Η ματαιότητα της τεχνολογίας

11 Ιανουάριος, 2008

Αφορμή για κάποιες σκέψεις στάθηκε η εξής φράση:

"Technology is anything that wasn’t around when you were born."

που ανήκει στον Alan Kay.

Ας κάνω μια προσπάθεια να μη θίξω ολόκληρο το θέμα της ύπαρξης του ανθρώπου, της προέλευσης, του προορισμού του και των αιτίων που καθορίζουν τις πράξεις του. Η τεχνολογία οπωσδήποτε λειτουργεί και προς όφελός του. Διευκολύνει τη ζωή του, επιταχύνει διαδικασίες, δίνει νέες δυνατότητες. Βέβαια, η τεχνολογία είναι και το "ψωμί" τεράστιων οργανισμών παγκόσμια και άρα η εξέλιξή της δεν είναι αναγκαστικά ανθρωποκεντρική. Αλλά αυτό δεν είναι αυτόματα κακό.

Εκείνο που με προβληματίζει όμως είναι η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται. Τίποτε δεν είναι πλέον εντυπωσιακό, τίποτε δεν είναι απρόσμενο. Η τεχνολογία καλπάζει και αυτό είναι ένα δεδομένο στις μέρες μας. Τη δεκαετία του ’60 – για πολιτικούς λόγους – η ανθρωπότητα έζησε τον πυρετό του διαστήματος. Ο άνθρωπος έφτασε στο φεγγάρι και, ατενίζοντας τα πράγματα από εκεί, υποχρεώθηκε να δεχτεί πως, όσο μακρικά και αν είχε ταξιδέψει, δεν είχε καταφέρει να λύσει κάποιο από τα ουσιαστικά προβλήματά του. Αυτό αποδεικνύουν κιόλας οι εξελίξεις στις χρηματοδοτήσεις των διαστημικών προγραμμάτων των δύο τότε υπερδυνάμεων (ΗΠΑ και ΕΣΣΔ), οι οποίες άγγιξαν τότε μια κορυφή και ελαττώθηκαν στη συνέχεια.

Η αναλογία που κάνω είναι πάνω στη λογική των πράξεων αυτών και όχι στην πρακτική τους. Δηλαδή, επειδή τα διαστημικά προγράμματα από το 70 κι έπειτα άρχισαν να φθίνουν, αυτό δε σημαίνει ότι σε μερικά χρόνια θα εκλείψει η ανάγκη πχ για καλύτερα αυτοκίνητα ή δυνατότερους Η/Υ. Η λογική στην οποία μοιάζουν και η οποία αισθάνομαι ότι είναι ξοφλημένη είναι η λογική που θέλει την τεχνολογία να πηγαίνει αδιάκοπα "μπροστά". Καταλαβαίνω το να μη θέλουμε η τεχνολογία να πάει πίσω, όμως πολλές φορές θα μπορούσε να πάει λίγο προς τα "πλάγια".

Οι γενιές που είναι αυτό τον καιρό στα 20+ χρόνια τους και αυτές που έρχονται στη συνέχεια δέχονται την τεχνολογία που σήμερα φαντάζει φοβερή και τρομερή ως κάτι το απλό και δεδομένο. Για να μιλήσω για το χώρο της πληροφορικής, που παρακολουθώ καλύτερα λόγω θέσης, σκέψου πόσοι ατελείωτοι πόροι ξοδεύονται στις μέρες μας για να ερευνηθούν και στη συνέχεια να κατασκευαστούν να προωθηθούν και να πωληθούν προϊόντα που προκαλούν έκπληξη με τις επιδόσεις τους, μόνο και μόνο για να απαξιωθούν – όχι σε λίγα χρόνια – αλλά σε λίγους μήνες ή εβδομάδες.

