Τάκης Μπουγιούρης

Σχεδόν από το πουθενά το ΠΑΣΟΚ θριάμβευσε. Το ίδιο ΠΑΣΟΚ που έχασε δύο εκλογικές αναμετρήσεις τα τελευταία έξι χρόνια. Με τον ίδιο αρχηγό που κανείς δεν πίστεψε ότι φέρει κάτι περισσότερο από ένα βαρύγδουπο όνομα. Και όμως δε νίκησε απλά. Θριάμβευσε! Αλλά μια ματιά στα εκλογικά αποτελέσματα σε απόλυτους αριθμούς δείχνει ότι το εν λόγω κόμμα τελικά δεν πήρε περισσότερες ψήφους από ότι στις προηγούμενες εκλογές. Ο προχθεσινός "θρίαμβος" δεν είναι παρά είναι ένας συνδυασμός του εκλογικού νόμου, της αύξησης της αποχής και της κατάρρευσης του – πρώην – πρώτου κόμματος.

Με δυο λόγια δεν έπεισε και για τίποτε παραπάνω. Απλά οι αντίπαλοί του έπεισαν για πολύ λιγότερα. Πρόκειται, επομένως, με πολιτικούς όρους για μια πλασματική νίκη αν και σε απόλυτους αριθμούς πραγματική. Αυτό είναι κάτι που ο νέος πρωθυπουργός δεν πρέπει να ξεχάσει ούτε στιγμή, διότι σύντομα – συντομότερα από ότι ο προκάτοχός του – τον περιμένει η ίδια πικρή μοίρα. Κι ας μην νομίζει ότι πείθει κανέναν ονομάζοντας υπουργεία με δακρύβρεχτα ονόματα όπως "… Ισότητας και Ατομικών Δικαιωμάτων", "…Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης", "… Δια Βίου Μάθησης" και "… Κλιματικής Αλλαγής".

Γι’ αυτό την επόμενη φορά που θα έχουμε εκλογές να θυμάσαι ότι η αποχή δε συνιστά "μαύρισμα" ούτε κριτική. Είναι πολιτική θέση και έχει ουσία και επίδραση. Γι’ αυτό, για άλλη μια φορά, στις εκλογές να μην απέχεις!

Ήταν μάλλον οι πιο ενδιαφέρουσες και τελικά πιο θλιβερές εκλογές που έχω ζήσει. Ενδιαφέρουσες γιατί, επιτέλους, μετά το 1981 ήταν η πρώτη φορά όπου και τα δύο μεγάλα κόμματα είχαν δείξει πλέον σαφή δείγματα διακυβέρνησης σε μια χώρα με σταθερό, δημοκρατικό σκηνικό αλλά και ευρωπαϊκή πορεία, ενώ ο λαός είχε δείξει εξίσου σαφή απογοήτευση – και λίγα λέω – στις πολιτικές τους. Έτσι, περίμενες με ενδιαφέρον το αποτέλεσμα αυτών των συσχετισμών. Ή, τουλάχιστο, ήλπιζες να υπάρξει έστω κάποιο αποτέλεσμα από αυτούς τους συσχετισμούς.

Η επιλογή του – ιερού, αλάνθαστου κι αξιοσέβαστου – κριτηρίου του λαού ήταν να δώσει 10 μονάδες προβάδισμα και μια γερή αυτοδυναμία στο κόμμα που δύο χρόνια πριν στις εκλογές του 2007, καταδίκασε για δεύτερη συνεχόμενη φορά, ενώ εκείνο ήταν αντιπολίτευση. Στο κόμμα που χαριεντίζεται τώρα ότι η χθεσινή επιλογή του λαού ήταν συνειδητή και ότι η νίκη δεν οφείλεται στην κατάρρευση του άλλου, του μέχρι χτες κυβερνώντος και πλέον κατερρέοντος. Εντωμεταξύ η αριστερά απλώς επιβιώνει περιχαρακωμένη. Οι Οικολόγοι δεν μπήκαν στη βουλή. Ο Καρατζαφέρης δυναμώνει συστηματικά. Για όλα αυτά θλιβερές!

