Το Mental Health UK, που ανάθεμα κι αν κατάλαβα αν είναι κάτι επίσημο ή ιδιωτική προσπάθεια ή αν χρηματοδοτείται κάπως και από ποιον, έβγαλε τελοσπάντων μια έρευνα για την ψυχική εργασία στην εργασία και το περιβόητο burnout που πολύ συζητιέται. Τραβάει ζόρια ο κόσμος στη δουλειά του, ψυχολογικά ζόρια, οι νεότεροι ιδίως.
Σύμφωνα με την έρευνα οι νεότεροι (ηλικίες 18-24) ζουν τη μεγαλύτερη ψυχολογική πίεση στο χώρο εργασίας. Το 93% αυτών αισθάνεται, λέει υψηλά ή ακραία επίπεδα πίεσης και άγχους, και το 39% χρειάστηκε να πάρουν άδειες εξαιτίας προβλημάτων ψυχικής υγείας.
Δεν ξέρω πόσο χιονονιφάδα ή σαπουνόφουσκα πρέπει να είναι, ώστε μια ολόκληρη γενιά (93%) να αναφέρει ότι δέχεται τόσο αβάσταχτα μεγάλες πιέσεις στη δουλειά της. Τα νούμερα είναι τόσο συντριπτικά μεγάλα που είτε η γενιά αυτή πράγματι υποφέρει είτε τα νούμερα δε λένε όλη την αλήθεια. Και στις δύο περιπτώσεις η κατάσταση είναι αρρωστημένη. Αν η γενιά αυτή πράγματι υποφέρει τόσο, τότε πρόκειται για την πιο αδύναμη και ταυτόχρονο πιο προνομιούχα γενιά στην ιστορία. Αν τα νούμερα δε λένε την αλήθεια τότε έχουμε ένα περίεργο κοινωνικό φαινόμενο κάποιου είδους μαζικής παράκρουσης.
(Πράγματι η έρευνα αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο, όμως τα φαινόμενα που αφορούν τον αγγλοσαξωνικό κόσμο η εμπειρία έχει δείξει ότι αφορούν και εμάς με μικρές διαφορές και μικρή χρονική καθυστέρηση. Μια ματιά στην καθημερινή ειδησεογραφία το επιβεβαιώνει αυτό.)
Και γιατί να στέκεται κάποιος τόσο κριτικά σε μια τέτοια έρευνα, θα μου πείτε, και να αμφισβητεί ότι η νεολαία μας προσπαθεί τόσο πολύ να τα βγάλει πέρα, ενώ ο κόσμος μας είναι τόσο κακός και καταπιεστικός; Συμπαθάτε με αλλά είμαστε οι γενιές με τις περισσότερες και καλύτερες παροχές στην ανθρώπινη ιστορία (βάζω και τη δική μου μέσα) ενώ τον κακό και καταπιεστικό κόσμο δεν τον ζούμε εδώ στη Δύση παρά μόνο μέσα από το φίλτρο του αντιδυτικισμού μας.
Εκεί είναι πιστεύω και οι αιτίες του φαινομένου. Πολλές παροχές, καλή και εύκολη ζωή, με ταυτόχρονα τεράστιες προσδοκίες ότι αυτή η ζωή θα μας φέρει ευτυχία και με μικρή προσπάθεια, μάλιστα αυτή την ευτυχία κάποιος κάπου έξω από εμάς μας τη χρωστάει. Και όχι μόνο μας τη χρωστάει, έχει και τους πόρους να μας την παρέχει, αλλά δεν το κάνει και εμείς πρέπει να το διεκδικήσουμε από αυτόν. Από αυτόν, όχι από τους εαυτούς μας. Αυτή είναι η περιρρέουσα δικαιωματίστικη ατμόσφαιρα.
Κανείς δε μας λέει ότι η ζωή δεν είναι φτιαγμένη να είναι εύκολη. Η ζωή είναι ένας αγώνας, όχι μια διεκδίκηση. Είναι μια επιδίωξη, μια διαδρομή, όχι ένας στόχος. Πρέπει να απολαμβάνουμε την προσπάθεια. Αν αναζητούμε μια τελική ηδονιστική κατάσταση -πλην ελαχίστων εξαιρέσεων- είμαστε προ μεγάλων απογοητεύσεων. Κοινώς οι προσδοκίες μας πρέπει να συμβαδίζουν με την πραγματικότητα, διαφορετικά όλα μοιάζουν εχθρικά. Όταν κάποιος μας το θυμίζει αυτός είναι κακός και εχθρικός κι αυτός.
