Πρόσφατα πέτυχα μια πολύ ωραία φεϊσμπουκική συζήτηση, από αυτές τις παλιές, που κάποιος θέτει ένα ακανθώδες θέμα και οι φίλοι του ορμάνε να τον δικαιώσουν ή να τον φάνε (μεταφορικάαα) με επιχειρήματα. Η ανάρτηση αυτή ισχυριζόταν (κρατώ μόνο το ζουμί) ότι:
ΟΛΕΣ ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΕΡΑ
Τις τελευταίες δεκαετίες, που ζω και ζώνομαι, όλες σχεδόν οι νέες ιδέες στα κοινωνικά ζητήματα προήλθαν από την πολιτική Αριστερά. Οικολογία, ομοφυλόφιλοι, μετανάστες, ζώα, όλα σχεδόν προήλθαν από κινήματα στις παρυφές συνήθως της Αριστεράς ή του προοδευτισμού ή πέστε το όπως θέλετε. […] Από τον συντηρητισμό, κάπως εύλογο κιόλας, δεν προήλθαν τόσο καινούργιες ιδέες όσο ανακύκληση παλαιότερων ιδεών σε νέο περιτύλιγμα. Δεν το λέω απαραιτήτως για κακό αυτό, αυτή είναι η δουλειά της συντηρητικής πτέρυγας και μπράβο της. Οι πιο καλές τους ιδέες είναι στα οικονομικά, όχι στα κοινωνικά.
Για να μην αδικήσουμε τον αναρτήσαντα, να επισημάνουμε τις πρώτες λέξεις, ότι δηλαδή αναφέρεται στις τελευταίες δεκαετίες. Τι το ‘θελε να το διευκρινίσει αυτό. Χειρότερα τα έκανε. Αλλά, αφού το θέλει, ας το επισημάνουμε για να είμαστε δίκαιοι απέναντί του. Άλλωστε, μπορεί τελικά να κάναμε και λάθος.
Ας συλλέξουμε λοιπόν τα επιχειρήματα που εξηγούν γιατί αυτός ο ισχυρισμός δεν έχει βάση και γιατί μάλλον εδράζεται σε επιφανειακές εντυπώσεις. Τα παρακάτω επιχειρήματα δεν είναι διατυπωμένα ως ένα συνεκτικό κείμενο αλλά πάνω-κάτω συλλογή των καλύτερων απαντήσεων στην ανάρτηση, κατά την άποψή μου.
• Η διάκριση που κάνεις είναι προοδευτικός-συντηρητικός, όχι αριστερός-δεξιός και είναι και ταυτολογία, προφανώς οι προοδευτικοί λέγονται έτσι επειδή έχουν νέες ιδέες και έχουν νέες ιδέες επειδή είναι προοδευτικοί.
• Νομίζω περισσότερο η αριστερά ακολουθεί κάποιες νέες ιδέες (και με τον ακτιβισμό, ριζοσπαστισμό, βολονταρισμό της ακούγεται πολύ) παρά τις παράγει. Όταν τις παράγει πρωτογενώς (έμφαση στο πρωτογενώς) της βγαίνει Μαρξ. Πχ κοινωνικό κράτος, είναι αριστερή ιδέα ή χριστιανική/συντηρητική;
• Χμμμ, η ίδια η ιδέα της ευρωπαϊκής ένωσης και μετέπειτα ενοποίησης, προήλθε από συντηρητικούς πολιτικούς. Ας μαντέψουμε από ποια πτέρυγα πολεμήθηκε και πολεμιέται.
• Άλλο παράδειγμα: ανθρώπινα δικαιώματα. Ξεκινάμε από την επί του όρους ομιλία και πάμε σε Magna Carta (1215), English Bill of Rights (1689), the French Declaration on the Rights of Man and Citizen (1789, άντε εδώ υπάρχει λίγη αριστερά στην πολύ πρωτογενή της έννοια, βέβαια, καθόλου των τελευταίων δεκαετιών), US Constitution and Bill of Rights (1791) και φτάνουμε στο ΒΠΠ και τα Ηνωμένα Έθνη και την Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Αριστερά τελευταίων δεκαετιών: ολοένα και μεγαλύτερο κράτος πρόνοιας, ανοιχτά σύνορα, αντικαπαλισμός, αντιδυτικισμός, sex is performative.