Λέω, λοιπόν, πως με τον τρόπο με τον οποίο αφήνουμε να εξελιχθεί η τεχνολογία σήμερα μάλλον πρέπει να θεωρηθούμε μια από τις ματαιότερες γενιές όλων των εποχών. Γιατί η τεχνολογία, επιπλέον, δεν είναι ένα απλό εργαλείο του σήμερα αλλά ιδιάζων χαρακτηριστικό δυνατά συνδεδεμένο με τη ζωή μας. Αν ήταν ένα απλό εργαλείο, αν την αντιμετωπίζαμε ως τέτοιο, δε θα είχα επιχείρημα να δώσω. Όμως, όχι μόνο είναι συνδεδεμένη με τη ζωή μας, αλλά, συχνά, αντί να την υπηρετεί συμβαίνει το ακριβώς αντίστροφο.

Η απλή διαπίστωση ότι "ως τεχνολογικό επίτευγμα θεωρούμε οτιδήποτε δεν ήταν υπαρκτό όταν γεννηθήκαμε" (σε κάπως ελεύθερη μετάφραση) είναι αποκαλυπτική! Ο 20ος αιώνας δημιούργησε τα περισσότερα τεχνολογικά επιτεύγματα, όπου το ένα ερχόταν να καλυτερεύσει αλλά και να απαξιώσει το άλλο, από κάθε άλλη εποχή (αυθαίρετο, αλλά εύλογο συμπέρασμα). Και, με τον τρόπο με τον οποίο αυτά – τα τεχνολογικά επιτεύγματα – μπήκαν στη ζωή μας και έγιναν απαραίτητα για αυτήν, μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι είναι ο ματαιότερος των αιώνων. Έχω την αίσθηση ότι αν ψάξουμε θα βρούμε δεκάδες άλλα παραδείγματα για το ίδιο επιχείρημα, αλλά ας μην το κάνουμε. Και ο 21ος ακολουθεί πιστά στα χνάρια του.

Βέβαια, δε μπορούμε να παραγνωρίσουμε ότι όλη αυτή η τεχνολογία – στο δυτικό κόσμο, τουλάχιστο – είναι διαθέσιμη πλέον στον καθένα και αυτό είναι σίγουρα θετικό. Όμως τι καλύτερα που θα ήταν να είχαμε μια κάπως πιο κριτική ματιά απέναντί της, να μην την εξυψώναμε και διαστρεβλώναμε έτσι! Γιατί μπορώ να δεχθώ ότι το κινητό είναι μια φοβερή εφεύρεση, αλλά δε μπορώ να δεχθώ ότι χρειάζομαι ένα νέο κάθε 3 μήνες ή ότι χρειάζομαι 2-3 από αυτά ταυτόχρονα. Μπορώ να δεχτώ ότι η τηλεόραση είναι μια φοβερή εφεύρεση, αλλά δε μπορώ να δεχθώ ότι χρειάζομαι στο σπίτι μου τόσες, όσες των οποίων το άθροισμα των ιντσών να ανταγωνίζεται τα τετραγωνικά μέτρα του ίδιου του σπιτιού. Μπορώ να δεχθώ ότι χρειάζομαι έναν καλό υπολογιστή αλλά δε μπορώ να δεχθώ ότι αυτός θα αξίζει πενταροδεκάρες σε μερικούς μήνες ή ότι δε θα έχω υποστήριξή για αυτόν σε λίγο καιρό επειδή θα υποστηρίζονται μόνο οι δεκάδες νεότεροί του.

Μπορώ να δεχθώ πολλά πράγματα. Όμως όλα αυτά που θα δεχθώ θα ήθελα να είναι εκείνα που θα καλυτερεύσουν τη ζωή μου και όχι εκείνα που θα την υποτάξουν σε ένα αέναο, μάταιο αγώνα δρόμου για ολοένα και κάτι καλύτερο, δυνατότερο, ομορφότερο, φθηνότερο και πάει λέγοντας.

