Πρόσφατα πέτυχα στο Facebook την παρακάτω διαφήμιση, η οποία μάλιστα ξεκινούσε με την ατάκα “Σπαρακτικές συνέπειες της αγνόησης ενός παιδιού με ΔΕΠΥ”. Η σπασμένη καρδούλα ήταν μέρος της ατάκας, δεν την έβαλα εγώ. Η υπόλοιπη διαφήμιση συνοδευόταν από μια ιστορία για ένα κοριτσάκι Α’ Δημοτικού και από το παρακάτω έντεχνα χαζοχαρούμενο πλην όμως τρομολάγνο σκίτσο με τα “τέρατα της ΔΕΠΥ που κανείς δεν τολμά να συζητήσει”. Ε, λοιπόν τολμάω και δε θα σας αρέσουν αυτά που έχω να πω. Αν και θα έπρεπε να σας αρέσουν γιατί μάλλον τα παιδιά σας είναι μια χαρά και τέρατα δεν υπάρχουν. Τους το λέτε κι εσείς κάθε βράδυ υποθέτω.
Παρατηρείτε κάτι; Μήπως όλα αυτά τα τέρατα περιγράφουν ένα σχεδόν οποιοδήποτε φυσιολογικό παιδάκι οποιασδήποτε εποχής της ανθρώπινης ιστορίας. Τι από όλα αυτά είναι αφύσικο ή ακραίο σε ένα παιδί νηπίου/δημοτικού; Ποιος μεγάλωσε οποιοδήποτε παιδί και δεν το είδε να έχει θέματα στον ύπνο, εναλλαγές διάθεσης, λατρείες σε δραστηριότητες που να το κάνουν να αφοσιώνεται σε αυτές, ή να ξεχνάει να πάει στην τουαλέτα ή να έχει παράλογους φόβους; Θα έλεγα ότι είναι μάλλον αφύσικο να μεγαλώσει παιδί χωρίς να έχει πολλά από αυτά.
Θυμάμαι επίσης τη δική μου γενιά όπου η επιτυχία στο σχολείο, νοούμενη ως βήμα για σπουδές και μετέπειτα εξασφάλιση σταθερής εργασίας -ιδανικά στο δημόσιο κλάδο- ήταν η μόνη φυσική εκδοχή. Οι καλοί μαθητές ήμασταν το φυσιολογικό. Και υπήρχαν απλά οι άλλοι που θα έκαναν κάτι άλλο που δεν ήταν ποτέ ο στόχος. Ή τελοσπάντων υπήρχαν οι κλίμακες του “άλλου”. Δεν υπήρχε στο λεξιλόγιο της εποχής εκείνης ο μαραγκός, ο υδραυλικός, ο γεωργός, ακόμα κι ο επιχειρηματίας! Κι όμως όλοι αυτοί οι “άλλοι” που ξέρω μεγάλωσαν και έγιναν μια χαρά μαραγκοί, υδραυλικοί, γεωργοί κι ακόμη και επιχειρηματίες. Όχι ότι οι καλοί μαθητές έπραξαν κακώς που επιδίωξαν σταθερότητα κι ενδιαφέρον στη ζωή τους μέσα από σπουδές. Κάθε άλλο! Το πρόβλημα ήταν -και είναι- η μονοτονία και η απόρριψη κάθε άλλης ανθρώπινης ικανότητας και εκδοχής.
Συνδυάζοντάς τα αυτά στη διαχρονικότητά τους, γιατί ακόμα συμβαίνουν γύρω μας, παρατηρώ ότι, ενώ βρισκόμαστε στην εποχή όπου εξυψώνουμε την έννοια της διαφορετικότητας και την αξία του αυτοπροσδιορισμού του ατόμου, τελικά επιθυμούμε μια ισοπεδωτική ομοιομορφία. Πού είναι τα στοιχεία π0υ μας δείχνουν ότι ένα παιδί με “δυσκολία να θυμηθεί συνηθισμένες λέξεις” (από το σκίτσο με τα τέρατα αυτό) θα αποτύχει στη ζωή του ή ότι ίσως αυτή η δυσκολία δε συνδυάζεται με κάποια άλλη ικανότητα, κατά τα άλλα χρησιμότατη; Αντιθέτως, συναντάμε κρίσεις για “σπαρακτικές συνέπειες” και εκφοβισμούς για το μέλλον παιδιών, τα οποία παρουσιάζουν συγκλονιστικά προβλήματα όπως “δυσκολία λήψης αποφάσεων” (από τα τέρατα ανωτέρω κι αυτό).
“Η πρώτη δημοτικού έχει δυσκολέψει πολύ”. Αυτή ήταν η ατάκα που ακούσαμε όταν και το δικό μου παιδί έκανε από περιέργεια περισσότερο και επειδή το παρείχε ο δήμος μας δωρεάν ένα αναπτυξιακό τεστ. Έχει δυσκολέψει λοιπόν πολύ η πρώτη δημοτικού και πώς θα αντεπεξέλθει ένα παιδάκι; Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον του; Μαθησιακές δυσκολίες, αναπτυξιακές δυσκολίες, υστέρηση, προβλήματα, αισθήματα ντροπής. Τρόμος κανονικός για έναν γονιό που επενδύει σχεδόν τα πάντα στο μέλλον του μόνου του παιδιού!