Προφέρεται με αγανάκτηση και με ιδιαίτερη έμφαση στον τονισμό της δεύτερης λέξης. Ει δυνατόν, η φωνή σε εκείνο το σημείο λεπταίνει και οξύνεται απότομα μα στιγμιαία σε ένδειξη οργής. Η τελευταία λέξη προφέρεται κάπως πιο αργόσυρτα, με φθίνουσα ένταση. Πριν από την ίδια τη φράση υπονοείται η βωμολοχία "γαμ*", αλλά είναι τόσο οικείο το άκουσμα, που δε χρειάζεται καν να αναφερθεί ρητά. Βλάσφημο αλλά και συνηθισμένο στην καθομιλουμένη νεοελληνική, σε βαθμό που να μη θεωρείται βλάσφημο πλέον. Παρατηρείται περισσότερο συχνά σε ανθρώπους μεγαλύτερων ηλικιών, άνω των 50-60 ετών και είναι ιδιαίτερα προσφιλές στους συνταξιούχους, τους μικρομεσαίους και τους χαμηλόμισθους. Οι άνεργοι προτιμούν το "άι συχτίρ". Σε σχεδόν συντριπτικό ποσοστό εκφέρεται από τον ανδρικό, ενήλικο, εργαζόμενο πληθυσμό και όχι τόσο από το γυναικείο. Εξαίρεση αποτελούν ταξιτζούδες, συμβασιούχες καθαρίστριες, ανασφάλιστες γραμματείς κλπ.

Στις μέρες μας είναι ιδιαίτερα επίκαιρο εξαιτίας της προεκλογικής περιόδου. Μεγάλο μέρος του πληθυσμού θέλει να το φωνάξει δυνατά σε υποψήφιους πολιτευτές που επιζητούν "το σταυρό του" και τους στέλνουν στο σπίτι φακελάκια με έτοιμο σημειωμένο "το σταυρό τους"…

Σαν μικρό παιδί, καθώς αναπολώ τις εκλογές του ’85 τις – πολλές – εκλογές του ’89+ αλλά και μέχρι τώρα ακόμη, μου έχουν μείνει ταυτόχρονα αντιφατικές γεύσεις σχετικά με το ερώτημα "τι θα ψηφίσεις". Η ψήφος είναι και ήταν, φυσικά, μυστική. Μας μάλωναν από μικρούς αν αφελώς κάναμε στους μεγαλύτερους τέτοια ερωτήματα και μας έβαζαν στη θέση μας που ρωτάγαμε τέτοια πράγματα. Από την άλλη μεριά, οι εκλογές εκείνων των εποχών ήταν σαφώς πιο κομματικοποιημένες από ότι σήμερα. Οι συσπειρώσεις των κομμάτων ήταν ισχυρότερες, οι πολίτες είχαν περισσότερα να "περιμένουν" από αυτά και το πολιτικό αίσθημα ήταν γενικά πιο έντονο.

Εντύπωση προκαλεί ότι την Αμερική μεγάλα ειδησεογραφικά πρακτορεία τολμούν να πάρουν ανοιχτά θέση κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου και να λένε δημοσίως ποιον υποψήφιο υποστηρίζουν (πχ το 2008 NYTimes Obama, Detroit News McCain). Στην Ελλάδα ο τύπος ακόμη λειτουργεί με βάση τη λογική "ο κόσμος το ‘χει τούμπανο κι εμείς κρυφό καμάρι". Με δυο λόγια όλοι ξέρουμε ποιο κόμμα υποστηρίζει η κάθε εφημερίδα ή το κάθε κανάλι αλλά κανείς δεν το λέει δημοσίως. Γιατί στην Αμερική "υποστηρίζω" σημαίνει υποστηρίζω αυτά που ισχυρίζεται κάποιος και πιστεύω ότι τα λέει σοβαρά και θα με βρει αντιμέτωπο αν δεν τηρήσει το λόγο του, ενώ στην Ελλάδα σημαίνει ότι προπαγανδίζω υπέρ αυτού και έχω ίδιον όφελος από την ανέλιξή του.

