Μιας και θυμηθήκαμε το Θουκυδίδη, ας θυμηθούμε για αρχή και άλλα 2-3 περιστατικά.
1.
Ηρόδοτος. Απάντηση δύο Σπαρτιατών, του Σπερθία και του Βούλη, προς τον Πέρση στρατηγό (σατράπη) Υδάρνη. Απεσταλμένοι της Σπάρτης που πήγαιναν στα Σούσα για να παραδοθούν στον Ξέρξη, ως “εξιλέωση” για τη θανάτωση των Περσών κηρύκων λίγα χρόνια νωρίτερα. Εκείνος τους παρέθεσε γεύμα και τους ρώτησε:
“Γιατί αποφεύγετε τόσο πολύ να γίνετε φίλοι του Βασιλιά; Βλέπετε εμένα, πώς με τιμά ο Βασιλιάς και σε τι θέση βρίσκομαι. Αν υποτασσόσασταν, ο καθένας σας θα γινόταν άρχοντας μιας περιοχής στην Ελλάδα.”
Η Απάντηση των Σπαρτιατών:
“Υδάρνη, η συμβουλή που μας δίνεις δεν είναι ισορροπημένη. Διότι εσύ δοκίμασες μόνο το ένα (τη δουλεία), ενώ το άλλο (την ελευθερία) δεν την γνωρίζεις. Ξέρεις πώς είναι να είσαι δούλος, αλλά δεν έχεις γευτεί ποτέ την ελευθερία, για να ξέρεις αν είναι γλυκιά ή όχι. Αν την είχες δοκιμάσει, θα μας συμβούλευες να πολεμάμε γι’ αυτήν όχι μόνο με δόρατα, αλλά ακόμα και με τσεκούρια.”
2.
Διάλογος μεταξύ του εξόριστου Σπαρτιάτη βασιλιά Δημάρατου και του Ξέρξη στον Δορίσκο της Θράκης, καθώς ο Ξέρξης επιθεωρεί το τεράστιο στράτευμά του. Ο Ξέρξης, βλέποντας τη δύναμή του, ρωτάει τον Δημάρατο αν οι Έλληνες θα τολμήσουν να προβάλουν αντίσταση. Όταν ο Δημάρατος του απαντά πως οι Σπαρτιάτες θα πολεμήσουν ακόμα και αν έχουν μείνει μόνο χίλιοι, ο Ξέρξης γελάει, λέγοντας πως είναι αδύνατον ελεύθεροι άνθρωποι, χωρίς έναν αφέντη να τους αναγκάζει με το μαστίγιο, να τα βάλουν με έναν τόσο ανώτερο στρατό.
Η απάντηση του Δημάρατου:
«…διότι, αν και είναι ελεύθεροι, δεν είναι εντελώς ελεύθεροι. Γιατί από πάνω τους έχουν αφέντη τον Νόμο, τον οποίο φοβούνται πολύ περισσότερο από όσο φοβούνται εσένα οι υπήκοοί σου. Κάνουν λοιπόν όσα αυτός τους προστάζει· και τους προστάζει πάντοτε το ίδιο πράγμα: να μην υποχωρούν από τη μάχη μπροστά σε οποιοδήποτε πλήθος ανθρώπων, αλλά να μένουν στις θέσεις τους και ή να νικούν ή να πεθαίνουν.»
3.
Από την τραγωδία «Πέρσαι» του Αισχύλου, ο οποίος πολέμησε ο ίδιος στον Μαραθώνα και τη Σαλαμίνα. Είναι η μοναδική αρχαία τραγωδία που βασίζεται σε ιστορικά γεγονότα και όχι σε μύθους. Στα Σούσα, στην αυλή των Περσών η βασίλισσα Άτοσσα (μητέρα του Ξέρξη) συνομιλεί με τον Χορό των Περσών γερόντων. Ρωτάει να μάθει πληροφορίες για αυτούς τους μακρινούς εχθρούς, τους Αθηναίους, που τόλμησαν να αντισταθούν στον γιο της.
Άτοσσα: «Ποιος είναι ο ποιμένας (αρχηγός) που τους επιβλέπει και εξουσιάζει τον στρατό τους;»
Χορός: «Δεν αποκαλούνται δούλοι κανενός ανθρώπου, ούτε υπήκοοι.»
