογές. Είναι το επόμενο μεγάλο στοίχημα. Να χρησιμοποιηθεί, δηλαδή, το WordPress ως βάση για web applications. Θα μπορούσε κανείς μέσω του API του πλέον να φτιάχνει ακόμη και δικά του καινούρια backends. Είναι αλήθεια, σας το λέω από πρώτο χέρι.

Το WordCamp Europe 2014 της Σόφιας ολοκληρώνεται με απόλυτη οργανωτική επιτυχία. Θα το ήθελα λίγο πιο “περιεκτικό”. Λίγο πιο τεχνικό. Λιγάκι πιο προκλητικό για έναν developer. Όμως καταλαβαίνω ότι αυτή είναι και μια επιτυχία του WordPress. Ξεπέρασε τα όρια των developers. Είναι σύστημα επιλογής για εταιρείες, για designers για απλούς χρήστες, bloggers, παραγωγούς περιεχομένου, οι οποίοι το επιλέγουν συνειδητά για την ευχρηστία και τη φιλικότητά του.

Το κλίμα ήταν φανταστικό. Τεχνολογία και νέοι χαμογελαστοί άνθρωποι από όλο τον κόσμο να μαζεύονται και να είναι ήδη φίλοι εξαρχής. η τεχνολογία καταργεί τα σύνορα και τις διαφορές με αυτό τον τρόπο. Στα κομμάτια που δεν είχε πολύ κώδικα. Στα κομμάτια που μέσα στην ομορφιά πάντα θα διακρίνεις και τις υπόγειες κινήσεις, τους καχύποπτους ανταγωνιστές, τους haters. Φεύγεις με ένα αίσθημα ανάτασης ότι συμμετείχες σε κάτι ωραίο και χρήσιμο. Ξέφυγες για μια στιγμή από τα όρια της μίζερης χώρας σου και θα φέρεις μαζί πίσω λίγη αισιοδοξία.

(φωτογραφίες: Κώστας, Αριστείδης, Γιώργος)

Σόφια, Βουλγαρία, μέρα 2η, 1η του WordCamp 2014. Το event ξεκίνησε και η πρώτη μέρα των παρουσιάσεων ολοκληρώθηκε. Το Εθνικό Κέντρο Πολιτισμού (δική μου μετάφραση του: Национален дворец на културата), όπου διοργανώνεται είναι ένα γιγανταίο και εντυπωσιακό κέντρο εκδηλώσεων που δημιουργήθηκε το 1981 από το κομμουνιστικό καθεστώς. Είναι τεράστιο, τε-ρά-στι-ο, ευρύχωρο, με πολλαπλές χρήσεις και διαφορετικούς χώρους. Δίπλα στην είσοδό του, στο καφέ Memento, δουλεύει Έλληνας barista και σερβίρει freddo esspresso. Η ελληνική κοινότητα τον ευγνωμονεί. Μερικοί χρωστούν την επιβίωση τους σε αυτόν.

Η οργάνωση είναι εξαιρετική. Τα πάντα λειτουργούν σωστά. Το crew είναι εξυπηρετικό κι ενημερωμένο. Όλα ξεκινούν και ολοκληρώνονται στην ώρα τους. Συγχαρητήρια στα παιδιά από τη Βουλγαρία για την άρτια διοργάνωση. Γύρω σου βλέπεις χαρούμενες φάτσες από nerds που αγαπούν την τεχνολογία και το WordPress. Ενίοτε τρώνε μπανάνες, πράσινα μήλα, πίνουν ξυνόγαλα, γρατζουνάνε κιθάρες

Λίγη extra χαρά ικανοποίηση από την πολύ καλή πορεία του περιπτέρου των (δικών μας) παιδιών του Pressidium, που σχεδόν “ξεπούλησαν” από την πρώτη μέρα. Οι ερωτήσεις έπεφταν βροχή, το private beta έγινε sold out από την πρώτη μέρα, τα μπλουζάκια ανάρπαστα (και ο ανταγωνιστής απέναντι… τριζόνια – δεν το μάθατε από εμένα). Μήπως σας είπα ήδη ότι εμείς κάναμε το site τους; Εμείς το κάναμε.