• Επόμενο: ζώα. Πητ Σίνγκερ: προοδευτικός, άντε να τον πεις αριστερό οριακά αν πρέπει να τον βάλεις στο δίπολο και αυτό με την αμερικανική έννοια του όρου, όχι την ευρωπαϊκή. Αριστερά τελευταίων δεκαετιών: σπάστε τα σουβλατζίδικα, ηθική καθαρότητα κλπ.
• Συνοπτικά: όλες οι καλές ιδέες που μοιάζουν αριστερές πρωτογενώς μάλλον δεν είναι. Έχουν τη ρίζα τους αλλού. Ενώ όταν τις περιέλαβε η αριστερά τις διαστρέβλωσε κιόλας. Αλλά έκανε καλές πορείες.
Δε θα μείνω όμως μόνο στα παραπάνω επιχειρήματα. Κάτι θα δώσω και στην αριστερά για να είμαι δίκαιος.
Όλα αυτά ισχύουν σε επίπεδο γέννησης πρωτογενών ιδεών. Δε μπορώ να παραγνωρίσω ότι πάμπολλοι άνθρωποι στο κέντρο και γενικά αριστερά του πολιτικού φάσματος στήριξαν εν τέλει προοδευτικές, δημοκρατικές και ιδέες ισότητας. Άσε, δε, που έννοιες όπως συντηρητισμός, δεξιά και κέντρο δεν είναι σταθερές ούτε και με ακρίβεια ορισμένες, οπότε τα στεγανά σε αυτή τη συζήτηση δε βοηθούν.
Ισχύει επίσης ότι από ιδέες όπως το κοινωνικό κράτος, όσο πρόχειρα κι αν έχουν συλληφθεί, ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού ωφελήθηκε προς στιγμήν, σταμάτησε να φοβάται τη φτώχεια, την ανισότητα, την πλήρη αμάθεια. Θα μπορούσαν τα πράγματα να είχαν γίνει και πολύ καλύτερα βέβαια, γιατί μια τάση της αριστεράς ήταν πάντοτε ο βολονταρισμός και η υπερδιόρθωση, η τάση υπερβολής δηλαδή που θα επιφέρει σώνει και καλά άμεσα το καλό που οραματιζόμαστε για τον κόσμο στη θεωρία. Αλλά γενικά η αριστερά στήριζε την προοδευτική ιδέα τελικά. Τη μεταβόλιζε στραβά αλλά τη στήριζε, την κρατούσε επίκαιρη και ζωντανή.
Βέβαια με κακές πολιτικές και με υπερδιόρθωση συχνά η πρόοδος πάει περίπατο και, όταν δεν πάει περίπατο, αντλεί πόρους για να υλοποιηθεί από το στρατόπεδο του αντιπάλου: την ανάπτυξη που φέρνει ο καπιταλισμός. Πχ πώς να ξεχάσεις ότι από αριστερές ιδέες σε υπερδιορθωτικό βαθμό υπέφεραν ή πέθαναν εκατομμύρια άνθρωποι στις κομμουνιστικές χώρες! Ή πώς να ξεχάσεις ότι από καπιταλιστικές ιδέες βελτιώθηκε η ζωή δισεκατομμυρίων ανθρώπων στη γη!
Ωραίες σκέψεις, που όλες καταλήγουν στην απλή ιδέα: η ελεύθερη οικονομία, με τις ανισότητές της, φέρνει ανάπτυξη. Τελικά φέρνει και πρόοδο. Αφήστε τους ανθρώπους ανά τον κόσμο να ασκήσουν τη διάνοιά τους και να παράξουν προϊόντα, υπηρεσίες, αξία. Να επιλέξουν ποια από αυτά χρειάζονται και πόσο και να τα προμηθευτούν στην αγορά. Όλοι θα ωφεληθούν. Όχι αναλογικά, αυτό είναι αδύνατο, η αναλογική/εξισωτική προσέγγιση είναι ολοκληρωτική, καταστροφική. Όλοι όμως θα ωφεληθούν. Και αυτό είναι καλό.
Featured image credit: A Lit de Justice at the Parlement of Paris, 1715, https://www.worldhistory.org/image/15499/a-lit-de-justice-at-the-parlement-of-paris-1715/.
εκτύπωση Κατηγορίες: απόψεις, πολιτική | rss 2.0 | trackback