Το μακρινό 1997 πέρασα στο Πανεπιστήμιο και ήρθα να μείνω στην Αθήνα. Το Νοέμβρη εκείνο θεώρησα αυτονόητο ότι πρέπει να πάω και στην πορεία του Πολυτεχνείου. Ήμουν 18 χρονών, είχα ακούσει τόσα για εκείνη την εποχή, τις καταπιέσεις τους αγώνες, ήταν ενστικτώδης η ταύτιση στο βάθος της οποίας υπήρχαν πολλά κάπως θολά ιδανικά. Δημοκρατία, ελευθερία, δικαιοσύνη κλπ.
Στην πορεία του Πολυτεχνείου με περίμενε μια απότομη προσγείωση. Δεν είχα παρέα, ήμουν μόλις ίσα-ίσα ολίγων μηνών φοιτητής κιόλας, και πήγα μόνος μου. Αλλά επιχείρησα να χωρέσω κάπου. Η συνειδητοποίηση ήταν σοκαριστική. Η πορεία ήταν γεμάτη από παρατάξεις. Παρατάξεις κομματικές. Ηχούσαν συνθήματα όπως “Ανδρέα ζεις, εσύ μας οδηγείς” (ήταν και πρόσφατος ο θάνατός του) ή άλλα αριστερίστικα για τους κακούς Αμερικάνους που διαφεντεύουν τον κόσμο κλπ.
Αντί για μια νεολαία που σύσσωμη διαδηλώνει την αγάπη της για όμορφα ιδανικά και πρόοδο, βρήκα νεολαίες κομμάτων που ούτε κι αυτές δεν ήξεραν γιατί διαδηλώνουν. Σίγουρα δεν έβρισκα τίποτα το προοδευτικό στα οπισθοδρομικά και ομφαλοσκοπικά συνθήματά τους. Μάλλον περισσότερο από μόδα βρίσκονταν εκεί ή από κεκτημένη ταχύτητα. Και έφυγα. Με πολύ στενοχώρια γιατί, ξαναλέω, ήμουν 18 χρονών και όλο το αφήγημα για τα ιδανικά το είχα πιστέψει. Ήμουν καταδεκτικός και το σύστημα μου το πρόσφερε αυτό και το δεχόμουν. Αλλά δεν ήμουν και διατεθειμένος να το δεχτώ με κάθε όρο. Και δεν ξαναπήγα, γιατί δεν είδα κάποιο λόγο που να μου αλλάζει άποψη.
Σε κάποια από τα Pride της δεκαετίας του 2010 είχα πάει, όχι τόσο ως διαδηλωτής αλλά ως υποστηρικτής. Δεν ήμουν ποτέ μέλος κάποιας πολιτικής ή ακτιβιστικής οργάνωσης. Υποστήριζα ως φιλελεύθερος πολίτης αλλά ενεργά όπου υπήρχε λόγος για κάτι τέτοιο. Πχ στα συνέδρια και τις συναντήσεις που διοργανώναμε οι κοινότητες του ανοικτού λογισμικού φροντίζαμε να κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας ώστε αυτά να είναι συμπεριληπτικά με κάθε εφικτό τρόπο.
Φέτος, το 2026 σε μια τσιπουροσυνεύρεση στον Κεραμεικό με φίλους είδα σε ένα τραπέζι παραδίπλα μας δυο αγόρια να κάθονται παρέα οι δυο τους. Μικροί σε ηλικία, 20+ τους έκανα, καλοντυμένοι, προσεγμένοι εμφανισιακά πολύ. Κάποια στιγμή παρατήρησα ότι κρατούσαν ο ένας το χέρι του άλλου κάτω από το τραπέζι. Κατάλαβα. Ζευγάρι ήταν και ήθελαν να είναι “διακριτικοί”. Να μην τραβήξουν βλέμματα επικρισίας. Είναι κρίμα και άδικο να αισθάνονται έτσι. Δεν είναι ωραίο δεν είναι δίκαιο και αυτό δε θα το δεχτώ ποτέ.
Βέβαια, πιστεύω ότι υπάρχει και μια κατάσταση, πώς να την πω, αμοιβαίας αμηχανίας. Δλδ αν το κάνουν φανερά, ε, μπορεί και να τραβήξουν τόσα βλέμματα τελικά. Που κι αυτό από μόνο του δεν είναι κακό, χρειάζεται μια μετάβαση, κάποτε και τα ετερόφυλα ζευγάρια έπρεπε να είναι πιο “διακριτικά”. Αλλά, αν δεν το κάνουν, δε θα μάθουν και ποτέ. Και δεν έχει νόημα να φέρονται μόνιμα αμυντικά μέχρι να βεβαιωθούν (πώς άραγε;) ότι ο κόσμος γύρω τους άλλαξε ιδανικά κι οριστικά. Κι εμείς που θα τους δούμε ίσως τελικά δεν τους ρίξουμε και τόσο επικριτικό βλέμμα.
Θα πει κανείς ότι ο φόβος λειτουργεί διαφορετικά, όταν φοβάσαι τον ίσκιο σου πρέπει να προστατεύεσαι. Αλλά γιατί να φοβάσαι τον ίσκιο σου το 2026; Πόσο σοβαρό λόγο έχεις; Τα περιστατικά ομοφοβίας έχουν περιοριστεί σε κάποιες περιθωριακές συζητήσεις στα σόσιαλ μήντια. Αν διαβάσει κανείς σχετικά θα δει ότι κι εκεί πολλές αναρτήσεις προέρχονται από ρωσικά accounts. Δε μπορεί να κρίνουμε μια κοινωνία συνολικά επειδή ρωσικά accounts κάνουν ομοφοβικές αναρτήσεις.