Μια μικρή απογοήτευση επεφύλασσαν οι παρουσιάσεις. Οι ομιλητές γενικά ήταν καλοί και πολύ διαθέσιμοι για κουβέντα και η θεματολογία είχε μεγάλη ποικιλία (programming, design, business, humanities). Αλλά οι παρουσιάσεις ήταν σχετικά χαμηλού επιπέδου και κάπως γενικόλογες. Θα περίμενα περισσότερη λεπτομέρεια, περισσότερη τεχνολογία, ίσως και λίγο περισσότερο development. Άλλωστε, το οικοσύστημα του WordPress γύρω από αυτή τη φιλοσοφία έχει οικοδομηθεί. Πιθανότατα αυτό έγινε από πρόθεση, με τη λογική να δοθεί περισσότερο έμφαση στην ποικιλία των θεμάτων.

Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε ήδη στη 2η μέρα των παρουσιάσεων. Σε λίγο βγαίνει στη σκηνή ο Matt για Q&A. Φυσικά, σας αφήνω.

About to speak at WordCamp Europe #wceu http://t.co/TGOXewKrfg

— Matt Mullenweg (@photomatt) September 28, 2014

Παραλειπόμενα ημέρας: κακό φαγητό στο irish pub JJ Murphy’s, όπου ντόπιοι, κανίβαλοι οπαδοί της Λίβερπουλ λύσσαξαν στους αλαλαγμούς και τις κραυγές, πάρτυ στο club Mixtape 5 στην υπόγεια (!) διάβαση έξω από το Κέντρο Πολιτισμού, όπου στην είσοδο μας έκαναν σωματικό έλεγχο (λαθρεμπόριο όπλων ίσως;), πολύ και φθηνό ταξί, καμία σχέση με τα φανταστικά καρντάσια που μας σεργιάνισαν χτες.

Η Βουλγαρία δεν είναι καθόλου γνωστή σε εμάς τους Έλληνες. Κυρίως τη γνωρίζουμε μέσα από στερεότυπα κοινωνικά (οι Βούλγαροι φέρονται “έτσι”, οι Βουλγάρες μοιάζουν “αλλιώς”),  μα και πολιτικά (μια χώρα του πρώην υπαρκτού σοσιαλισμού, του ανατολικού μπλοκ, του πεσόντος κομμουνισμού), αλλά και μέσα από κακεντρεχείς ποδοσφαιρικούς χαρακτηρισμούς (Βούλγαροι, χανούμισες, βαζέλες, γαύροι, κλπ). Είναι πολύ κοντινοί μας γείτονες αλλά τους γνωρίζουμε ελάχιστα. Τελικά αποδεικνύεται ότι δεν είναι παρά σακριβώς αυτό: γείτονες, άνθρωποι που επιβιώνουν μέσα στην ιστορία τους.

Μπαίνοντας στη Βουλγαρία το φυσικό τοπίο είναι απόλυτα όμοιο με το ελληνικό. Έχει γίνει λίγο πιο μελαγχολικό, λίγο πιο βόρειο, πιο βροχερό, πιο συννεφιασμένο ήδη περνώντας έξω από τις Σέρρες και το Κιλκίς και συνεχίζοντας προς τα πάνω. Αλλά εδώ η μελαγχολία εμπεδώνεται λιγάκι. Χωριά με κάμποσα εγκαταλελειμένα σπίτια. Σπίτια με ποικίλους γήινους χρωματισμούς που δένουν τη μελαγχολία του νεφελώδους ουρανού με τη – νομίζεις μονίμως – βρεγμένη γη. Σχεδόν όλα με κεραμιδοσκεπές τριγωνικές, χωρίς ταράτσες, με λίγα μπαλκόνια. Λίγο γραφικά, λίγο παρατημένα. Λίγο σα να έμειναν πίσω στην εξέλιξη του χρόνου αλλά, ταυτόχρονα, εκτέθηκαν στην τεχνολογία, την πρόοδο, το δυτικό πολιτισμό. Βλέπεις ταυτόχρονα μια Bentley να προσπερνά ένα γαϊδούρι που σέρνει μια άμαξα.