εκτύπωση Κατηγορίες: απόψεις | rss 2.0 | trackback

20 Σχόλια στο “Η ματαιότητα της τεχνολογίας”

Ο/η "Tristanos" είπε:

Δεν μπορώ να το πιστέψω, αλλά συμφωνώ μαζί σου φίλε Τάκη. Κάπου διάβασα ότι το αυτοκίνητο είναι το τεχνολογικό επίτευγμα και όχι ο κινητήρας. Κανείς δεν κάθετε να αναβαθμίζει τον κινητήρα του αυτοκινήτου του (αντε ίσως πάρει νέο αυτοκίνητο αλλά όχι κατά ανάγκη με καλύτερο κινητήρα). Η πληροφορική πρέπει να βρει πραγματικά καινοτομικές και έξυπνες – εξυπηρετικές εφαρμογές. Πρέπει οι άνθρωποι να σταματήσουν να ασχολούνται με τον «κινητήρα» (σαν να ασχολούνται με τα μπουλόνια, ιμάντες κλπ) και να ανακαλύψουν το «αυτοκίνητο».

14 Ιανουάριος, 2008 στις 8:15 πμ

Ο/η "Τάκης" είπε:

Χαίρομαι – και εκπλήσσομαι – που συμφωνούμε! Δεν έχει πλάκα όμως έτσι, ρε γαμώτο… 🙂

14 Ιανουάριος, 2008 στις 12:57 μμ

Ο/η "karabian" είπε:

To eidame kai ayto, oi dyo gigantes ths gnwshs epitelous na enwnoun to pneyma kai th logiki tous.

Xairomai na se diavazw re p…, eisai apolaystikos!
O loutas mono leei oti se vriskei ligo (ligaki) kataggeltiko…

14 Ιανουάριος, 2008 στις 4:40 μμ

Ο/η "Τάκης" είπε:

Ωπ! Μη μου δίνεις τόσο αέρα, ρε Γιαννάκη. Σ’ ευχαριστώ πάντως.

Όσο για το άλλο, δε βρίσκω που είναι το κακό να είσαι καταγγελτικός, αν και δε συμβαίνει εκ προθέσεως. Είναι προτιμότερο από το να είσαι κυνικός με τα πράγματα…

ΥΓ: Για να σε «προβοκάρω» κοίτα τι δώρο έλαβα φέτος τα Χριστουγεννα: -εδώ-

14 Ιανουάριος, 2008 στις 4:53 μμ

Ο/η "karabian" είπε:

Twra eksigeitai Takouli to syggrafiko sou yfos kai o deinos xeirismos tou graptou logou.(oxi oti den ta eixes)

Ta leei kala o daskalos mesa?

14 Ιανουάριος, 2008 στις 5:14 μμ

Ο/η "Τάκης" είπε:

Δυστυχώς δεν είχα χρόνο να το «πιάσω» ακόμη. Είναι βιβλίο που απαιτεί αυξημένη πνευματική διαύγεια για να διαβαστεί. Όταν το καταφέρω θα κάνω και μια αναφορά εδώ για τους «πιστούς»…

14 Ιανουάριος, 2008 στις 5:23 μμ

Ο/η "ciao" είπε:

Δεν θέλω να σε απογοητεύσω ή να σε εξιτάρω αλλά το εν λόγω βιβλίο μας το έδωσαν σαν σύγγραμα και το είχαμε εντός εξεταστέας ύλης…
Δεν το λες άσχημο αλλά σίγουρα όχι για τέτοια χρήση…
Τώρα το moto η τεχνολογία για την τεχνολογία μου θυμίζει άλλες εποχές και μάλλον σε περίσκεψη πρέπει να μας βάλει…
(όπως άλλωστε επισημαίνεις)

15 Ιανουάριος, 2008 στις 1:43 πμ

Ο/η "steak" είπε:

Φίλε Τάκη,
επί της ουσίας (παραδόξως) δεν διαφωνώ μαζί σου.
Παρόλα αυτά όλα είναι θέμα ιεράρχησης των προσωπικών αναγκών.
Το να έχει κάποιος 2 ή 3 κινητά ή τηλεοράσεις ίσως να είναι για αυτόν τόσο σημαντικό όσο για σένα να έχεις α-ντι-ες-ελ στο χωριό.
Εκεί που θέλω να καταλήξω είναι ότι ναι πρέπει να είμαστε κριτικοί, ναι συμφωνώ όχι τεχνολογία για την τεχνολογία. Από την άλλη όμως πρέπει να δούμε και την θετική πλευρά, ότι δηλαδή πλέον η τεχνολογία είναι προσβάσιμη (χωρικά και οικονομικά) από (σχεδόν) όλους. Το πως την χρησιμοποιείς (επί της ουσίας ή για να πουλήσεις μούρη) είναι για εμένα καθαρά προσωπικό ζήτημα…
Φιλιά,
ο loutas :p

ΠΣ1. Διαφωνώ για το κυνικός, προσπαθώ απλά να βλέπω τα πράγματα πιο ψύχραιμα και ίσως πιο αποστασιοποιημένα.
ΠΣ2. Θα προσπαθήσω να είμαι πιο ενεργός στις συζητήσεις…έχει φάση 😉

15 Ιανουάριος, 2008 στις 11:00 πμ

Ο/η "Τάκης" είπε:

Πράγματι η τεχνολογία είναι προσβάσιμη – το λέω,άλλωστε – και στο post. Αλλά και αυτό ακόμη δεν ισχύει ισότιμα για όλο τον πλανήτη. Αυτό είναι πολύ μεγαλύτερο θέμα, βέβαια.

Η ψυχραιμία και η αποστασιοποίηση είναι χρήσιμες αρετές στην εκτίμηση ενός θέματος, οπότε το «κυνικός» το παίρνω πίσω αν φάνηκε κάπως προσωπικό. Στη γενικότερη περίπτωση, όμως, ο κυνισμός είναι σήμερα ο κυρίαρχος τρόπος ζωής.

Ψ1: Άμα κάνω κι εσένα ενεργό σε αυτές τις συζητήσεις, τότε το blog πραγματικά θα έχει ολοκληρώσει ένα τεράστιο κύκλο…

15 Ιανουάριος, 2008 στις 1:27 μμ

Ο/η "Tristanos" είπε:

Όχι δεν είναι προσωπικό ζήτημα η χρήση της τεχνολογίας είναι συλλογικό ζήτημα. Αν έχω 3 κινητά αντί για ένα δημιουργώ και μεγαλύτερο φόρτο στο δίκτυο και σπαταλώ περισσότερη ενέργεια για να έχω σε λειτουργία 3 κινητά και θα δημιουργήσω και περισσότερα απόβλητα όταν τα ξεφορτωθώ. Αυτό είναι ένα απλό παράδειγμα μπορώ να φέρω πολλά άλλα (πχ αυτοκίνητα 2000 κηβικά που καίνε τα άντερά τους). Δεν θα διαφωνούσα στο να μπούνε κάποιοι κανόνες σχετικά με την κατανάλωση της τεχνολογίας.

15 Ιανουάριος, 2008 στις 1:59 μμ

Ο/η "Τάκης" είπε:

Είναι λίγο υπέρ το δέον σοσιαλιστικά αυτά που λες, αλλά αν τα δει κανείς υπό το πρίσμα μιας κριτικής ματιάς απέναντι στην τεχνολογία, τότε θα συμφωνήσει όχι στη λεπτομέρεια μα στην ουσία.

Να άλλο ένα παράδειγμα σχετικό: Πρόσφατα διάβαζα ότι η Ελλάδα έχει το φθηνότερο ρεύμα στην Ευρώπη. Αυτό συμβαίνει και για λόγους κοινωνικούς, έτσι ώστε κάθε σπιτικό να έχει ηλεκτρικό ρεύμα. Όμως τα υπόλοιπα «σπιτικά» επιδίδονται σε αλόγιστες καταχρήσεις εξαιτίας της χαμηλής τιμής του. Είναι αλήθεια ότι σπαταλάμε πολύ ενέργεια στην Ελλάδα και μάλιστα ένα τεράστιο μέρος της έχει παραχθεί από φοβερά ρυπογόνα εργοστάσια της ΔΕΗ που καίνε ακόμη κάρβουνο (και λοιπούς άνθρακες που δε θυμάμαι να ονομάσω)…