Εγώ πάντως σήμερα είμαι λίγο περήφανος για την Ευρώπη μας. Το ξέρω, δεν είναι αρκετός ο ρομαντισμός και τελειότητα δεν υπάρχει. Υπάρχουν όμως ηθικές πυξίδες που πρέπει να δείχνουν στη σωστή κατεύθυνση, και οφείλουμε να επιβεβαιώνουμε την προσήλωσή μας σε αυτές πότε πότε. Ο Μαρκ Κάρνεϋ και η Ούρσουλα φον ντερ Λάυεν τα είπαν καλά και τίμια. Αυτός ο πλανήτης χωρίς την Ευρώπη δεν πάει μακριά· κάτι ξέρει η Γηραιά. Καναδά, μιας και η 28η θέση μας άνοιξε πρόσφατα, σκέψου το. Αμερική, μπορείς τόσο πολύ καλύτερα.
Πού και πού πρέπει να συνειδητοποιούμε ότι ως άνθρωποι είναι εγγενής μέσα μας η ανάγκη να υψωνόμαστε πάνω από τα πράγματα και να ενωνόμαστε σε κάτι καλύτερο και μεγαλύτερο. Αυτή την ψυχική ανάταση τη χρειαζόμαστε για να μην καταπέσουμε στον κυνισμό και τη χυδαιότητα. Και, ως Έλληνες, αξίζει να αισθανόμαστε μια μικρή περηφάνεια που ετούτη εδώ η πλευρά του κόσμου οραματίστηκε και οραματίζεται ακόμα αξίες όπως αυτή της ελευθερίας, με λίκνο την ιστορική μας καταγωγή και έκφραση τη γλώσσα μας. Είναι η γλώσσα που πρώτη τόλμησε να ψιθυρίσει πως οι πολίτες «οὔτινος δοῦλοι κέκληνται φωτὸς οὐδ᾽ ὑπήκοοι». Δεν είμαστε υπήκοοι κανενός θνητού, αλλά κοινωνοί αξιών.
Δεν είναι τυχαία, λοιπόν, βάση του σύγχρονου ευρωπαϊκού πολιτισμού ο ελληνορωμαϊκός. Δεν είναι μια υπόθεση αστήρικτη. Από τον Θουκυδίδη και τον Ηρόδοτο, στον Καρλομάγνο, στη Μάγκνα Κάρτα, στον Διαφωτισμό, στον Ρουσσώ, στον Ρήγα Φεραίο και στον Τσώρτσιλ, η ήπειρος αυτή χαλυβδώθηκε μέσα από χιλιετίες πόνου. Μέσα από αυτόν τον πόνο συμπυκνώθηκαν αξίες που έχουν εμπεδωθεί και δεν τις διαπραγματευόμαστε εύκολα. Είναι η κληρονομιά του «Δεσπότη Νόμου», της πεποίθησης δηλαδή ότι πάνω από εμάς δεν στέκεται ένας αυθαίρετος ηγεμόνας, αλλά η ισχύς των κανόνων που εμείς οι ίδιοι θέσαμε.
Κάποια στιγμή έπρεπε και πρέπει ακόμη ο πορτοκαλί ημίβλακας, ο χυδαίος νάρκισσος μεσίτης, να ακούσει ένα βροντερό «Όχι». Τότε ίσως συνειδητοποιήσει ότι ο κόσμος δεν του ανήκει και ότι χωρίς την Ευρώπη, από την οποία κατάγεται, δεν μπορεί να τον κυβερνήσει. Ίσως τότε καταλάβει αυτό που είπαν οι Σπαρτιάτες στον Πέρση σατράπη Υδάρνη, όταν εκείνος τους πρότεινε «βολική» υποταγή με αντάλλαγμα αξιώματα: «Μας δίνεις συμβουλές χωρίς να ξέρεις και τα δύο· ξέρεις καλά πώς είναι να είσαι δούλος, αλλά την ελευθερία δεν την δοκίμασες ποτέ, για να ξέρεις αν είναι γλυκιά ή όχι».
Η Ευρώπη, με όλα τα λάθη της, επιμένει να διατηρεί αυτή τη «γεύση». Και αυτό, σήμερα, είναι λόγος για να νιώθουμε περήφανοι. Ντόναλντ Τραμπ, μπορεί να καταφέρεις ακόμα και να μας ενώσεις.
εκτύπωση Κατηγορίες: απόψεις, ιστορία, πολιτική | rss 2.0 | trackback