Βρίσκομαι στο σπίτι ενός ευγενέστατου Βούλγαρου, του Lubo, τον οποίο βρήκα μέσω του εξαιρετικού AirBnB. Ό,τι είπε ήταν αλήθεια για το σπίτι του. Βρίσκεται στη γειτονιά Lozenets, στη Σόφια, ακριβώς απέναντι από την έκταση που ο κομμουνιστής δικτάτορας Zhivkov είχε την κατοικία του. Το αποτύπωμα του κομμουνισμού δεν είναι ορατό στο γυμνό μάτι αλλά έχει αφήσει τη γεύση του. Λες και αυτή η χώρα θα μπορούσε να είναι μια “κανονική” (συγνώμη για την έκφραση) ευρωπαϊκή χώρα που κάτι την καθυστέρησε, κάποιο αόρατο χέρι την κράτησε λίγο πίσω (κοίτα ποιος μιλάει, ο Έλλην). Όλο αυτό το αίσθημα ταιριάζει στη μελαγχολία του καιρού και του τοπίου της. Αλλά οι άνθρωποί της έχουν κι αυτοί δυο χέρια, δυο πόδια, δυο μάτια κοκ, όπως εμείς. Το επιβεβαιώνω.

Βγαίνοντας από τα σύνορα ήρθαμε γρήγορα αντιμέτωποι με το στερεότυπο. Ένας νεαρός Βούλγαρος φτωχοδιάβολος είχε κάνει εντελώς αυθαίρετα κατάληψη στις τουαλέτες ενός σταθμού αυτοκινήτων στην εθνική οδό και ζητούσε (λίγα) χρήματα για την “υπηρεσία” της χρήσης αυτής από τους περαστικούς. Έγιναν παράπονα. Ήταν γνωστή περίπτωση. Ήρθε η αστυνομία και τον έδιωξε. Λίγο πιο μετά, φτάνοντας στον κεντρικό σταθμό των λεωφορείων, στη Σόφια, κάποιος μας άκουσε να μιλάμε ελληνικά, μας πλησίασε και μας παρακάλεσε αν μπορούμε να του αλλάξουμε μερικά lev με ευρώ γιατί ήθελε άμεσα να ταξιδέψει στην Ευρώπη και οι τράπεζες ήταν κλειστές. Τα πρώτα ταξί, δε,  αρνήθηκαν τη συνεννόηση στα αγγλικά, μιας και δε μπορούσαν προφανώς να τη φέρουν σε πέρας.

Μετά γνωρίσαμε το Stefan. Με το ελληνικό όνομα, όπως ο ίδιος επισήμανε! Βούλγαρος ταξιτζής, μεγαλόσωμος, γελαστός. Που έχει γιο που παίζει στην ομάδα της Λάρισας τερματοφύλακας. Που πήγε πρόπερσι το καλοκαίρι στη Χαλκιδική διακοπές (πού θα έβρισκε καλύτερα;). Που μιλούσε τρεις με τέσσερεις λέξεις αγγλικά ικανές όμως για να κάνει υποτυπώδεις συζητήσεις με εμάς, τους πελάτες του. Μας πήγε ακριβώς εκεί που θέλαμε με χαμόγελο και χωρίς κρυμμένα κόστη. Αστειευτήκαμε με τη χρήση των GPS στα ταξί. Μας είπε ότι του το είχε στήσει ένας χάκερ! Μας είπε για τον κομμουνισμό, για τη μεγάλη κλινική, για την κατοικία του παλιού δικτάτορα. “Yes money… all OK!”, κατέληξε σε περισσότερες από μία φράσεις του. Κοινώς, όπου υπάρχει χρήμα υπάρχει και τρόπος.