15 Ιανουάριος, 2008 στις 3:34 μμ

Ο/η "steak" είπε:

Να μπουν περιορισμοί στη χρήση τεχνολογίας;;;;;
Αν είναι δυνατόν…
Τότε όπως λέει ο Τάκης πρέπει να μπουν περιορισμοί σε πολλά…Το ρεύμα και το αυτοκίνητο είναι η κορυφή στο παγόβουνο.
Γενικά διαφωνώ με τη λογική αυτή…Που είμαστε, στην Ανατολική Γερμανία που έπρεπε να περιμένεις 5 χρόνια για να πάρεις ένα τραμπάντ…Νομίζω είναι κυρίως θέμα παιδείας, κοινωνικής ευασθησίας και συναίσθησης.
Είναι δύσκολο να επιβάλλεις σε κάποιον το σωστό, μπορείς όμως να τον μάθεις να σκέφτεται σωστά, και αυτό θα τον βοηθήσει γενικότερα στη ζωή τους. Πιστεύω πραγματικά ότι μπορούμε όλοι μας να γίνουμε υπεύθυνοι και σκεφτόμενοι αρκεί να μας δωθεί η ευκαιρία…Αυτό το βλέπω πολύ έντονα στας Ευρώπας…

ΥΓ. Τακούλη ελπίζω να κατάλαβες ότι το νικ μου το έχω εμπνευστεί από εσένα!

15 Ιανουάριος, 2008 στις 7:24 μμ

Ο/η "Τάκης" είπε:

Όχι, καλέ, τι περιορισμοί; Ποιος είπε κάτι τέτοιο. Μια πιο ψύχραιμη και κριτική ματιά είπαμε (όλοι) να διατηρούμε απέναντι στην τεχνολογία, που να πηγάζει και από μια φιλοσοφημένη άποψη για τη ζωή και τη ματαιότητα

Και βέβαια είναι θέμα παιδείας και ανατροφής και συναίσθησης. Η προσωπική συμμετοχή είναι απαραίτητη σε κάθε αλλαγή αλλά και η μαζική συμμετοχή κάνει την αλλαγή αισθητή.

PS: Πώς ακριβώς έχεις εμπνευστεί το «steak» από εμένα; (καλά θα κάνεις να πεις κάτι αστείο!) Μπορείς να με θεωρείς «νονό» σου;

15 Ιανουάριος, 2008 στις 8:29 μμ

Ο/η "Panagis" είπε:

Τάκης: Τι φαΐ σε περιμένει σπίτι;
Loutas: Με περιμένει ένα steak…. (ή κάπως έτσι).
Και σου είχε κολλήσει η ατάκα για κανά μήνα. Το ξέχασες ρε φίλε; Τςτςτςτς τι κάνει η ηλικία… :-p

PS: Spam spam spam, beautiful spam … και μας σπας τα νεύρα με τις ερωτήσεις για ξεστά και κρύα με προσθέσεις ….

15 Ιανουάριος, 2008 στις 10:27 μμ

Ο/η "Τάκης" είπε:

Μέγα πρόβλημα το spam, φίλε, όπως βλέπεις! Άντε μην τις δυσκολέψω κι άλλο τις ερωτήσεις με εγκυκλοπαιδικές γνώσεις κλπ. Την επόμενη φορά για να μου στείλεις σχόλια καλά θα κάνεις να έχεις μελετήσει την ελληνική και ευρωπαϊκή ιστορία, σε όλες τους τις περιόδους, ακόμη και αυτά που ήταν εκτός ύλης… SOS δεν έχει!

16 Ιανουάριος, 2008 στις 1:34 πμ

Ο/η "steak" είπε:

Νονέ η απάντηση δώθηκε από τον Παναγή.