Στις εκλογές αυτές, λοιπόν, θα ψηφίσω Οικολόγους Πράσινους, όπως έκανα και στις Ευρωεκλογές. Είναι απλό. Μου είναι αδύνατον να πάρω στα σοβαρά τα δύο μεγάλα κόμματα ΝΔ και ΠΑΣΟΚ και να πιστέψω ότι από τη μια μέρα στην άλλη έχει αλλάξει κάτι σημαντικό. Είναι ίδιοι και απαράλλαχτοι και υπεύθυνοι για τη σημερινή κατάσταση. Είναι απαράδεκτο να μην τιμωρηθούν με κάποιο τρόπο. Αυτή είναι η περιβόητη πολιτική ευθύνη που κάθε τόσο πιπιλούν χωρίς επιπτώσεις. Μια μικρή ματιά γύρω γύρω σε αυτό το blog θα σας κάνει εύκολα να καταλάβετε ότι έχω αρκετό χιούμορ ώστε να μη μπορώ να ψηφίσω ΛΑΟΣ. ΣΥΡΙΖΑ και ΚΚΕ θα μπορούσα να ψηφίσω αν κάποτε αποδέχονταν ότι η ιδεολογία δεν είναι σκοπός αλλά βάση για πολιτική. Μας μένουν οι Οικολόγοι Πράσινοι με τους οποίους δεν υπάρχει κάποιος ιδεολογικός δεσμός, αλλά δε χρειάζεται κιόλας. Χρόνια τώρα ψάχνω κάτι πιο δυνατό από αυτό. Κάποιον που να έχει να δώσει μια σοβαρή πρόταση για τη διαχείριση των προβλημάτων κι ας μην ταιριάζει πλήρως με τη δική μου κόσμο-αντίληψη.

Χρειαζόμαστε, πιστεύω, καλούς διαχειριστές και όχι ιδεολόγους. Όχι ότι οι διαχειριστές αυτοί θα πρέπει να είναι στερημένοι ιδεολογίας. Βέβαια, (οι Οικολόγοι Πράσινοι) δεν είναι οι μόνοι που έχουν σοβαρές προτάσεις, αλίμονο. Όμως, πιστεύω ότι στη συγκεκριμένη συγκυρία το να πάρουν ένα σημαντικό ποσοστό σημαίνει ουσιαστική αντιπολίτευση στο κόμμα που θα κυβερνήσει. Από την άλλη, δε θεωρώ το δίλημμα του φόβου της "ακυβερνησίας" σοβαρό. Αντιθέτως, ελπίζω σε αυτό. Πολλές χώρες της Ευρώπης περνούν από παρόμοιες περιόδους αλλά παράλληλα έχουν κράτος. Εμείς αυτό το πρόβλημα πρώτα απ’ όλα έχουμε, ότι δεν έχουμε κρατική μηχανή που να λειτουργεί.

(και τα πρωτοσέλιδα στην άλλη άκρη του Ατλαντικού θα λένε "Bouyouris endorses the Eco-Greens")…

Χθες βράδυ, 21 Σεπτεμβρίου του σωτηρίου 2009, παρακολουθήσαμε την τηλεμαχία, κοινώς ντημέπητ, των έξι πολιτικών αρχηγών των μεγαλύτερων σε ποσοστά κομμάτων των προηγούμενων (ευρω-)εκλογών. Από αυτό εδώ το blog θέλουμε να καταγγείλουμε δημόσια και με παρρησία την ελληνική τηλεόραση κρατική τε και ιδιωτική για τη λογοκρισία που επέβαλε στις εικόνες που έφθασαν στους δέκτες του τηλεοπτικού κοινού.