Και πώς έρχεται η λύτρωση; Μην ανησυχείτε, μας ενημέρωσαν, υπάρχει λύση. Το καλό μας κράτος παρέχει δωρεάν εργοθεραπεία για όλο το χρόνο μέσω του ΕΟΠΥΥ. Δύο φορές την εβδομάδα για ένα χρόνο, λοιπόν, αντί το παιδί να ξεδίνει στις παιδικές χαρές και στα πάρκα, να κάνει ιδιαίτερα ένας προς έναν με ειδικό εργοθεραπευτή.
Και τι ήταν αυτό το τεστ που οδήγησε σε ένα τέτοιο συμπέρασμα; Ένα μισάωρο στο οποίο το παιδί “δεν απέδωσε καλά” στις παρακάτω ασκήσεις αντιγραφής (δε δείχνω τις άλλες στις οποίες απέδωσε καλά, δείχνω μόνο αυτές που έδωσαν το αρνητικό πρόσημο και οδήγησαν στη σύσταση):
Κάτι λοιπόν στις παραπάνω ασκήσεις οδήγησε τον υπεύθυνο να βαθμολογήσει το παιδί με τέτοιο τρόπο ώστε να συστήσει ένα χρόνο με δύο φορές την εβδομάδα συνεδρίες εργοθεραπείας σε μορφή ιδιαίτερου μαθήματος. Δεν έκανε τα σχήματα τέλεια; Δεν τα έκανε μονοκονδυλιά; Δεν ξέρω. Ζήτησα διευκρινίσεις, μου έδωσαν λίγες που περιείχαν εκφράσεις σαν και αυτή για την πρώτη δημοτικού και αναφορές σε “μελέτες που δείχνουν στατιστικά”. Αρνούμαι όμως να πιστέψω ότι ένα τέτοιο τεστ είναι ικανό να κρίνει την αναπτυξιακή δυνατότητα ενός παιδιού.
To 2013 η Ρόμπιν Ρόζενμπεργκ, κλινική ψυχολόγος, έγραψε ένα άρθρο με τίτλο “Abnormal Is the New Normal – Why will half of the U.S. population have a diagnosable mental disorder?“. Όπως καταλαβαίνετε και από τον τίτλο στέκεται κριτικά απέναντι στην υπερδιάγνωση προβλημάτων ψυχικής υγείας στη χώρα της. Ο κατάλογος με τις ψυχικές διαταραχές έχει διογκωθεί υπερβολικά, ώστε πλέον συμπεριλαμβάνει απλές ανθρώπινες καταστάσεις (πχ άλλο το πένθος ή μια μεγάλη οικονομική πίεση και άλλο η κατάθλιψη), ενώ, ταυτόχρονα, ο πήχης για να θεωρηθεί ότι κάποιος πάσχει από μια διαταραχή έχει μειωθεί πολύ. Αυτό βλέπουμε να συμβαίνει και στην Ελλάδα με τη ΔΕΠΥ και τις αναπτυξιακές δυσκολίες: υπερευαισθησία και υπερδιόρθωση.
Μα, θα πει κανείς, εμείς κάναμε και εργοθεραπεία και θεραπεία ΔΕΠΥ και είδαμε αποτελέσματα. Ε, λοιπόν, μήπως το παιδί σας απλά ωρίμασε με το χρόνο του και σταδιακά και απλά δεν έχετε αίσθηση ποιο αίτιο προκάλεσε ποιο αποτέλεσμα. Μήπως το παιδάκι σας, που φαινόταν ίσως ένα υπερκινητικό αγόρι (μα τι σοκαριστικό και πρωτόγνορο ένα μικρό αγόρι να είναι υπερκινητικό!) σιγά σιγά χόρτασε παιχνίδι και απλά ηρέμησε και ωρίμασε και θα το πάθαινε αυτό ούτως ή άλλως με λίγη υποστήριξη από εσάς;
Τι συμπέρασμα βγάζω λοιπόν; Ότι, τουλάχιστον όσον αφορά τα παιδιά και τη ΔΕΠΥ και τα αναπτυξιακά προβλήματα, έχει χτιστεί μια βιομηχανία, μάλιστα κρατικοδίαιτη, που επενδύει στο φόβο των γονιών για το μέλλον των παιδιών τους και στο άγχος τους να προσφέρουν σε αυτά τα καλύτερα δυνατά εφόδια. Ποιος γονιός θα πει όχι σε μια δωρεάν υπηρεσία που, αν δεν την δεχτεί, το παιδί του κινδυνεύει να μην αναπτυχθεί σωστά και μάλιστα σε μια κοινωνία όπου αυτού του είδους η ανάπτυξη θεωρείται μονόδρομος για την όποια επιτυχία. Το επιχείρημα έχει τεθεί με τρόπο που να μη μπορείς να το αντικρούσεις. Εγώ προσωπικά επιλέγω δύο φορές περισσότερες την εβδομάδα πάρκο και παιδική χαρά με τους φίλους μας. Όσους έχουν ακόμα ελεύθερο χρόνο για τέτοια παλιομοδίτικα πράματα.
εκτύπωση Κατηγορίες: απόψεις | rss 2.0 | trackback