Το ίδιο βράδυ, πεινασμένοι, συναντήσαμε άλλο νεαρό ταξιτζή και του ζητήσαμε να μας πάει κάπου να φάμε. “Not McDonalds! Traditional Bulgarian.”, του ζητήσαμε. “Ah, not centre!”, μας είπε αμέσως. Πήρε ένα τηλέφωνο κι άρχισε να απομακρύνεται από το κέντρο. Αστειευτήκαμε πικρόχολα μεταξύ μας στα ελληνικά για το πού θα μας πήγαινε και αν τα νεφρά μας βρίσκονταν σε κίνδυνο. Καταλήξαμε σε μια συνοικιακή ταβέρνα (Гостилница Краси – μην προσπαθήσεις να το προφέρεις), λίγο πιο έξω από το Lozenets. Μπήκε μαζί μας στην ταβέρνα, μίλησε με τους σερβιτόρους και μας πήγε απευθείας σε ένα τραπέζι που έγραφε “Reserved” (μικρά ρίγη συγκίνησης). Φάγαμε του σκοτωμού μια επική ποικιλία με μεγειρεμένα κρέατα και ανακατεμένα λαχανικά και φασόλια, την οποία διαλέξαμε στα τυφλά από έναν κατάλογο μόνο στα βουλγαρικά, έπειτα από την προτροή μιας ευγενέστατης νεαρής σερβιτόρας. Τώρα προσπαθώ μάταια να την αφομοιώσω (την ποικιλία) συνοδεία μιας μπύρας Stolichno, που ο οικοδεσπότης Lubo μας άφησε στο ψυγείο του. Ύστερα, με μια αναπάντηση ο φίλος ταξιτζής ήρθε και μας πήρε για να μας επιστρέψει στο σπίτι. Δεν πήγαμε στο κέντρο απόψε.

Το πρωί ξεκινά το WordCamp 2014, της Σόφιας. Οι αδελφοί Βούλγαροι αξιώθηκαν να το διοργανώσουν, παρόλα τα στερεότυπα που τους προσάπτουμε. Θα είναι πολλά καλά παιδιά της κοινότητας εκεί. Θα είναι και δυο ελληνικές startups (περίσσεια περηφάνεια). Της μιας από αυτές σχεδιάσαμε και αναπτύξαμε την ιστοσελίδα. Το βράδυ θα έχει πάρτυ για τους συμμετέχοντες στο WordCamp. Η μέρα θα είναι γεμάτη WordPress και γνωριμίες και συναντήσεις με ορεξάτους ανθρωπους που αγαπούν τις ίδιες τεχνολογίες με εμάς. Στη Σόφια, την πρωτεύουσα της Βουλγαρίας, που είναι γεμάτη Βούλγαρους.

Προχτές, το Σάββατο 21 Ιουνίου, 2014 βρέθηκα στο καλοκαιρινό meetup του JHUG στο TheCube. (Είναι η ελληνική κοινότητα μηχανικών λογισμικού που γράφουν σε Java.) Το meetup ήταν αρκετά ζωηρό, κρίνοντας από το ενδιαφέρον του κόσμου που συμμετείχε. Οι συζητήσεις που έγιναν ήταν πολύ ζωντανές και ενδιαφέρουσες. Ήταν όμως γενική η παραδοχή ότι η επίσημη κοινότητα της Java στην Ελλάδα δεν είναι ιδιαίτερα δραστήρια και ότι αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο γεγονός ότι τα λίγα ενεργά της μέλη είναι τα ίδια εδώ και σχεδόν 10 χρόνια.

(Παρένθεση: μπράβο τους που επιμένουν και κρατούν την κοινότητα ζωντανή.)