Όλα πήγαιναν καλά μέχρι την ώρα της τελικής τοποθέτησης των πολιτικών αρχηγών, όπου ο κ. Χρυσόγελος των Οικολόγων Πράσινων με μια θεατρική κίνηση έδωσε στο πεδίο του δημιουργικού διαλόγου μιαν άλλη διάσταση. Κρατώντας στο ένα χέρι ένα ποτήρι με νερό και στο άλλο ένα βάζο με (μαύρο) νερό από τον Ασωπό, ως άλλη Έριν Μπρόκοβιτς, κατέδειξε ανάγλυφα την αξία της οικολογικής συνείδησης στα σύγχρονα κοινωνικοπολιτικά δρώμενα.

Η συνέχεια, όμως, δεν ήταν αυτή που νομίζετε. Αυτό που είδατε ήταν προϊόν μοντάζ! Οι υπόλοιποι πολιτικοί αρχηγοί, ζηλεύοντας προσπάθησαν να τον ανταγωνιστούν στο ίδιο (θεατρικό) πεδίο! Σε πρώτη δημόσια αναμετάδοση σας παρουσιάζουμε με αποκλειστικότητα τις σκηνές που ακολούθησαν αλλά ποτέ δεν είδατε:

Ο κύριος Χρυσόγελος με το νερό από τον Ασωπό:

Η άμεση απάντηση του (cool-Αλέξη) Τσίπρα, πάντα κοντά (σύρριζα) στο πνεύμα της νεολαίας:

Η αντίδραση του (παραδοσιακού αρσενικού) κυρίου (χέρι-χέρι-με-τον) Καρατζαφέρη:

Η κυρία Παπαρήγα σε πιο αγωνιστικούς τόνους:

Ο ευρωπαϊστής κ. (Γιωργάκης) Παπανδρέου, έθεσε το θέμα σε αντικειμενική βάση:

Και, τέλος, ο πρωθυπουργός της χώρας κ. Καραμανλής δεν άφησε αμφιβολίες:

Ζώντας,όσο προλαβαίνω, σε ρυθμούς Eurobasket, παρασύρθηκα τις προάλλες κι άρχισα να χαζεύω στο youtube διάφορα μπασκετικά βιντεάκια. Δεν έχει και πολλή σημασία αλλά κάποια στιγμή, έπειτα από κάμποση ώρα με highlights του Michael Jordan, του Magic Johnson και του Julius Erving, βρέθηκα να βλέπω τις 10 καλύτερες ασίστ της χρονιάς που πέρασε στο NBA. Και να σου, στο κάτω μέρος του βίντεο, μέσα στο ίδιο το βίντεο, καθώς το συνηθίζει πια το youtube, ανάμεσα σε διάφορες άλλες διαφημίσεις, που πουλούσαν αθλητικά παπούτσια κλπ, περνά μια ωραιότατη ελληνική διαφήμιση Έλληνα πολιτικού που κατεβαίνει στις βουλευτικές εκλογές που μας έρχονται και υπόσχεται "καθαρή επιλογή, σίγουρη λύση". Πέτυχε διάνα ο μάγκας target group! Το δε Adwords κατάφερε κωμικοτραγικό συνδυασμό περιεχόμενου του τρέχοντος βίντεο με τη διαφήμιση που προώθησε. Το μόνο σχετικό στην υπόθεση ήταν ότι ο πολιτικός είναι Έλλην και ο χρήστης είναι κι αυτός Έλλην. Ιδού το – πράγματι – ευτράπελο ενσταντανέ:

Το σκάνδαλο Siemens οφείλει, πιστεύω, να παραμείνει στη συνείδηση της κοινής γνώμης εντονότερα από κάθε άλλο ανάλογο της τελευταίας 20ετίας (τότε, πριν 20 χρόνια, είχαμε το σκάνδαλο Κοσκωτά), διότι είναι ένα από τα μεγαλύτερα σε μέγεθος σκάνδαλα που έχουν προκύψει, όσον αφορά τη σοβαρότητα των πράξεων, καθώς και το εύρος των προσώπων που εμπλέκει. Κι ακόμη περισσότερο επειδή είναι πλέον ένα συγκεκριμένο σκάνδαλο πια. Έχουν αναφερθεί ονόματα, κόμματα, πράξεις, δωροδοκίες, ημερομηνίες και έχει καταστεί σαφές ότι αντικατοπτρίζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η πολιτική ζωή στην Ελλάδα.

Είναι εύκολο να φανταστεί κανείς γιατί κανείς δεν έχει συμφέρον να επιστρέψει ο κ. Χριστοφοράκος στην Ελλάδα, να καταθέσει ό,τι ξέρει και να δικαστεί εδώ. Είναι τόσο ανατριχιαστικά απλά τα πράγματα. Η Ελλάδα ζητά την έκδοσή του από τους Γερμανούς για αδικήματα μέχρι το 2003. Στη Γερμανία τα αδικήματα αυτά έχουν παραγραφεί. Δικαζόμενος στη Γερμανία, το ευρωπαϊκό κοινοτικό δίκαιο δεν επιτρέπει ένας πολίτης να δικαστεί ξανά σε άλλη χώρα για τα ίδια αδικήματα. Επομένως, για τον ίδιο το πρόβλημα ξεπερνιέται! Και παραμένει το τεράστιο ζήτημα γιατί η ελληνική πλευρά αγνόησε – τυχαία ή σκόπιμα – τα χρόνια μετά το 2003.

Ελπίζω, η ελληνική κοινή γνώμη να μην ξεχάσει εύκολα το σκάνδαλο αυτό και να μην το ξεπεράσει αβασάνιστα. Εκλογές έρχονται, άλλωστε. Δεν είναι δυνατόν να δεχόμαστε έτσι απλά ότι ο άνθρωπος αυτός καταθέτει στην εισαγγελέα Μονάχου για το πώς διαπλεκόταν η εταιρεία που εκπροσωπούσε με τα δύο κόμματα που κυβέρνησαν την Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, για το πώς η εταιρεία του μεθόδευε τις δραστηριότητές της στη χώρα μας, για το πώς τα κόμματα επιζητούσαν τη "συνεισφορά" της στα ταμεία τους και όλα αυτά να μοιάζουν απλά και καθημερινά.

Σαν το σκυλί του Παβλόφ το εκλογικό σώμα, όταν η χώρα ένα καλοκαίρι καίγεται, περιμένει το φθινόπωρο που ακολουθεί τις εκλογές. Η (μόλις) πρώην κυβέρνηση φροντίζει για αυτό με επιτυχία. Και στις 4 Οκτωβρίου θα έχουμε – πάλι – εκλογές, όπως ανακοίνωσε χτες ο καλός μας ο πρωθυπουργός.

Οι εκλογές αυτές προβλέπω ότι θα έχουν μια δυναμική "ανίας", που αν επικρατήσει μας περιμένει ένας πολύ βαρετός μήνας. Έχουμε δύο υποψήφια κόμματα που θα προσπαθήσουν να αποδείξουν το καθένα γιατί το άλλο είναι χειρότερο να κυβερνήσει. Να δείξουν ο καθένας γιατί ο ίδιος δεν είναι ο χειρότερος. Δύο κόμματα για τα οποία η απογοήτευση είναι τόσο μεγάλη, που πραγματικά απορεί κανείς με ποια νέα επιχειρηματολογία θα αποπειραθούν να πείσουν. Ήδη ακούς και διαβάζεις στα ΜΜΕ δηλώσεις και συνεντεύξεις γενικόλογες από στελέχη δυσκοίλια, αδύναμα να παράγουν συγκεκριμένες προτάσεις και απόψεις.