Η εύκολη κατηγορία ότι συνολικά μια κοινωνία είναι ομοφοβική και γενικά προβληματική είναι η ίδια προβληματική όταν δε βασίζεται σε δεδομένα. Και όταν τα δεδομένα δείχνουν ότι αυτό έχει πράγματι αλλάξει. Ο στείρος πολεμικός ριζοσπαστισμός που βασίζεται στα αρνητικά μας ένστικτα και τα υποδαυλίζει μεγεθύνοντας το παραμικρό κάνει κακό επικοινωνιακά. Υπάρχει η σιωπηρή μάζα του κέντρου που δεν είναι ομοφοβική, αλλά έχει ευθιξία όταν από τα αριστερά όλη η κοινωνία συλλήβδην αποκαλείται ομοφοβική. Δεν έχει άδικο να αισθάνεται προσβολή όταν την αποκαλούν κάτι που δεν είναι.
Μέσα σε όλο αυτό υπάρχει και μια παρανόηση σχετικά με το τι φέρνει την πολυπόθητη κοινωνική αλλαγή. Γιατί η αναθεώρηση του οικογενειακού δικαίου του ΠΑΣΟΚ το 1981 δεν πισωγύρισε παρόλο που υπήρξαν και υποτιθέμενες συντηρητικές κυβερνήσεις μετά από αυτό; Γιατί δεν πισωγύρισε το θέμα των ταυτοτήτων του Σημίτη του 2000; Γιατί ο γάμος ομόφυλων ζευγαριών νομιμοποιήθηκε από τη ΝΔ, μια υπ0τίθεται συντηρητική κυβέρνηση; Η απάντηση είναι ότι οι μεγάλες κοινωνικές αλλαγές δεν έρχονται τελικά με συνθήματα και “αγώνες”!
Βάζω τη λέξη αγώνες σε εισαγωγικά γιατί μου θυμίζει ακόμη μία φοιτητική μου εποχή, αυτή των καταλήψεων. Θυμάμαι τις συνελεύσεις που αποφάσιζαν τις κινητοποιήσεις αυτές με εκτός πραγματικότητας αιτήματά τους και κάποιους ψύχραιμους να ρωτάνε τους αριστερούς φοιτητές και πώς θα τα πετύχουμε όλα αυτά, βρε, παιδιά. Με αγώνα, απαντούσαν αυτόματα, με αγώνα. Λοιπόν έκαναν τεράστιο λάθος!
Αυτό που λειτουργεί και αλλάζει με συνέπεια και συστηματικά την κοινωνία προς τα μπρος και προς περισσότερο συμπεριλητπικές καταστάσεις δεν είναι οι αγώνες αλλά βελτίωση του βιοτικού επιπέδου! Αυτού που καθιστά παρωχημένες και άχρηστες στην πράξη τις διακρίσεις του παρελθόντος. Όταν οι άνθρωποι ζουν καλά και αισθάνονται ότι προοδεύουν γίνονται σχεδόν αυτομάτως πιο προοδευτικοί και συμπεριληπτικοί, μοιράζονται την καλοτυχία τους.
Θέλετε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα; Τι έφερε την αλλαγή στις σχέσεις των φύλων τον 20ο αιώνα; Οι φεμινιστικοί αγώνες ή το γεγονός ότι σταμάτησε να είναι αναγκαίος ο παλιός διαμοιρασμός ευθυνών ανάμεσα στα φύλα που ήθελε -να το πω τελείως απλουστευτικά- τις γυναίκες να ανατρέφουν τα παιδιά και τους άντρες να εργάζονται; Και πώς σταμάτησε να είναι αναγκαίος αυτός ο διαχωρισμός; Η απάντηση είναι ότι αφενός σταμάτησε να είναι ανάγκη επιβίωσης η ανατροφή πολλών παιδιών και αφετέρου το βιοτικό επίπεδο ανέβηκε με την επιστήμη και την τεχνολογία ώστε οι άνθρωποι να μη χρειάζεται να αφιερώνουν τον ίδιο χρόνο για την καθημερινή τους επιβίωση. Άρχισαν να έχουν επιλογή! Και μόλις άρχισαν να έχουν επιλογή η ιδέα της ισότητας ήταν σχεδόν αυτονόητη. Όχι αμέσως, όχι χωρίς κάποιες αντιδράσεις, αλλά σταδιακά και χωρίς να μπορεί να υποστηριχθεί με συνέπεια σοβαρός αντίλογος. Και σίγουρα όχι επειδή έγινε κάποια μέρα κάποια μεγαλειώδης διαδήλωση. Και βέβαια μαζί με την άνοδο του βιοτικού επιπέδου αυξάνεται και το μορφωτικό επίπεδο και οι πιο μορφωμένε κοινωνίες γίνονται επίσης πιο ανεκτικές.
Εκεί πρέπει να στοχεύσουμε και με θετικό πρόσημο να αγνοήσουμε το negativity instinct μας, που κάνει το ραντάρ μας να πιάνει μόνο τις αρνητικές ειδήσεις, και όχι τόσο σε πολεμικό ριζοσπαστισμό.
εκτύπωση Κατηγορίες: απόψεις | rss 2.0 | trackback