Γιατί άραγε όμως να συμβαίνει αυτό; Το πλήθος των προγραμματιστών Java στην Ελλάδα έχω την αίσθηση ότι δεν είναι καθόλου μικρό. Αντιθέτως, είμαι βέβαιος ότι είναι πάρα πολύ μεγάλο. Η Java είναι από τις βασικές γλώσσες προγραμματισμού που – στατιστικά – είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα συναντήσει κανείς στην καριέρα του τη σημερινή εποχή. Αυτό δείχνει η προσωπική μου εμπειρία, αυτό βλέπω στους χώρους αναζήτησης εργασίας, αυτό μου επιβεβαιώνουν και όσοι γνωρίζω στην αγορά εργασίας. Το ίδιο επιβεβαιώνουν και τα νούμερα παγκοσμίως. Επιπλέον, η  Java είναι η de facto γλώσσα προγραμματισμού στα πανεπιστήμια σήμερα. Και δε μπορώ να μην συνυπολογίσω και το Android, με την τεράστια εξάπλωσή του, οι εφαρμογές του οποίου γράφονται σε Java.

Μια εξήγηση που δίνω είναι ότι οι προγραμματιστές της Java, όχι όλοι προφανώς, αλλά στην πλειοψηφία τους, δεν είναι και πολύ “social”. Εργάζονται κυρίως στον enterprise χώρο, σε μεγάλες, δυσκίνητες εταιρείες, οι οποίες δεν καλλιεργούν την κουλτούρα της αλληλεπίδρασης, της εξωστρέφειας και της επικοινωνίας. Χρησιμοποιούν την τεχνολογία με κάπως παραδοσιακό τρόπο. Έχουν συγκεκριμένα εργαλεία, πολύ συχνά proprietary και μεθοδολογίες που δεν αλλάζουν εύκολα με τα χρόνια.

(Άλλη παρένθεση: να -ξανά- κάνω και λίγη πικρόχολη κριτική στην Oracle.)

Ταυτόχρονα, πρόκειται συχνά για εταιρείες που “μεγάλωσαν” την εποχή των παχιών αγελάδων και βασικός τους σκοπός δεν ήταν η παραγωγή ποιοτικών προϊόντων λογισμικού με καλά και αξιόπιστα processes αλλά η ανάληψη και διεκπεραίωση μεγάλων έργων. Περισσότερο καλλιέργησαν τη νοοτροπία της “φάρμας” προγραμματιστών, οι οποίοι πρέπει να παράγουν κώδικα με το κιλό, χωρίς ο καθένας τους να έχει σημαντική αξία και χωρίς καν η τεχνολογία η ίδια να έχει σημαντική αξία.

Ακόμη, όπως σημειώθηκε και στο meetup, σημαντική έλλειψη για πολλά χρόνια ήταν και η απουσία χώρων όπου η κοινότητα να μπορεί να συγκεντρώνεται για τις δράσεις της, όπως – καλή ώρα – το TheCube, μα και άλλοι συνεργατικοί χώροι ή χώροι που στηρίζουν την καινοτομία, την τεχνολογία και την επιχειρηματικότητα. (Αν και παραδόξως πιο πολλά JHUG meetups έγιναν μέχρι το 2010 παρά μετά.) Εν πάση περιπτώσει, αυτό δεν ισχύει πια!

Τέλος, μια παρατήρηση σε άλλο τόνο για κάτι που με στενοχωρεί. Όντας ο ίδιος Java developer αλλά και Javascript developer διαπιστώνω ότι πρέπει να είμαι κάτι λιγάκι σπάνιο. (Ή λίγο ανώμαλο που μου αρέσει!) Δε θα το περίμενα για να είμαι ειλικρινής. Μου κάνει εντύπωση, γιατί, πχ από την άλλη μεριά, θεωρείται απόλυτα φυσικό να γράφεις PHP και Javascript (όχι ότι ξέρεις να γράφεις  Javascript, αλλά λέμε τώρα). Βλέπω μια εμφανή αντιπάθεια εκατέρωθεν. Έχω ακούσει ουκ ολίγα υποτιμητικά σχόλια από Java developers για τη Javascript αλλά και πολλά απορριπτικά σχόλια για τη Java από – PHP και – Javascript developers. Γιατί, βρε παιδιά; Θα έπρεπε να αναγνωρίσουμε ο ένας την αξία του άλλου και να προωθήσουμε τη συνεργασία ανάμεσά μας. Αλλά αυτό είναι ένα άλλο μεγάλο θέμα από μόνο του.