Θα είναι μια επικίνδυνα βαρετή προεκλογική περίοδος!

Ο δικτυακός τόπος indymedia.org αυτοπροσδιορίζεται ως ένας χώρος:

…of collectively run media outlets for the creation of radical, accurate, and passionate tellings of the truth. We work out of a love and inspiration for people who continue to work for a better world

Διαθέτει το ελληνικό του παράρτημα, το athens.indymedia.org, το οποίο εδώ και κάποια χρόνια προσπαθεί να αποτελέσει μια εναλλακτική και ριζοσπαστική (συχνά πολύ) φωνή ενημέρωσης. Το αθηναϊκό indymedia στεγάζεται διαδικτυακά απο το Πολυτεχνείο (ΕΜΠ). Το δίκτυο του ΕΜΠ παρέχεται μέσω της ΕΔΕΤ (Εθνικό Δίκτυο Έρευνας και Τεχνολογίας) από τον ΟΤΕ για εκπαιδευτικούς και ερευνητικούς σκοπούς.

Στις 18 Ιουνίου 2009 ο βουλευτής του ΛΑΟΣ Ηλίας Πολατίδης σε ερώτησή του στη βουλή φέρνει το θέμα στο προσκήνιο ως παράτυπο και στις 30 Ιουνίου ο ΟΤΕ στέλνει εξώδικο στο ΕΜΠ για την παύση του indymedia.

Υπάρχουν πολλές οπτικές γωνίες να δει κανείς το θέμα. Μία από αυτές είναι το ότι η συμφωνία για τη χρήση του δικτύου που παραχωρεί ο ΟΤΕ στο ΕΜΠ παραβιάζεται με ιστοσελίδες όπως αυτή, δηλαδή στεγνά επιχειρηματικά. Μια άλλη οπτική γωνία είναι να θεωρήσουμε ότι στους κόλπους ενός φιλελεύθερου ιδρύματος, όπως το ΕΜΠ, ζει μια πηγή ενημέρωσης εναλλακτική και κάτι τέτοιο άπτεται απόλυτα του κοινωνικού ρόλου ενός πανεπιστημίου και θα έπρεπε να προστατεύεται με την ίδια λογική που προστατεύεται το πανεπιστημιακό άσυλο (για όνομα του θεού, μιλώ για το άσυλο στην ουσία του, όχι ως πρόσχημα υπόθαλψης εγκληματικών πράξεων). Με βάση τη δεύτερη λογική η πράξη αυτή θα μπορούσε πράγματι να χαρακτηριστεί οπισθοδρομική, αντιδημοκρατική, λογοκρισία, φασιστική κλπ.

Μεγάλη συζήτηση γίνεται για την κρίση του τύπου, ιδιαίτερα, δε, τις τελευταίες εβδομάδες με αφορμή το κλείσιμο του Ελεύθερου Τύπου. Είναι γεγονός ότι ο τύπος περνά κρίση σήμερα. Πρόκειται για μια απλή πρόταση στην πραγματικότητα. "Ο τύπος περνά κρίση". Ποιος περνά κρίση; Ο τύπος! Όχι ο περίγυρός του. Όχι ο κόσμος που (δεν) τον διαβάζει. Τι είναι αυτή η κρίση; Είναι το ότι πέφτει η κυκλοφορία; Είναι ότι ο κόσμος ενημερώνεται από αλλού; Είναι ότι ο τύπος βάλλεται από κάποια άγνωστη δύναμη;

Όχι. Η κρίση είναι του τύπου! Είναι κατά-δική του. Αυτό δε μπορεί να καταλάβει ο ίδιος ο "τύπος". Ότι η κρίση δεν είναι γύρω-γύρω αλλά η κρίση του είναι δική του. Ας δούμε ορισμένα στοιχεία που διαβάζω στην Καθημερινή της περασμένης Κυριακής:

1. Το 1980 είχαμε 13 εφημερίδες με μέση ημερήσια κυκλοφορία 720.000 φύλλων με μέσο όρο σελίδων 16-32 (48 οι κυριακάτικες).  Το 2008 είχαμε 22 εφημερίδες με κυκλοφορία 238.000 και αριθμό σελίδων να φτάνει τις 300 (οι κυριακάτικες). Ξέρουμε καλά ότι η ελληνική αγορά δε μπορεί να σηκώσει τόσον πολύ ημερήσιο τύπο. Όπως ξέρουμε καλά ότι δε μπορεί να σηκώσει τόσο πολύ τηλεοπτικό προϊόν, αλλά αυτό είναι άλλο θέμα.
2. Από το 1989 μέχρι σήμερα οι κυριακάτικες εφημερίδες έχουν διατηρήσει περίπου την κυκλοφορία τους, το ίδιο και οι πρωινές εφημερίδες. Οι απογευματινές είναι που έχου πέσει στο 1/4 της κυκλοφορίας τους (238.000 από 1.000.000 το 1989).
3. Είναι γνωστό ότι οι εφημερίδες δε βγάζουν τα έξοδά τους από το αντίτιμο που πληρώνει κανείς στο περίπτερο αλλά από τη διαφήμιση και δη την κρατική. Η οποία έφτασε πέρυσι συνολικά στα 83 εκατομμύρια ευρώ.
4. Ταυτόχρονα, τεράστιος και αυξανόμενος είναι ο αριθμός όλων των άλλων μέσων ενημέρωσης (τηλεόραση, ραδιόφωνο, διαδίκτυο).

Τα νούμερα είναι αμείλικτα. Πώς είναι δυνατόν να χωράνε τόσα πολλά ΜΜΕ σε μια τόσο μικρή χώρα; Και μάλιστα τη στιγμή που όλοι μας παραδεχόμαστε το μέγεθος της διαπλοκής τους με την εξουσία και αναγνωρίζουμε την απαξίωση της πολιτικής ζωής του τόπου. Από πού προκύπτει αυτό το τεράστιο νούμερο. Δε φταίνε οι εργαζόμενοι στις εφημερίδες που κλείνουν ή θα κλείσουν, είναι όμως όμηροι ενός άλλου παιχνιδιού.

Και δεν είναι δυνατόν να κάνουμε τα αδύνατα δυνατά για να μην κλείσουν εφημερίδες ζημιογόνες για τους ιδιοκτήτες τους. Οι εφημερίδες είναι και επιχειρήσεις και αυτό δεν πρέπει να το ανασύρουμε μόνο όταν κάποια κλείνει και δέχεται έτσι η ίδια η ενημέρωσή μας "πλήγμα". Το πλήγμα η ενημέρωση το δέχεται όταν δεν είναι αντικειμενική και σφαιρική και όταν είναι μέρος της διαπλοκής που οφείλει να ξεσκεπάσει.

Τέλος, στο ίδιο άρθρο, αναφέρονται ορισμένες παρατηρήσεις πολύ εύστοχες σχετικά με την πραγματική κρίση του τύπου. Για παράδειγμα το κατά πόσο η τηλεόραση απειλεί τη επιβίωσή του, αν έχει καταφέρει να παρέχει περισσότερο κριτική και εις βάθος ενημέρωση, αν προσπάθησε να διατηρήσει τα κεκτημένα βελτιώνοντας το περιεχόμενό του ή δίνοντας μύρια "καρότα" στους αναγνώστες του (DVD, CD, περιοδικά, δώρα) κα. Εκεί είναι η ουσία του πράγματος. Στην ενδοσκόπηση. Εκεί πάσχει ο τύπος. Δεν "έχει¨πρόβλημα! Εϊναι "πρόβλημα" και πρέπει να αλλάξει.