Κοιτάξτε λίγο τα συναισθηματικά συμπτώματα του περίφημου burnout. Τι θα έλεγε ο παππούς σας πριν καταταγεί στο στρατό ή η γιαγιά σας πριν γεννήσει στο χωράφι για αυτά; Τι κερδίσατε που δε χρειάζεται να περάσετε αυτά που πέρασαν εκείνοι; Και μπράβο μας σαν ανθρωπότητα που το καταφέραμε αυτό, αλλά γιατί το κάναμε; Για να σκάμε που με δύο πτυχία, 8ωρη/5ήμερη δουλειά, με benefits αισθανόμαστε helpless, worthless, demotivated;
Θα σας ακούγονται πολύ μπουμερίστικα και ακραία όλα αυτά αλλά η πρότασή μου δεν είναι να γυρίσουμε στην εποχή του παππού μου και της γιαγιάς μου ή να καταδικάσουμε έτσι απλά τις γενιές μας. Το να εντοπίσουμε το πρόβλημα όμως είναι ένα πρώτο βήμα προς τη λύση του. Το να τριγυρνάμε μέσα σε αυτό σα χρυσόψαρα σε γυάλα δεν είναι βήμα μπροστά.
Αυτό που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε είναι ότι οι άνθρωποι δεν είμαστε φτιαγμένοι να περνάμε μόνο καλά και να μην παθαίνουμε τίποτα, να μην κοπιάζουμε, να μην πονάμε. Χρειαζόμαστε να χτίζουμε την ανθεκτικότητά μας. Το κορμί μας χρειάζεται γυμναστική. Το μυαλό μας δε μαθαίνει τίποτα χωρίς πειθαρχία κι επανάληψη. Το ανοσοποιητικό μας σύστημα ατονεί όταν δεν έρχεται σε επαφή με μικρόβια και ιούς. Η πιο βαθιά ικανοποίηση συνήθως έρχεται από κάποιο κοπιαστικό και μακροχρόνιο επίτευγμα.
Δε μπορούμε να συνεχίσουμε να χτίζουμε μη ανθεκτικούς ανθρώπους, στους οποίους να υποσχόμαστε ανέφικτα πράγματα και να εκπλησσόμαστε όταν αυτοί καταρρέουν με το παραμικρό. Αν θέλουμε να είμαστε καλοί με τους ανθρώπους πρέπει να σταματήσουμε να είμαστε “καλοί” με τους ανθρώπους. Η ακραία φροντίδα και υπερπροστατευτικότητα μοιάζουν επιφανειακά καλές, όμως μακροπρόθεσμα χτίζουν μαλθακότητα. Μπουμεριά ξε-μπουμεριά, κλισέ ξε-κλισέ είναι κάτι που μέσα μας όλοι ξέρουμε καλά.
Ξαναδείτε το αρχικό στατιστικό: 93%, δηλαδή όλοι πρακτικά ΟΛΟΙ, οι νέοι αισθάνονται ακραία πίεση και άγχος επειδή δούλεψαν, επειδή έκαναν το πιο φυσιολογικό πράγμα στην ανθρώπινη ιστορία στις καλύτερες συνθήκες της ανθρώπινης ιστορίας.
Δεν πρέπει να το ανεχτούμε αυτό άλλο.
ΥΓ: Μερικά σχετικά αναγνώσματα, στα οποία θα επανέλθω και αργότερα: “Antifragile: Things That Gain from Disorder”, Nicholas Nassim Taleb, “The Gift of Adversity: The Unexpected Benefits of Life’s Difficulties, Setbacks, and Imperfections”, Norman E. Rosenthal, “The Coddling of the American Mind: How Good Intentions and Bad Ideas Are Setting up a Generation for Failure”, Jonathan Haidt.
[Featured image credit: “Burnout!” by Skley is licensed under CC BY-ND 2.0. To view a copy of this license, visit https://creativecommons.org/licenses/by-nd/2.0/]
εκτύπωση Κατηγορίες: απόψεις, προσωπικά, φιλοσοφία | rss 2.0 | trackback