16 Ιανουάριος, 2008 στις 1:25 μμ

Ο/η "Tristanos" είπε:

Κανένας έλεγχος στην τεχνολογία κανένας έλεγχος στην αγορά αγαθών. Σύγχρονα οικονομικά μοντέλα υπερκαταναλωτισμού. Δεν είπαμε να κάνουμε και αίτηση στο δημόσιο για να αγοράσουμε μια φρατζόλα ψωμί αλλά δεν μπορεί και να θεωρούμε ότι κάθε άνθρωπος έχει το απόλυτο δικαίωμα να διαθέτει τα χρήματα του όπως θέλει απλά και μόνο επειδή τα αγαθά προσφέρονται απλόχερα. Στο κάτω κάτω δεν προσφέρονται και σε όλον τον κόσμο απλόχερα μόνο σε αυτόν που έχει να τα αγοράσει. Στον υπόλοιπο μπορεί να μην έχουν ούτε την φρατζόλα.

16 Ιανουάριος, 2008 στις 4:29 μμ

Ο/η ""Antapokritria apo to Bari"" είπε:

Na ypen8ymisw, oti sxedon oloi apo osoys mporoyme kai diavazoyme ayto to blog, otan hr8ame ston kosmo eixame texnologia trigyrw mas, «oyk oligh»! Kai anaferomai sta mhxanhmata toy nosokomeioy poy einai panta se etoimothta gia tyxon epiplokes sth genna! An twra, kapoios exei gennh8ei se aytokinhto/as8enofwro, pali texnologia einai! Kai sto spiti, pia, texnologia exoyme. Kai poios mporei n’ amfisvhthsei pws kai oi lampes,akomh, texnologia einai!
To mono provlhma stis aneptygmenes koinwnies(mallon, eksaireitai h Soyhdia!) einai pws h texnologia anaptyx8hke dysanaloga grhgora ap’ oso h syneidhsh gia ekmetalleysh ayths, me epakoloy8h kakh ths xrhsh, se polles periptwseis.
Oso mas voh8aei, h hdh kekthmenh texnologia, na kalytereyoyme emas kai to perivallon mas, mono kalodexoymenh mporei na einai!

Y.G.1 : Takh, to e-mail soy to diavasa prox8es(eixe hmer/nia 29/11!). Mperdeythka kai pathsa la8os na mhn soy stalei apanthsh.
Y.G.2 : Sorry gia toys xarakthres, alla ekana format(nai, ta «vrwmopara8yra» ftaine!) kai den exw perasei akomh ta ellhnika!

24 Ιανουάριος, 2008 στις 9:49 μμ

Ο/η "Τάκης" είπε:

Και ποιος άλλος φταίει για το καθυστερημένο email παρά η τεχνολογία; Καλό είναι, πάντως, που αυτό συμβαίνει σπάνια και έτσι μπορούμε να την εμπιστευόμαστε. Συμφωνώ απόλυτα για τα λόγια περί ρυθμού ανάπτυξης της τεχνολογίας σε αντιδιαστολή με τη συνείδηση για αυτήν. Αλλά, για άλλη μια φορά, όταν οι άνθρωποι συμφωνούν η συζήτηση σταματάει, και μετά δεν έχει πια πλάκα…

25 Ιανουάριος, 2008 στις 1:35 πμ

Ο/η "Τάκης Μπουγιούρης » Στείλε ηλεκτρονική βοήθεια στην Κένυα" είπε:

[…] ΥΓ: Για να σας προβοκάρω λίγο, σας καλώ να συνδέσετε τα παραπάνω με τη συζήτηση που έγινε λίγες μέρες πιο πριν εδώ σχετικά με τη ματαιότητα της τεχνολογίας! […]

6 Φεβρουάριος, 2013 στις 8:48 μμ

Ό,τι προαιρείσθε:

Επιτρεπτά (X)HTML tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong> . Εάν προσθέσετε εξωτερικά links στο σχόλιό σας τότε αυτό δε θα εμφανιστεί στη λίστα με τα υπόλοιπα σχόλια έως ότου εγκριθεί από τον υποφαινόμενο, οπότε το νου σου!